Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, kişilerin her ne kadar maddi olarak tüm olanaklarının olmasına karşın kendilerini manevi anlamda güvende hissetmemeleri ve kendilerine ölene kadar bakılmasının istenmesi için bir sözleşme hazırlamaları, ölünceye kadar bakma sözleşmesini içermektedir. Son dönemde sıklıkla karşımıza çıkan bu sözleşme, Türk Borçlar Kanunu’nun 611. maddesi ve devamında düzenlenmiştir. Biz de içeriğimizde ölünceye kadar bakma sözleşmesi konusuna tüm detayları ile yanı vermeye çalışacağız.
İçindekiler
- 1 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
- 2 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Tarafları
- 3 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Şekil Şartı
- 4 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Konusu ve Kapsamı
- 5 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Sona Ermesi
- 6 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Örneği
- 7 Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ile ilgili Sorunlar
- 8 Sıkça Sorulan Sorular
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
Bir kişinin, kendisine ömür boyu bakılması için bir başkası ile yaptığı sözleşme olarak ifade edilmektedir. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedir? sorusuna en kısa tabiri ile bu şekilde yanıt verebiliriz. Tabii ki bu sözleşmenin sıradan bir sözleşme ile gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Resmi olarak belirlenen şekil şartları ile sözleşme düzenlenmeli ve tamamlanmalıdır. Türk Borçlar Kanunu’nun 611. maddesinde ise açıklama şu şekilde yapılmıştır:
“Bir kimse, bakım borçlusuna ölünceye kadar bakma karşılığında bir malvarlığını devretmeyi veya diğer bir edimde bulunmayı taahhüt ederse, aralarında ölünceye kadar bakma sözleşmesi kurulmuş olur.”
İlgili açıklamada da yer aldığı üzere, ölünceye kadar bakma sözleşmesinin imzalanması, iki taraf için belirli yükümlülükler doğurur. Bunlar ise şu şekildedir:
- Bakımın üstlenilmesi (yeme, içme, barınma, sağlık vs.)
- Malvarlığının devredilmesi (taşınmaz, para, gelir vb.)
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, iki tarafa da borç yükleyen (ivazlı) bir sözleşmedir. Taraflar arasında karşılıklı borç doğar. Buna göre taraflardan biri bakımı üstlenirken diğeri malvarlığı devrini taahhüt eder.
Öte yandan her ne kadar Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olsa da, TBK 612. madde gereği bu sözleşme bir miras sözleşmesi niteliği taşır ve bu nedenle Türk Medeni Kanunu’nun 545. maddesinde ise konunun açıklaması şu şekilde yapılmıştır:
“Miras sözleşmesi ancak resmî vasiyetname şeklinde yapılabilir.”
Bu şekil şartı, sözleşmenin geçerliliği açısından zorunludur. Aksi takdirde sözleşme yok hükmünde sayılır.
Miras Hukuku alanında merak ettiğiniz diğer konular hakkında da bilgi sahibi olmak isterseniz, ilgili kategorimize göz atabilirsiniz.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Tarafları
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde iki taraf bulunmaktadır. Bu taraflardan biri, bakımı üstlenmekle yükümlü iken diğeri de bakıma karşın malvarlığını devretmekle yükümlüdür.
- Bakım Borçlusu: Bakımı üstlenen kişidir. Genellikle aile bireyleri, komşular, akrabalar veya profesyonel bakım hizmeti sunanlar olur.
- Bakım Alacaklısı: Bakım ihtiyacı bulunan kişidir. Genellikle yaşlı, hasta, engelli veya yalnız yaşayan kişilerdir.
Sözleşmeye taraf olan herkes gerçek kişi olmalıdır. Tüzel kişilikler (örneğin şirketler) bu sözleşmenin tarafı olamaz. Ancak bazı hallerde bakım evleriyle yapılan sözleşmeler farklı nitelikte değerlendirilir.
Ayrıca sözleşmenin geçerli olabilmesi için her iki tarafın da fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Özellikle malvarlığını devreden tarafın (bakım alacaklısı) akıl sağlığının yerinde olması çok önemlidir. Yargıtay’ın “1. HD, 2015/4879 E., 2016/2676 K.” numaralı kararında ise bu konu şu şekilde örneklendirilmiştir:
“Taraflar arasında ölünceye kadar bakma sözleşmesi düzenlenmiş, ancak bakım alacaklısının sözleşme anında akıl sağlığı yönünden fiil ehliyeti bulunmadığı, alınan uzman raporları ile sabit olduğundan, sözleşmenin geçersizliğine karar verilmiştir.”
Yani sadece sözleşmenin yapılmış olması yeterli değildir. Tarafın bu işlemi anlayabilecek zihinsel yetiye sahip olması gerekir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Şekil Şartı
Bir kişinin maddi imkanlarının olmasına karşın ölünceye kadar bakımını üstlenecek bir kişiye ihtiyaç duyması durumunda yapılması gereken ölünceye kadar bakma sözleşmesinin geçerli olması için resmi vasiyetname biçiminde yapılması zorunludur. İşte ölünceye kadar bakma sözleşmesi şekil şartı şu şekildedir:
- Sözleşme noter, sulh hukuk hakimi ya da tapu memuru huzurunda yapılmalıdır.
- İşlem sırasında iki tanığın da hazır bulunması gerekir.
- Sözleşme yazılı olarak düzenlenmeli ve taraflarca imzalanmalıdır.
Yargıtay’ın “HGK, 2008/1-104 E., 2008/104 K.” numaralı kararında ise örneklendirme şu şekilde yapılmıştır:
“Ölünceye kadar bakma sözleşmeleri resmi vasiyetname biçiminde yapılmadıkça geçerli olmaz. Salt yazılı belge ile yapılan bakım sözleşmesi geçerli değildir ve tapuya dayanak oluşturamaz.”
