Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi veya Belgelerin Açıklanması Suçu

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçu, günümüzde gelişen teknoloji ve değişen ticari strateji ile sık karşılaşılan suçlardan biri haline gelmiştir. Şirketlere ait AR-GE çalışmaları, bankaların müşteri portföyleri ve veri tabanları oldukça önemli bilgi kaynakları haline gelmiştir. Bu bilginin yasal olmayan yollarla ele geçirilmesini ve yayılmasını önlemek amacıyla Türk Ceza Kanunu bazı yaptırımlar öngörmüştür.

Biz de sizin için hazırladığımız bu içerikte ticari sır, bankacılık sırrı, müşteri sırrı niteliğindeki belgelerin ne olduğunu, bu belgelerin açıklanmasının hangi hukuki sonuçlar doğuracağını ve yaptırımlara neden olacağını, sizlerin bu durum karşısında neler yapabileceğinizi ve haklarınızı nasıl koruyabileceğinizi en doğru şekilde anlatmaya çalışacağız.

Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi veya Belgelerin Açıklanması Suçu

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçu Türk Ceza Kanunu’nun 239. maddesinde düzenlenmektedir.

Türk Ceza Kanunu’nun 239. maddesi hükümleri uyarınca sıfatı, görevi, mesleği ve sanatı gereği sahip olduğu ticari sır, bankacılık sırrı, ya da müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri yetkisi olmayan kişilerle paylaşan ya da ifşa eden gerçek ya da tüzel kişinin şikayeti halinde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yaptırımı ile karşılaşabileceği öngörülmüştür.

---

Ceza Hukuku alanında merak ettiğiniz diğer konular hakkında da bilgi sahibi olmak isterseniz, ilgili kategorimize göz atabilirsiniz.

---

Sır Nedir?

Sır kelime anlamıyla Arapça kökenli olup gizli tutulan gizlenen anlamına gelmektedir. Doktrindeki farklı görüşlere göre ise somut bir halinin olmaması, belirli sayıda kişiler tarafından bilinmesi, sır sahibine fayda sağlaması ve sahibi tarafından gizlenmek, istenmesi gibi özellikler barındırması gerektiği belirtilmiştir.

Doktrinde sırrın konusunun bilgi olduğunu ileri süren görüşler de mevcuttur. Ancak her bilgi sır demek değildir. Bir bilginin sır olarak kabul edilebilmesi için herkes tarafından bilinmesinin istenmemesi yani yalnızca belli kişiler tarafından bilinmesinin istenmesi ve bilginin gerçek olması gerekir.

Ticari Sır, Bankacılık Sırrı ve Müşteri Sırrı Nedir?

Ticari sır, ticari faaliyet alanlarıyla ilgisi bulunan, gizli tutma iradesi bulunan, belli ve sınırlı kişiler tarafından bilinen ve ulaşılabilen, rakipler, kamu ya da diğer üçüncü kişilere açılması halinde ciddi zarara yol açma ihtimali bulunun her türlü bilgi ve belge. Ticari sır nedir? sorusuna en genel tabiri ile bu şekilde yanıt verebiliriz. Yargıtay da buna benzer bir tanımda bulunmuştur.

Bankanın hizmet ve faaliyetine, müşterilerine, kredi ve nakit durumuna, risk pozisyonlarına ilişkin her türlü kamuya açık olmayan ve kamuya açıldığı halde banka veya müşterilerine ciddi zarar verebilecek her türlü bilgi ve belgelerdir. Bu tür bilgi ve belgelere, bankacılık sırrı adı verilir.

Müşteri sırrı ise ticari şirket ve işletmelerin, bankaların, sermaye ve mali piyasalarda faaliyette bulunan aracı kurumların, faaliyetleri ile müşterileri arasında ilişki bulunan kurumların müşterilerinin şahsi, mali, maddi durumuna ilişkin doğrudan ya da dolayısıyla sahip oldukları her türlü bilgi ve belgedir.

Suçun Faili

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun faili olabilmek için kanunda öngörülen özel bir niteliğe sahip olma şartı yoktur. Kanuna göre; sıfatı, görevi, mesleği ya da sanatı dolayısıyla bu bilgi ve belgelere sahip olan kişilerin sorumluluğundan bahsetmektedir. TCK madde 239’un 1. fıkrasında bu sırları hukuka aykırı yollarla ele geçiren ve yetkisiz kişilerle paylaşan kişiler de Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun faili olurlar.

