Bankanın Kusursuz Sorumluluğu Sebebiyle Tazminat Davası

Bankalar, tüzel kişi tacir olduklarından mevduat hesaplarını ve katılım fonlarını korumakla ve sistem güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu nedenle belirli durumlarda bankanın kusursuz sorumluluğuna gidilebilmektedir. Kişiler uğradıkları zararların tazmini için bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davası açabilir. Biz de bu içeriğimizde sizleri bilgilendirmek amacıyla bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davası konusunu detaylıca ele alacağız.

Bankaların Kusursuz Sorumluluğu Nedir?

Türk Borçlar Kanunu (TBK) uyarınca kusursuz sorumluluk, kişinin kusuru bulunmasa dahi doğan zararlardan sorumlu olmasıdır. Bu sorumluluk türünde kusur, sorumluluğun doğması için aranan şartlardan biri değildir. Önemli olan zarar ve hukuka aykırı fiil arasında illiyet bağı bulunmasıdır. Buna göre kişi kusuru bulunmasa dahi illiyet bağının mevcut olması halinde zararın giderilmesi ile yükümlüdür.

Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca bankalar tüzel kişi tacirdir. Buna göre tacirler basiretli bir iş adamı gibi davranmalıdır. Ancak bankaların sorumluluğu tacirin basiret ölçüsü ve özenle koruma yükümlülüğünden çok daha fazladır.

Bankalar 5411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca bir güven kurumudur ve müşterilerinin hesaplarının güvenliğini korumakla yükümlüdür. Bankalar topladıkları mevduatı ve katılım fonlarını sahteciliklere karşı özenle korumak zorunda olan kuruluşlardır. Bankalar sahip oldukları bu vasıfları sebebiyle bankacılık işlemlerinin güvenilen tarafı konumundadırlar ve bu nedenle kendilerine yatırılan paraları mudilere istendiğinde veya belli bir vadede ayni veya misli olarak iade etmekle yükümlüdür.

Bu durum, bankanın sorumluluğunun özel güven sebebiyle ağırlaştırılmasını gerektirir. Bu yükümlülük yalnızca sözleşmeden doğan yükümlülük değil aynı zamanda özen yükümlülüğüdür. Bankalar bu nedenle hafif kusurlarından dahi sorumludurlar. TBK m.115 uyarınca bankaların hafif kusurdan sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür.

Ayrıca bankaların sorumluluğu TBK uyarınca adam çalıştıranın sorumluluğunu da kapsamaktadır. Adam çalıştıranın sorumluluğunun kaynağı, adam çalıştıranın çalışanlarını seçerken ve onları çalıştırırken çalışanlar üzerindeki denetim ve gözetim ödevini yerine getirmemesine, kanun tarafından kendisine yükletilen bu tür objektif bir ödevi ihlal etmesine dayanmaktadır.

Buna göre bankalar istihdam ettiği kişilerin görevlerini yerine getirirken üçüncü kişilere verdikleri zararlardan işveren sıfatıyla sorumludur. Bankalar, personellerinin görevlerini yerine getirirken yaptıkları hatalar, ihmaller veya kötüye kullanımlar sonucunda üçüncü kişilerin zararlarından dolayı kusursuz sorumludur.

Bu kapsamda kişi, bankanın kusursuz sorumluluğunun kabul edildiği hallerde zararının giderilmesi için tazminat davası açabilecektir. Burada önemli olan husus zarar gören kişinin zararı ile bankacılık işlemi arasında illiyet bağı olmasıdır. Müşterinin bariz kusurlu olduğu durumlarda bu dava açılamaz.

---

Tazminat Hukuku alanında merak ettiğiniz diğer konular hakkında da bilgi sahibi olmak isterseniz, ilgili kategorimize göz atabilirsiniz.

---

Bankanın Kusursuz Sorumlu Kabul Edildiği Haller

Kusursuz sorumluluk kavramını ve bankaların bir güven kurumu niteliğini taşıdığını yazımızda belirtmiştik. Peki, hangi hallerde bankaların kusursuz sorumluluğuna gidilebilir?

