İşkence Suçu ve Cezası | TCK 94

İşkence suçu Türk Ceza Kanunu’nun “Kişilere Karşı Suçlar” başlığı altında yer alan 94. maddede temel şekli, 95. maddede ise neticesi sebebiyle ağırlaşmış şekli düzenlenmektedir. İşkence suçu kamu görevlisi tarafından işlenebilen özelliğe sahip olduğundan dolayı özgü suç niteliğindedir. Aynı zamanda işkence suçu katalog suç niteliğindedir. Sizin için hazırladığımız bu içerikte, işkence suçunun temel ve nitelikli şekli, işkence suçu cezası ve daha pek çok konuyu ele alacağız.

İşkence Suçu Nedir?

Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayacak şekilde ve kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışların kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmesi işkence suçunu oluşturmaktadır. İşkence suçu nedir? sorusuna en kısa tabiri ile bu şekilde yanıt verebiliriz. Söz konusu suçun temel şekli Türk Ceza Kanunu’nun 94. maddesinde yaptırım altına alınmıştır.

---

Ceza Hukuku alanında diğer içeriklerimize de göz atmak isterseniz ilgili kategorimizi ziyaret edebilirsiniz.

---

İşkence Suçunun Cezası Nedir?

İnsan onuruyla bağdaşmayacak şekilde ve kişinin gerek bedensel, gerekse de ruhsal açıdan acı çekmesine, algılama ya da irade yeteneğinin etkilenmesine sebep olacak davranışların sergilenmesi ve bunun kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmesi halinde faile 3 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası hükmedilmektedir.

• Suçun kadına karşı işlenmesi halinde cezanın alt sınırı değişmektedir ve bu alt sınır 5 yıldan az olamaz.
• Öte yandan suçun çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı işlenmesi hali ve avukata veya diğer kamu görevlisine karşı görevi dolayısıyla işlenmesi hali cezanın arttırılmasını gerektiren hal kapsamında yer almaktadır. Bu kişilere karşı işlenen suç için 8 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacağı kanun kapsamında düzenlenmiştir.
• Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi hali işleniş şekli bakımından suçun cezasının arttırılmasını gerektiren hal kapsamındadır. 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
• Suçun işlenişine iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılacaktır.
• Suçun ihmali davranışla işlenmesi halinde, verilecek cezada bu nedenle indirim yapılmaz.
• Suçtan dolayı dava zamanaşımı süresi işlemez.

Yukarıda da ifade edildiği üzere işkence suçunun basit halinin cezası, 3 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasıdır. Bunun dışında neticesi sebebi ile ağırlaştırılmış işkence suçu da bulunmakta ve cezai uygulaması farklı seyretmektedir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış İşkence Suçu ve Cezası

İşkence suçunun sonucunda ortaya çıkabilecek ağır neticeler için Türk Ceza Kanunu’nun 95. maddesinde, 94. maddedeki işkence suçunun yaptırımına oranla ceza artırımı olacak şekilde yaptırım altına alınmıştır. İlgili hüküm gereğince neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence suçunda işkence fiilleri mağdurun;

• Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli olarak zayıflamasına sebep olduysa,
• Konuşmasında sürekli zorluğa sebep olduysa,
• Yüzünde sabit ize sebep olduysa sebep olduysa,
• Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma sebep olduysa ve
• Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğun vaktinden önce doğmasına sebep olduysa, sayılan sebepler cezayı yarı oranında arttırıcı nitelik taşımaktadır. Öte yandan bu haller söz konusu olduğunda TCK m.94’e göre belirlenen ceza, yarı oranında artırılacaktır.

Bunlara ek olarak işkence fiilleri mağdurun;

• İyileşme olanağı bulunmayan bir hastalığa veyahut bitkisel hayata girmesine sebep olduysa,
• Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine sebep olduysa,
• Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına sebep olduysa,
• Yüzünün sürekli değişikliğine sebep olduysa ve
• Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine sebep olduysa, sayılan sebepler cezayı bir kat arttırıcı nitelik taşımaktadır. Ayrıca bu haller söz konusu olduğunda TCK m.94’e göre belirlenen ceza, bir kat artırılacaktır.