O halde ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun faili olabilecek kişilere şöyle örnekler verebiliriz. Ticari alanda;

• Şirket çalışanları,
• Şirketin yönetim kurulu üyeleri,
• Şirketin ortakları,
• Danışmanlar ve
• Müşavirler, ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun failleri arasında yer alabilmektedir.

Bankacılık alanında olabilecek failler ise şu şekildedir:

• Banka Çalışanları
• Banka Denetçileri, Bağımsız Denetçiler
• Banka Avukatları
• BDDK ve Diğer Düzenleyici Kurum Çalışanları

İlgili suç kapsamında serbest meslek alanında suçun faili olabilecek kişiler ise şu şekildedir:

• Avukatlar
• Noterler
• Teknoloji danışmanları

Suçun Mağduru

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun mağduru sırrın sahibi olan gerçek ya da tüzel kişilerdir. Müşteri sırrının mağduru sırrı açıklanan banka müşterisidir. Ticari sırrın mağduru sırrı açıklanan ticari şirkettir. Kişisel verileri paylaşılan gerçek kişi de bu suçun mağduru olabilir.

Suçun Unsurları

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun unsurları ve detayları şu şekildedir:

Maddi Unsur

Hukuki anlamda maddi unsur bir suçun ya da hukuka aykırı eylemin dış dünyada somut şekilde algılanabilecek şekilde gerçekleşmesidir. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun maddi unsuru bu bilgi ve belgeleri yetkisiz kişilere verme ya da ifşa etme eylemidir. Bu eylem farklı şekillerde gerçekleşebilir. Örnek vermek gerekirse;

• E-posta, faks ya da mektup yolu ile
• Telefonla ya da yüz yüze paylaşma ile
• Sosyal medya araçları ile
• Elden verme ile
• Şifre ya da sistem erişimi açma ile

Manevi Unsur

Hukuki anlamda manevi unsur failin yapmış bulunduğu eylem ile bu eylem arasındaki zihinsel bağdır. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun manevi unsuru Türk Ceza Kanunu’nda kast olarak belirlenmiştir.

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçu kasten işlenebilen suçlar arasında yer almaktadır. Kanunda bu suçun taksirle işlenebileceği öngörülmemiştir. Failin şu şartları gerçekleştirmesi bu suçu kasten işlediğini gösterir.

• Failin elinde bulundurduğu bilgi ya da belgenin sır niteliğini taşıdığını bilmesi.
• Failin bunu bilerek ve isteyerek açıklaması, yetkisiz kişilere vermesi, ifşa etmesi ya da paylaşması.

Suçun Nitelikli Halleri

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun nitelikli halleri Türk Ceza Kanunu’nun 239. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında belirtilmiştir.

3. fıkraya göre sırrın Türkiye’de oturmayan bir yabancı ya da onun memurları ya da çalışanları ile paylaşılması halinde suçun nitelikli halinin varlığı kabul edilerek ceza üçte bir oranında artırılır. Casusluğun önüne geçilmesi için böyle bir yaptırım öngörülmüştür. O nedenle şikayet şartı aranmaz.

3. fıkraya göre ise sırrın cebir ya da tehdit kullanılarak elde edilmesi hem cebir ve tehdit suçunu oluşturarak hem de ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunu oluşturacak dolayısıyla iki ayrı suçtan ceza miktarı artmış olacaktır.

Şikayet Süreci

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçu şikayete bağlı suçlar arasında yer almaktadır. Bu da savcılığın şikayet olmadan re’sen bu suçu soruşturup kovuşturma yapamayacağı anlamına gelir. Suçun mağdurunun şikayeti üzerine savcılık soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetini geri çekmesi davanın düşmesi sonucunu doğurur. Ancak TCK 239’un 4. Fıkrası bunun dışındadır. 4. Fıkranın ihlali için şikayet aranmaz. Savcılık bunu öğrendiği anda mağdurun şikayeti olmaksızın soruşturma başlatabilir.

Şikayet süresi mağdurun, faili ve suçu öğrendiği tarihten itibaren başlar. Bu tarihten itibaren 6 ay içerisinde şikayette bulunulmalıdır. Aksi takdirde bu süre hak düşürücü bir süre olduğu için mağdur kişinin şikayet hakkı ortadan kalkmış olacaktır.

Adli Para Cezasına Çevrilme

Adli para cezası mahkeme tarafından kişinin işlediği suç karşılığında devlet hazinesine ödemesine karar verilen bir yaptırımdır. Hakim suçun niteliğine göre kanunda öngörülen sınırlar çerçevesinde bir gün sayısı belirler. Kişinin sosyal ve ekonomik durumu göz önüne alınarak belirlenen gün karşılığında bir adli para takdir edilir. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçu adli para cezasına çevrilebilir.