• Sahte Kimlik ile Yapılan İşlemler

Sahte kimlik ile işlemlerde banka, işlem yapan kişinin gerçekten hesap sahibi olduğunu tespit etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük bankaların mevduatları sahtecilere karşı özenle korumak zorunda olması ve bu konuda objektif özen borcunun gereği olarak hafif kusurlarından dahi sorumlu olmasından kaynaklanmaktadır. Bankalar bu durumda gerekli kimlik veya düz yazı araştırması yapmak zorundadır. Sonuç olarak sahte kimlik ile adına işlem yapılan hesap sahibi bankanın kusursuz sorumluluğu nedeniyle tazminat davası açarak zararının giderilmesini sağlayabilir.

• Sahte Talimat ve İmza ile Yapılan İşlemler

Uygulamada şirket çalışanlarının bankalardan sahte talimatlarla veya sahte, fotokopi imzalarla şirket hesaplarından para çekmesi karşılaşılan bir durumdur. Çalışanların bu şekilde şirketin hesaplarından zimmetine para geçirmeleri halinde bankanın kusursuz sorumluluğuna gidilebilmektedir. Bankalar bir güven kurumu olması nedeniyle gerekli incelemeyi yaparak bu tür talimat ve imzaların gerçekliğini denetlemekle yükümlüdür.

Aynı şekilde özellikle yaşlı veya kısıtlı hesap sahipleri bakımından sahte talimatlarla işlemler gerçekleşmesi uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur. Hesap sahibinin vesayet altında olduğu durumlarda yalnızca vasi kararına güvenilerek işlem yapılmaması, vesayet makamıyla irtibata geçilerek hesap sabinin arzusuna ve menfaatine uygun olarak işlem yapılması veya hesap sahibi kısıtlının bizzat bankaya giderek işlem yapması önem arz etmektedir.

Aksi halde vesayet makamının denetiminden geçmeyen ve hesap sahibinin irade ve menfaatine uygun olmayan para transferleri geçersizdir. Bankalar, gerekli önlemler alınmaksızın gerçekleştirilen işlemlerden doğan zararlardan sorumludur ve bu durumda banka aleyhine tazminat davası açılabilir. Bu kapsamda sahte talimat veya imzalarla ile yapılan işlemlerden doğan zararların tazmini için bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davası açılabilir.

• İnternet ve Telefon Bankacılığı Aracılığıyla Yapılan Kredi Kartı Dolandırıcılığı

İnternet ve telefon bankacılığı yoluyla yapılan hesap sahibinin izni ve rızası dışında gerçekleşen işlemlerde bankanın zararı engelleyecek önlemleri alması gereklidir. Bankalar tarafından bu kapsamda tek kullanımlık şifre ve cep telefonu onay mesajı gibi zararı engelleyecek güvenlik önlemleri alınmalıdır.

Banka tarafından bu önlemler alınmadan gerçekleşen hesap sahibinin izin ve rızası dışında yapılan işlemlerde bankanın kusursuz sorumluluğuna gidilebilmektedir. Ancak önemle belirtmek gerekir ki hesap sahibinin şifre ve parolası, hesap sahibinin kusuru ile ele geçirilmemiş olmalıdır. Bu durumda bankanın kusursuz sorumluluğuna gidilemeyecektir.

Örnek vermek gerekirse hesap sahibinin izni ve rızası dışında ve kusuru olmaksızın hesabındaki paranın internet dolandırıcılığı yoluyla başka hesaba aktarılması (havale edilmesi) veya yine hesabın, hesap sahibinin kusuru olmaksızın internet ve telefon bankacılığı kullanan suçlular tarafından boşaltılması halinde doğan zararın giderilmesi için bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davasına açılabilir.

• Hesap Sahibinin ATM Aracılığıyla Zarara Uğraması

ATM üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde güvenlik zayıflıkları nedeniyle meydana gelen zararların tazmini için bankanın sorumluluğuna gidilebilmektedir. Bankalar ATM cihazlarındaki kart yuvalarını kötüniyetli üçüncü kişilerin kolayca müdahalelerine imkân tanımayacak şekilde bırakmalı ve yine, ATM cihazlarına kötüniyetli üçüncü kişilerin telefon düzeneği yerleştirmelerini engelleyecek ve bu konuda yeterli denetim tedbirleri almalıdır.

Aynı şekilde kartların ATM cihazlarına sıkışması gibi teknik arızaların oluşmaması için bankanın gerekli önlemleri alması gerekir. Bu önlemlerin alınmaması nedeniyle uğranılan zararların tazmini için bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davası açılabilir.