İşkence fiillerinin vücutta kemik kırıklarına neden olması halinde, kırığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre, 8 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Şayet işkence sonucunda ölüm meydana gelmişse, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.

İşkence Suçu Katalog Suç Mudur?

Türk Ceza Kanunu’nun madde 94’te ele aldığı gibi işkence suçu katalog suç niteliğindedir. Katalog suçlar, Türk Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesinde ele alınmış olup, somut delillere dayanan kuvvetli şüphenin varlığı halinde tutuklama nedeni olarak var sayılan suçlardır.

---

Katalog Suç konusu hakkında da kapsamlı bilgi edinmek isterseniz ilgili içeriğimizde göz atabilirsiniz.

---

İşkence Suçu Özgü Suç Mudur?

İşkence suçunun kanundaki tanımında yer alan “kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmesi işkence suçunu oluşturmaktadır” ifadesinden de anlaşılacağı üzere bu suç kamu görevlisi özelliğine haiz kişi tarafından işlenebilmektedir. Özgü suçlar da belirli özelliklere haiz kişiler tarafından işlenebilen suçlardır. İşkence suçu “kamu görevlisi tarafından işlenebilme” özelliği bakımından özgü suç niteliğindedir.

İşkence Suçunda Zincirleme Suç Hükümleri Uygulanır Mı?

Türk Ceza Kanunu’nun 43.maddenin 3.fıkrası gereğince kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında zincirleme suç hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir.

İşkence Suçuna Teşebbüs Mümkün Müdür?

Bir kişi işlemeye kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icrasına başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamadıysa söz konusu suça teşebbüsten dolayı sorumlu tutulacaktır.

İşkence suçu, bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayacak şekilde ve sistematik bir şekilde, kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışlarla birlikte tamamlanır.

İşkence suçunun gerçekleşmesi için suçu oluşturan fiillerin sistematik bir şekilde geçekleşmesi gerektiğinden bu suça teşebbüsün mümkün olması zordur. Çünkü fiiller sistematik olarak işlendiğinde zaten suç tamamlanmış olacaktır. Ancak failin sistematik bir şekilde, kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışlarına başlayamadan bir sebepten dolayı icra hareketlerini tamamlayamaması halinde teşebbüs söz konusu olacaktır.

Örneğin; bir polis memurunun bir kişiye elektrik vermek suretiyle işkence etmek üzere hazırlık yapması ancak fiilin gerçekleşmemesi halinde suça teşebbüs söz konusu olacaktır.

İşkence Suçu ve Eziyet Suçu Arasındaki Fark Nedir?

Eziyet suçu da işkence suçu da bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayacak şekilde ve kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak sistematik davranışların gerçekleşmesiyle oluşmaktadır. Bu kapsamda eziyet suçu ile işkence suçu arasındaki farklardan şu şekilde söz edebilirsiniz.

• Eziyet suçunu işleyen kişi kamu görevlisi sıfatına haiz olmayan herkes olabilirken, işkence suçunu gerçekleştiren failin kamu görevlisi olmasıdır. İşkence suçu bu bakımdan özgü suç niteliğindedir. Eziyet suçu ve işkence suçu arasındaki en büyük fark budur.
• İşkence suçunda TCK m.95 kapsamında neticesi sebebiyle ağırlaşmış haller mevcut iken, eziyet suçu kapsamında böyle bir düzenleme söz konusu olmamıştır.
• İşkence suçunda dava zamanaşımı süresi işlemezken, eziyet suçunda buna ilişkin bir düzenleme olmadığından dolayı dava zamanaşımı süresi işlemektedir. Eziyet suçunun 1. fıkrası için; Türk Ceza Kanunu’nda 66. madde kapsamında düzenlenen dava zamanaşımı süreleri gereğince, 5 yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar söz konusuysa dava zamanaşımı süresi 8 yıl geçmesiyle düşmektedir.