---

Adli Para Cezası ile ilgili daha detaylı bilgi almak isterseniz, ilgili içeriğimize göz atabilirsiniz.

---

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması fail hakkında verilen cezanın hukuki sonuç doğurmasını erteleyen ve 5 yıl süreyle denetim süresi içerisinde kasten bir suç işlememesi halinde cezayı düşüren hukuki bir uygulamadır. Her suç için bu hukuki yol izlenemez. Kanunda belirtilen şartların varlığı halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanabilir. HAGB uygulandığı takdirde 5 yıllık sürenin sorunsuz şekilde geçmesiyle verilen hüküm hukuki bir sonuç doğurmaz ve adli sicil kaydında gözükmez.

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunda hükmün açıklanması geri bırakılabilir. Ancak TCK 239’un 4. fıkrasında işlenen suç için hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez.

---

HAGB ile ilgili daha detaylı bilgi almak isterseniz, ilgili içeriğimize göz atabilirsiniz.

---

Zamanaşımı

Hukuki anlamda zamanaşımı kanunda öngörülen sürenin geçmesi ile bir hakkın dava edilebilmesinin ve kişinin cezalandırılabilmesinin ortadan kalkması anlamına gelir. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunda şikayet süresi mağdurun faili ve suçu öğrendiği andan itibaren 6 ay içinde şikayette bulunması gerekir. Bu sürenin geçmesi ile mağdurun şikayet hakkı ortadan kalkar. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunda dava zamanaşımı süresi ise 8 yıl olarak öngörülmüştür.

Suçla ilgili Yargıtay Kararları

• Ceza Dairesi 2023/6385 E., 2024/8960 K.

Ceza Dairesinde görülen ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçu konulu davada sanık şirketten ayrıldıktan sonra aynı sektörde ve faaliyette kendi şirketini kurmuştur. Eski iş arkadaşı ve hala katılan şirkette çalışmakta olan diğer sanık katılan şirkete ait olduğu iddia edilen ticari sır niteliğindeki bilgileri e-posta yolu ile sanıkla paylaşmıştır.

Ceza Dairesi sanığa ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçundan mahkumiyet vermiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi kesin ve somut delil bulunamadığını ileri sürerek beraate hükmetmiştir. Yargıtay sanığın bilgileri yetkisiz kişilerle paylaştığına ya da ifşa ettiğine dair yeterli delil olmadığı tespitine katılmıştır ancak sanığın eski iş arkadaşının ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgeleri isteme, temin etme, suça azmettirme veya yardım etme kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini söylemiştir.

Sonuç olarak Yargıtay ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunda failin sırrı yetkisiz kişilere açıklayan ya da ifşa eden kişi olduğunu ancak bilgiyi doğrudan açıklamayan, suça azmettiren veya yardım eden kişilerinde bu suçtan sorumlu tutulabileceği görüşündedir.

• Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2020/929 E., 2023/4452 K

Asliye Ceza Mahkemesinde görülen bu davada sanık katılan şirkette bölüm başkanı olarak çalışmaktadır. Şirketten ayrıldıktan sonra şirkete ait olduğu söylenen müşteri bilgileri, fiyat teklifleri, projeleri ve şirket faaliyetlerine ilişkin bilgileri diğer şirketlerde çalışan kişilerle paylaşmakla suçlanmıştır.

Birden fazla sanık hakkında ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçundan dava açılmıştır. İlk derece mahkemesi iki sanık hakkında mahkumiyet kararı, diğer sanıklar hakkında beraat kararı vermiştir. Katılanların avukatları temyiz aşamasında hem temyizden hem de şikayetten vazgeçtiklerini bildirmişlerdir. Yargıtay değerlendirmesi sonucu vekaletnamelerinde şikayetten vazgeçme yetkisi bulunmadığı görülmüştür.

Yargıtay ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun şikayete bağlı bir suç olması sebebiyle şikayetten vazgeçmenin ancak yetkili kişilerce yapılabileceğini söylemiştir. Katılan vekilinin vekaletnamesinde şikayetten vazgeçebilmesi için açık yetkinin bulunmaması katılan vekilinin şikayetten vazgeçme yetkisinin olmadığını gösterir. Bu nedenle Yargıtay temyiz itirazlarının sınırlı olarak yapılmasına karar vermiştir.

• Ceza Dairesi 2015/8753 E., 2016/7607 K.