Ancak önemle belirtmek gerekir ki hesap sahibinin kendisine tevdi edilen kartın ve bilgilerini özenle ve güvenli bir şekilde korumak ve iradesi dışında kartın veya bilgilerin kaybolması veya çalınması durumunda kart çıkaran bankayı derhal haberdar etmek zorundadır. Bu durumda hesap sahibinin ATM cihazında yaşadığı teknik arızalar veya kötüniyetli üçüncü kişilerin müdahalelerini derhal bankaya bildirmelidir. Bu durumun bildirilmemesi durumunda birlikte sorumluluk hali doğabilir.

• Banka Personelinin Usulsüz İşlemleri

Bankaların sorumluluğu adam çalıştıranın sorumluluğu gereğince personellerinin eylemlerini de kapsamaktadır. Bu itibarla bankalar, çalışanları üzerinde denetim ve gözetim yükümlüğünü gereği gibi yerine getirmelidir. Banka personelinin müşterilerden tahsil ettiği parayı zimmetine geçirmesi, işlemleri sisteme yansıtmaması gibi durumlarda zarar bankaya yükletilebilecektir. Bu durumda bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davası açılabilir.

• Çek İşlemleri

Bankaların sorumluluğu çek işlemlerini de kapsamaktadır. Sahte ve tahrif edilmiş bir çekin ödenmesi sebebiyle doğan zarardan bankanın sorumluluğu, kusursuz sorumluluktur. Çek üzerinde sahtelik, çek üzerinde bir kimseye aitmiş gibi görünen imza veya beyanların gerçekte o kişiye ait olmaması durumudur. Tahrifat ise çek üzerinde mevcut olan imza veya beyanların kazınarak veya çeşitli usullerle ilgililerin muvafakatini almaksızın değiştirilmesidir.

Bankalar sahte ve tahrif edilmiş çeklerin ödenmesi sonucu oluşan neticeden kusuru olmasa dahi sorumludur. Bankanın kusursuzluğunu ispat ederek sorumluluktan kurtulması mümkün değildir. Muhatap banka sorumluluktan kurtulabilmek için keşidecinin kusurlu olduğunu ispat etmek zorundadır. Eğer banka keşidecinin kusurlu olduğunu ispat ederse bankanın sorumluluğu kısmen veya tamamen kalkabilir.

---

Karşılıksız Çek Düzenleme konusu hakkında detaylı bilgi almak isterseniz, ilgili içeriğimizde göz atabilirsiniz.

---

Müşterilerin Hataları Sebebiyle Bankaların Kusur Durumu

Bankalar bir güven kurumu olmaları sebebiyle aldıkları mevduatları sahtecilere karşı özenle korumak zorundadırlar. Bu nedenle de hafif kusurlarından dahi sorumludurlar. Müşteriler ise gerekli özeni göstererek kişisel bilgilerinin üçüncü kişilere karşı korumakla yükümlüdür.  Bankaların ağır sorumluluklarına rağmen müşterilerin zarara sebebiyet vermeleri, bankaların kusursuz sorumlu olmasını engelleyebilmektedir. Bu tür durumlarda banka ve müşteri müterafik (birlikte) kusuru söz konusu olabilmekteyken müşterinin ağır kusurlu olduğu hallerde bankaların sorumluluğu kalkabilir. Birlikte sorumluluk hallerinde tazminat miktarı müşterinin kusuru oranında indirilebilir.

Müşterinin eylemleri bankalarının kusurunun tespitinde önem taşır. Müşterilerin şifrelerini üçüncü kişilerle paylaşması, telefonda kendilerini banka personeli olan tanıtan kişilere güvenlik bilgilerini paylaşması gibi durumlarda müşterilerin ağır kusuru olduğu kabul edilir. Bu durumlarda bankanın sorumluluğuna gidilemeyecektir.

Öte yandan müşterinin hafif kusurlarında banka ile müşterinin müterafik (birlikte) kusurunun olduğu kabul edilir. Örneğin ATM cihazında meydana gelen teknik arızaların derhal gerekli yerlere bildirilmemesi halinde müşterinin de kusuru olduğu kabul edilir. Bu durumda bankaların sorumluluğu müşterilerin kusuru oranında azalabilir.

Sahte ve tahrif edilmiş çeklerin ödenmesi sonucunda bankalar keşidecinin kusurunu ispatlamak koşuluyla sorumluluktan kurtulabilir. Keşidecinin sorumluluğunun ispatlandığı durumlarda muhatap bankanın kusuru da önem kazanacaktır. Şayet bankanın da kusuru varsa müterafik (birlikte) kusur söz konusudur ve tazminat miktarında indirime gidilir. Ancak keşidecinin kusuru olup bankanın kusurunun olmadığı tespit edilirse banka sorumluluktan kurtulacaktır.