Eziyet suçunun 2. fıkrası için; Türk Ceza Kanunu’nda 66. Madde kapsamında düzenlenen dava zamanaşımı süreleri gereğince, 5 yıldan fazla ve 20 yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlar söz konusuysa dava zamanaşımı süresi 15 yıl geçmesiyle düşmektedir.

İşkence Suçu ve Kasten Yaralama Suçu Arasındaki Fark Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 86. maddesinde düzenlenen kasten yaralama suçu ile Türk Ceza Kanunu’nun 94. maddesinde düzenlenen işkence suçu arasında belirli farklar yer almaktadır. Peki, bu iki suç arasındaki farklar nelerdir?

• Kasten yaralama suçunu işleyen kişi kamu görevlisi sıfatına haiz olmayan herkes olabilirken, işkence suçunu gerçekleştiren failin kamu görevlisi olmasıdır. İşkence suçu bu bakımdan özgü suç niteliğindedir.
• İşkence suçu sistematik fiillerin işlenmesiyle gerçekleşirken, kasten yaralama suçunda sistematik bir yaralama söz konusu değildir.
• İşkence suçunun kovuşturması re’sen yapılırken, kasten yaralama suçunun basit şekli şikâyete tabi bir suçtur.

---

Kasten Yaralama Suçu hakkında da kapsamlı bilgi almak isterseniz, ilgili içeriğimize göz atabilirsiniz.

---

İşkence Suçu Şikayete Tabi Suçlardan Mıdır?

İşkence suçu takibi şikâyete tabi olmayan suçlardan olup, kovuşturması re’sen gerçekleşmektedir. İşkence suçunu işleyen kamu görevlilerine yönelik re’sen soruşturma ve kovuşturma yapılacaktır.

Hakkımda Şikayet Var Mı? sorusunun cevabını merak ediyorsanız, içeriğimizden detaylı bilgi alabilirsiniz.

İşkence Suçunda Dava Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Türk Ceza Kanunu’nun 94. maddesinin 6. fıkrası gereğince; işkence suçu için dava zamanaşımı süresi işlemez.

İşkence Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Uygulanabilir Mi?

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanık kişi için 5 sene boyunca gözlemlenmesi ve sanık ile ilgili verilen hükmün bu 5 senelik sürede bir daha meydana gelmemesi istenilmekle birlikte yeni bir suç işlememesi halinde de hakkında olan davanın düşmesi olarak açıklanabilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, söz konusu suçtan dolayı verilen cezanın 2 yıldan az olması halinde geçerlidir.

İşkence suçunun işleniş şekline göre verilen hapis cezaları değişiklik göstermektedir. Ancak öngörülen cezalarda en düşük alt sınırın 3 yıl olması sebebiyle yargılama sonucunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi mümkün değildir.

Söz konusu suçun cezasının ağırlığı sebebiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanamayacağı gibi seçenek yaptırımlara çevirmek veya cezanın ertelenmesi kararlarının da uygulanması mümkün değildir.

---

HAGB Nedir? sorusuna kapsamlı şekilde cevap verdiğimiz içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

---

İşkence Suçunda Görevli Mahkeme Hangisidir?

Türk Ceza Kanunu’nun 94. Maddesinde düzenlenen işkence suçunda görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi’dir.

İşkence Suçuna İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı

Söz konusu olayda başvurucu D.Ö ders çalışmak için Polis Merkezine gelmiştir ve burada başka bir çocukla kavga etmiştir. Polis memuru O.D.nin başvurucuyu ikaz etmesi üzerine başvurucunun O.D.ye küfrettiği, bunun üzerine O.D. ekip aracında başvurucunun kafasını demir korkuluklara vurmuş ve Polis Merkezinin mutfağında da tokat ve çaydanlıkla darbederek yaraladığı iddiasıyla Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatılmıştır.