Asliye Ceza Mahkemesinde görülen yukarda verdiğimiz numaralı dosyada sanık çalıştığı yerden teslim aldığı bilgisayar, telefon ve arabayı işten çıkmasına rağmen geri vermemiştir Bunun onucu firma “ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri açıklamak” suç konulu dava açmıştır. Fakat mahkemenin incelemesi sonucu sanık hakkında bilgileri sızdırmak ticari, banka ve müşteri sırları hakkında bilgi açıklamaya dair, şüpheye yer verilmeyecek şekilde delil bulunamaması nedeniyle sanığın beraatine hükmetmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi veya Belgelerin Açıklanması Suçunda Görevli Mahkeme Neresidir?

Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunda açıkça görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.

İşten Ayrılan Eski Çalışanın Şirket Verilerini Paylaşması Suç Mu?

Şirket çalışanları işten ayrılsa bile görevi ve sıfatı gereği vakıf oldukları şirket verileri, müşteri portföyleri, ticari ve müşteri sırlarını paylaşmamakla yükümlüdürler. İten ayrılmış olmaları onları bu bilgileri saklama sorumluluğundan kurtarmaz. Şirket çalışanlarının işten ayrılsalar bile sır saklama yükümlülükleri devam eder. Bu sırların, bilgi ve belgelerin paylaşılması ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunun oluşmasına neden olur.

Banka Çalışanının Tanıdığı Birinin Hesabına, Kredi Borcuna Ya Da Hesap Hareketlerine Bakması ve Bunu Başkasına Söylemesi Suç Mu?

Banka çalışanlarının tanıdığı kişilerin banka hesap verilerine izinsiz girmesi görevini kötüye kullandığı anlamına gelir. Banka çalışanının mesleği gereği ulaşabileceği bilgilere mesleki olmayan amaçla ulaşması ve bunu izinsiz olarak yetkisiz kişilerle paylaşması ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunu oluşturur.

Ticari Sırrın Açıklanması Suçunda Etkin Pişmanlıktan Faydalanılabilir Mi?

Etkin pişmanlık, kişinin işlediği suçtan pişman olması sebebiyle eyleminin sonuçlarını telafi etmeye yönelik davranışlarda bulunmasıdır. Suçunu kendi iradesi ile yetkililere bildirmesi, sebep olduğu zararı gidermeye yönelik adımlar atması ve pişmanlığın içten olması etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmasını sağlayabilir.

Her suç için etkin pişmanlıktan yararlanma öngörülmemiştir. Türk Ceza Kanunu’nda ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçunda etkin pişmanlıktan faydalanma düzenlenmediği için etkin pişmanlık hükümleri uygulanmaz.

Yanlışlıkla Şirket Verilerini Paylaştım Bu Suç Mu?

TCK 239 kapsamındaki ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Şirkete ait bilgi ve belgelerin hata ya da yanlışlık yoluyla paylaşılması suçun manevi unsuru olan kastın eksikliği nedeniyle bu suçun oluşumunu engelleyecektir. Elbette ki burada önemli olan bilgi ve belgelerin gerçekten kast olmadan yanlışlıkla paylaşıldığını ispat etmektir.

Müşteri Sırrı İle Kişisel Veri (KVKK) Arasındaki Fark Nedir?

Müşteri sırrı, gerçek ya da tüzel kişinin banka ile arasındaki bankacılık faaliyetinden doğan sır sahibi tarafından saklanması istenilen ve yine sır sahibine menfaat sağlayan bilgi ve belgelerdir.

Kişisel veri ise kişinin kimliğini belirli ya da belirlenebilir hale getiren her türlü bilgidir. Bu bilgilerin izinsiz şekilde paylaşılması Türk Ceza Hükümleri kapsamında suç teşkil eder. Müşteri sırları genellikle kişisel veri olarak nitelendirilebilse de her müşteri sırrı kişisel veri değildir. Bununla birlikte her kişisel veri de müşteri sırrı değildir.

Tehdit ya da Şantajla Sırrı Açıklamak Zorunda Kaldım Ceza Alır Mıyım?

Tehdit ve şantaj neticesinde hukuka aykırı eylemde bulunmak kanunun öngördüğü hallerde hukuka aykırılığı ortadan kaldıran haller arasında kabul edilebilir. Bunun için kişinin ağır bir tehlike, korku, şantaj ya da tehdit altında bu sırrı açıklamak zorunda kalması gerekmektedir. Tehdit ve şantajın ortadan kalkmasıyla kişinin durumu yetkililere bildirmesi faydalı olacaktır. Bu hallerde tehdit ve şantaj ile sırrı açıklamak zorunda kalan kişinin suçtan kurtulma ihtimali doğabilecektir.

ECENUR BAYSAL