Önemle belirtmek gerekir ki TBK m. 112 uyarınca sözleşmeden kaynaklanan borçları yerine getirmeyen bankalar müşterilerin kusurlu hareketini ispatlamalıdır. Yani müşterilerin kusurunun banka tarafından ispatlanamaması halinde bankanın kusurunun olup olmadığı araştırılmayacak ve banka kusursuz olsa dahi zarardan sorumlu olacaktır.

Bankaların Kusursuz Sorumluluğunda Görevli ve Yetkili Mahkeme

Bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davasında görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre değişiklik arz etmektedir. Şayet davacı kişisel vadesiz hesabın, kredi kartı veya bireysel kredili mevduat hesabı kapsamında bankacılık hizmetlerinden yararlanan bir gerçek kişiyse banka ile kurulan ilişki tüketici işlemi kabul edilir. Bu tür uyuşmazlıklarda görevli mahkeme tüketici mahkemeleridir.

Ancak tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce uyuşmazlık konusu bedelin her yıl güncellenen parasal sınırın altında kalması halinde müşteri, ilk olarak tüketici hakem heyetine başvurmalıdır. 2026 yılı tüketici hakem heyetlerine başvuru parasal sınırı 186.000 TL‘ye yükseltilmiştir. Bu kapsamda 186.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda ilk olarak tüketici hakem heyetine başvurulmalıdır. Bu husus bir dava şartıdır ve yerine getirilmeden dava açılırsa mahkemece dava usulden reddedilir. Tüketici hakem heyetine olan başvurunun reddi veya aleyhe sonuçlanması halinde Tüketici mahkemeleri nezdinde itiraz yoluna gidilebilir.

Eğer davacı bir şirket veya herhangi bir ticari faaliyete ait bir hesap ise banka ile kurulan ilişki ticari iş kabul edilir. Bu durumda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Ticari iş niteliğinde olan uyuşmazlıklarda doğrudan mahkemeye başvurulabilir, heyete başvurma zorunluluğu yoktur. Davanın bu mahkemeler dışında bir mahkemede açılması halinde bu husus mahkemece davanın her aşamasında dikkate alınır ve tespiti halinde davanın usulden reddine karar verilir.

Bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davasında yetkili mahkeme ise görevli mahkemenin tüketici mahkemesi olduğu durumlarda tüketicinin yerleşim yeri, bankanın merkezinin bulunduğu yer veya işlemin yapıldığı banka şubesinin bulunduğu yer mahkemesidir. Yani davacı üç farklı yerde de bu davayı açabilir.

Görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu durumlarda ise yetkili mahkeme, bankanın merkezinin bulunduğu yer veya işlemin yapıldığı şubenin bulunduğu yer mahkemesidir. Davacı iki yerde de bu davayı açabilir.

Bankaların Kusursuz Sorumluluğunda Zamanaşımı Süresi

Bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle açılan tazminat davaları banka aleyhine sözleşmeye dayalı olarak tazminat isteminde bulunulduğundan 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Bankaların Kusursuz Sorumluluğunda Zorunlu Arabuluculuk

Bankaların kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davalarında kural olarak zorunlu arabuluculuk vardır. Ancak uyuşmazlık konusu bedelin 2026 yılı itibarıyla 186.000 TL tutarını aşmaması halinde öncelikle tüketici hakem heyetine başvurulmalıdır. Tüketici hakem heyeti başvurusu öncesi zorunlu arabuluculuk dava şartı yoktur.

Doğrudan tüketici mahkemelerinde veya asliye ticaret mahkemelerinde açılan davalar için zorunlu arabuluculuk dava şartı vardır. Bu husus davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bu şartın yerine getirilmemesi halinde dava mahkemece usulden reddedilir.

Bankaların Kusursuz Sorumluluğunda Yargıtay Kararları

• Yargıtay 11. HD., 22.10.2012T., 2011/9807E., 2012/16741K.

Davaya konu uyuşmazlık davacının davalı banka nezdinde bulunan hesabındaki paranın internet bankacılığı yoluyla izni ve rızası dışında başka hesaba havale edilmesi sebebiyle uğranılan zararın tazminine ilişkindir.