Adli tıp raporuna göre ruh sağlığı bozulan başvurucunun yaraları basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek niteliktedir. Mahkemece eylemin sistematik olmaması, sokakta gerçekleşmesi de dikkate alınarak işkence suçunun unsurları gerçekleşmediğinden sanık O.D.nin kasten yaralama suçundan cezalandırılmasına karar verilmiştir. Sanıkların daha önceden kasıtlı suçlardan mahkûm edilmemesi de nazara alınarak HAGB kararı verilmiştir.

Ancak verilen bu karar sonucunun bu tür olaylara karışan kamu görevlilerine hoşgörü ile yaklaşıldığı izlenimini uyandırdığı ve bu tür fillere eğilimi olan görevlileri cesaretlendirebileceği gibi bireylerin bu kapsamda devlete ve adalet mekanizmalarına olan güvenlerini de zedeleyebileceği açıktır.

Anayasa mahkemesince somut olayda sanık O.D. hakkında Mersin 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından HAGB kararı verilmesinin eziyet yasağının maddi ve usul boyutunu ihlal ettiğine karar verilmiştir. Hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Mersin 1. Ağır Ceza Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, Başvurucu D.Ö.ye net 100.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, karar verilmiştir.

İşkence Suçuna İlişkin Yargıtay Kararları

• Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2021/9781 E., 2024/1698 K.

Söz konusu olayda sanık nezarethanede telefon hakkını istediği için şiddet uygulandığını, bayılıncaya kadar dayak yediğini, sabaha kadar yemek ve su vermediklerini belirtmiştir. Katılanın çeşitli taleplerde bulunması üzerine sanığın önce sinirlenerek nezarethane içerisindeki katılanı eliyle ittirdiği, sanığın polis memurlarına tekrar seslenip tuvalete gitmek istediğini söylemesi üzerine sanığın katılanı nezarethaneden çıkartıp bir dakikalık süre içerisinde tuvalette darp edip sürükleyerek nezarete koyduğu olayda, sanığın eyleminin sistematik ve süreklilik arz eder şekilde olmadığının anlaşılması karşısında, sanığın 5237 sayılı Kanun’un 86. maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (c) bendi uyarınca cezalandırılması gerekirken suç vasfında hataya düşülerek yazılı şekilde işkence suçundan kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

Bakırköy 10. Ağır Ceza Mahkemesinin kararına yönelik sanık müdafiinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, BOZULMASINA, karar verildi.

• Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2016/12186 K. 2017/12375

Söz konusu olayda katılan bir suç şüphesi ile takip edilmekte ve bu takip sırasında polis memuru sanıklardan kaçmaya çalışırken, tel örgülere takılarak yere düşmüştür ve bu esnada sanıkların yere düşen katılanın yanına gelerek batın bölgesine tekme atmaları sonucu katılanın dalağının ağır derecede hasar gördüğü ve bunun sonucunda dalağının alındığı şeklinde iddia olunmaktadır.

Olayda; katılanda meydana gelen yaralanmanın telden atlama sırasında düşme sonucu oluşmayıp, sanıkların attıkları tekme neticesinde oluştuğu, anlaşılmakla, sanıkların eylemleri sistematik ve süreklilik arz eder şekilde olmadığından, işkence suçunu oluşturmadığı, bu haliyle eylemlerinin neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama suçunu oluşturmakla bu suçtan cezalandırılmaları gerekirken, yazılı şekilde beraatlerine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükümlerin bu sebepten dolayı BOZULMASINA, karar verildi.

Sıkça Sorulan Sorular

İşkence Suçunun Cezası Nedir?

TCK’nin 94. maddesinde düzenlenen işkence suçunun temel şekli için 3 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacaktır.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış İşkence Suçunun Cezası Nedir?

TCK’nın 95. maddesinde düzenlenen Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış İşkence suçunun 1. Ve 3. fıkralarına uygulanacak ceza TCK m.94’e göre belirlenen cezanın, yarı oranında artırılarak uygulanacaktır.