Bankalar bir güven kurumu olmaları nedeniyle müşterilerinin hesabını sahteciliklere ve kötüniyetli üçüncü kişilere karşı korumakla yükümlüdür. Bu nedenle en hafif kusurlarından dahi sorumludur. Bankalar bu kapsamda tek kullanımlık şifre ve SMS doğrulaması gibi sistemleri zorunlu hale getirmelidir. Bankanın bu önlemleri almaması zararın doğumunda başlıca etken olarak kabul edilir. Bunun yanı sıra hesap sahibi müşteriler de gerekli özeni göstererek kişisel bilgilerinin üçüncü kişilere karşı korumakla yükümlüdür. Müşterilerin kusurlarının varlığı halinde müşterinin kusuru oranında tazminatta indirime gidilebilir. Ancak bankalar zararın müşterinin kusurundan dolayı meydana geldiğini ispatlamak zorundadır.

Somut olayda Yargıtay davalı bankanın gerekli güvenlik önlemlerini almaması (tek kullanımlık şifre, SMS doğrulaması vs.) ve müşterinin kusurunu kanıtlayamamasından bahisle bankanın kusursuz sorumlu olduğunu kabul etmiştir.

• Yargıtay 19. HD. 19.04.2016T., 2016/446E., 2016/6786K.

Somut olayda davacının telefonda kendisini banka personeli olarak tanıtan kişilerle yapılan telefon görüşmesi sırasında elde edilen bilgiler kullanılarak internet bankacılığı yoluyla para transferleri ve harcamalar gerçekleştirilmiştir.

Bankalar müşterilerinin hesaplarının güvenliğini korumakla yükümlüdür ve en hafif kusurlarından dahi sorumludur. Bunun yanı sıra hesap sahibi müşteriler de gerekli özeni göstererek kişisel bilgilerinin üçüncü kişilere karşı korumakla yükümlüdür. Müşterilerin ağır kusurlu olduğu durumlarda bankaların sorumluluğuna gidilemeyecektir. Ancak bankalar zararın müşterinin kusurundan dolayı meydana geldiğini ispatlamak zorundadır.

Davaya konu olayda davacı, telefonla aranması sonucunda kart bilgilerini vermiş ve bunun sonucunda cep telefonuna gelen şifreleri de karşı tarafa bildirmiştir. Bu durumda müşterinin zararın doğmasına sebebiyet vermesinden dolayı bankanın zarardan sorumlu olduğu kabul edilmemiştir.

---

Bankanın kusursuz sorumluluğu ile ilgili yaşadığınız hukuki problemlerde profesyonel hukuki desteğe ihtiyaç duyuyorsanız, Burak Temizer Hukuk Büromuzun deneyimli İstanbul tazminat avukatı kadrosundan destek alabilirsiniz.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Bankanın Kusursuz Sorumluluğu nedir?

Bankalar bir güven kurumu olmaları sebebiyle en hafif kusurdan dahi sorumludur. Bu itibarla bankalar kusuru olmasa dahi müşterilerin zararlarını gidermekle yükümlüdür.

İnternet Bankacılığı Yoluyla Dolandırıldım. Dava Açabilir Miyim?

Bankaların müşterilerin kusuru olmaksızın sistemsel güvenliklerinde eksiklik olduğu durumlarda hesap sahibinin izni ve rızası dışında gerçekleşen işlemler dolayısıyla bankanın kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazminat davası açılabilir.

Hesabımdan İzinsiz Para Çekildi. Bankaya Dava Açabilir Miyim?

Evet. Hesap sahibinin izni ve rızası dışında gerçekleşen işlemlerde bankanın zararı engelleyecek önlemleri alması gereklidir.

Bankanın Kusursuz Sorumluluk Davasında Zorunlu Arabuluculuk Var Mı?

Tüketici ve asliye ticaret mahkemelerinde açılan davalarda zorunlu arabuluculuk dava şartı bulunmaktadır. Ancak uyuşmazlık konusu bedel parasal sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine başvurusu öncesi zorunlu arabuluculuk yoktur.

Uğradığım Zararın Hepsini Tazmin Edebilir Miyim?

Bankaların kusursuz sorumlu kabul edildiği durumlarda zararın hepsi tazmin edilebilir. Ancak müşterinin de kusurunun bulunduğu hallerde tazminat miktarı, müşterilerin kusuru oranında indirilebilir.

STJ AV. DURU DENKER