İşkence fiillerinin vücutta kemik kırıklarına neden olması halinde, kırığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre, 8 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Şayet işkence sonucunda ölüm meydana gelmişse, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.

İşkence Suçu Özgü Suç Mudur?

İşkence suçu “kamu görevlisi tarafından işlenebilme” özelliği bakımdan özgü suç niteliğindedir.

İşkence Suçu Şikayete Tabi Suçlardan Mıdır?

İşkence suçu takibi şikayete tabi olmayan suçlardan olup, söz konusu suçun kovuşturması da re’sen gerçekleşmektedir.

İşkence suçunu işleyen kamu görevlilerine yönelik re’sen soruşturma ve kovuşturma yapılacaktır.

İşkence Suçunda Zincirleme Suç Hükümleri Uygulanır Mı?

İşkence suçunda TCK m 43/3 gereğince zincirleme suç hükümleri uygulanmamaktadır.

İşkence Suçu ve Eziyet Suçu Arasındaki Fark Nedir?

Eziyet suçunu işleyen kişi kamu görevlisi sıfatına haiz olmayan herkes olabilirken, işkence suçunu gerçekleştiren failin kamu görevlisi olmasıdır. İşkence suçu bu bakımdan özgü suç niteliğindedir.

İşkence suçunda TCK m.95 kapsamında neticesi sebebiyle ağırlaşmış haller mevcut iken, eziyet suçu kapsamında böyle bir düzenleme söz konusu olmamıştır. İşkence suçunda dava zamanaşımı süresi işlemezken, eziyet suçunda buna ilişkin bir düzenleme olmadığından dolayı dava zamanaşımı süresi işlemektedir.

İşkence Suçu ve Kasten Yaralama Suçu Arasındaki Fark Nedir?

Kasten yaralama suçunu işleyen kişi kamu görevlisi sıfatına haiz olmayan herkes olabilirken, işkence suçunu gerçekleştiren failin kamu görevlisi olmasıdır. İşkence suçu bu bakımdan özgü suç niteliğindedir.

İşkence suçu sistematik fiillerin işlenmesiyle gerçekleşirken, kasten yaralama suçunda sistematik bir yaralama söz konusu değildir.

İşkence suçunun kovuşturması re’sen yapılırken, kasten yaralama suçunun basit şekli şikâyete tabi bir suçtur.

İşkence Suçunda Dava Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

İşkence suçundan dolayı dava zamanaşımı süresi işlemez.

Polis Memurunun Karakolda İfade Sırasında Şüpheliyi Dövmesi İşkence Midir?

Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayacak şekilde ve kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışların kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmesi işkence suçunu oluşturmaktadır.

Polis memurunun karakolda ifade sırasında şüpheliyi dövmesi de bu bakımdan işkence suçunu oluşturmaktadır.

Karakolda Şiddet İşkence Midir?

Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayacak şekilde ve kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışların kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmesi işkence suçunu oluşturmaktadır.

Karakolda ifade sırasında veyahut şüphelinin nezarethanede tutulduğu süre kapsamında şiddete uğraması işkence suçunu oluşturmaktadır.

İşkence Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Uygulanabilir Mi?

İşkence suçunun işleniş şekline göre verilen hapis cezaları değişiklik göstermektedir. Ancak öngörülen cezalarda en düşük alt sınırın 3 yıl olması sebebiyle yargılama sonucunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi mümkün değildir.

Kolluk Kuvvetleri İşkence Suçunu Nasıl İşleyebilir?

Bir polis memurunun şüpheli kişiye elektrik vermek suretiyle işkence etmesi, ifade alınması sırasında arka arkaya hakaret ederek ve tokat atarak fiziksel veya ruhsal acı çektirmek suretiyle işkence etmesi ve kolluk kuvvetlerinin işkence suçunu işleyişine örnek teşkil etmektedir.

İşkence Suçunda Görevli Mahkeme Hangisidir?

İşkence suçunda görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi’dir.

YAREN KARINDAŞ