Uygulamada kişiler genellikle noter onaylı “ölünceye kadar bakım taahhütnamesi” düzenlemekte, hatta bu belgeye dayanarak tapu devri bile yapılmaktadır. Ancak bu tür işlemler, şekil şartını karşılamadığı için geçersizdir.
Yargıtay’ın “1. HD, 2020/3345 E., 2020/4596 K.” numaralı kararında ise tutumu şu şekildedir:
“Noter huzurunda dahi olsa, resmi vasiyetname biçiminde düzenlenmeyen bakım sözleşmeleri geçersizdir.”
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Konusu ve Kapsamı
Sözleşmenin en önemli unsuru, bakım borçlusunun yerine getireceği sürekli edim yükümlülüğüdür. Bu yükümlülük yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda manevi ve duygusal destek unsurlarını da içerir.
Bakım Borçlusunun Yükümlülükleri
Bakım borçlusunun üstlendiği edimler geniş ve çok yönlü olabilir. Genellikle şunları kapsar:
- Barınma imkânı sağlamak
- Günlük yemek ve temizlik işleri
- Giyinme, kişisel bakım yardımı
- Sağlık kontrolleri ve doktor ziyaretlerine eşlik
- İlaç temini ve refakat
- Hastane, huzurevi gibi yerlerde ilgilenme
- Sosyal ve manevi destek sağlama
Yargıtay’ın “1. HD, 2018/3891 E., 2019/1874 K.” numaralı kararında ise bu konu şu şekilde örneklendirilmiştir:
“Bakım edimi, sadece fiziksel ihtiyaçların karşılanması ile sınırlı değildir. Tarafın yalnızlık, korku, yaşlılık gibi durumlarında da yanında olmak bu yükümlülüğe dahildir.”
Bakım Alacaklısının Edimi (Malvarlığı Devri)
Bakım alacaklısı, bu hizmetin karşılığı olarak taşınmazını veya başka bir malvarlığını bakım borçlusuna devretmeyi taahhüt eder. Bu devrin zamanlaması, sözleşmeye göre değişebilir:
- Sözleşme ile birlikte hemen tapu devri yapılabilir
- Bakım alacaklısının ölümüyle birlikte devredilmesi kararlaştırılabilir
Her iki durumda da sözleşmenin resmi şekilde düzenlenmesi gerekir. Taşınmazlar için mutlaka tapuda tescil şarttır.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Sona Ermesi
Kişinin yaşlılıktan itibaren ölünceye kadar bakımının üstlenilmesi için düzenlenen ölünceye kadar bakma sözleşmesi, aşağıdaki durumlarda sona ermektedir:
- Ölüm: Bakım alacaklısının ölümü sözleşmenin doğal sona erme nedenidir. Bu noktada, bakım borçlusu edimlerini yerine getirmişse, malvarlığı devri gerçekleşmiş olur.
- Karşılıklı Anlaşma: Taraflar sözleşmeyi sonlandırma konusunda mutabakata varırsa, sözleşme her zaman sona erdirilebilir.
- Fesih (Edimlerin Yerine Getirilmemesi): Eğer bakım borçlusu edimlerini yerine getirmezse, bakım alacaklısı (ya da vefat sonrası mirasçılar) sözleşmenin feshi ve tapunun iadesi için dava açabilir.
Yargıtay’ın “1. HD, 2020/2251 E., 2020/3566 K.” numaralı kararında konu şu şekilde örneklendirilmiştir:
“Sözleşme gereği bakım yükümlülüğü ihlal edilmiş olup, tapu iptali ve tescil istemi haklıdır.”
- İflas veya Ahlaki Hükümsüzlük: Bakım borçlusunun iflası, ağır suç işlemesi, bakım alacaklısına şiddet uygulaması gibi hallerde de fesih mümkündür.
Miras Kalan Evin Kullanım Hakkı konusunda da bilgi almak isterseniz, içeriğimize göz atabilirsiniz.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Örneği
Aşağıda örnek bir sözleşme metni sunulmuştur. Bu metin örnektir; resmi geçerlilik için noter veya sulh hâkimi huzurunda, iki tanıkla yapılması zorunludur. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi örneği ise şu şekildedir:
TARAFLAR:…
Bakım Alacaklısı:… (T.C. 00000000000)
Bakım Borçlusu:… (T.C. 11111111111)
SÖZLEŞMENİN KONUSU:…
EDİMLER:…
SÜRE:…
TARAFLARIN ORTAK HÜKÜMLERİ:…
YÜRÜRLÜK:…
İMZALAR:…
Bakım Alacaklısı:
Bakım Borçlusu:
Tanık 1:
Tanık 2:
Noter Onayı:
Bu örnek, bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki geçerlilik için yerel mevzuata uygun ve noter onaylı versiyon gerekir. Bu nedenle uzman bir avukattan destek almanız çok önemlidir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ile ilgili Sorunlar
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin yürürlüğe konulması, sırası ve sonrasında uygulamada karşılaşılan sorunlardan bazıları aşağıdaki gibidir:
- Şekil Eksikliği
En sık rastlanan problem, sözleşmenin resmi vasiyetname biçiminde yapılmamasıdır. Noter onaylı bir belge düzenlenmesi, hukuken yeterli değildir.
Yargıtay’ın “1. HD, 2020/3345 E., 2020/4596 K.” numaralı kararında konu şu şekilde örneklendirilmiştir:
“Miras bırakanın, saklı pay sahiplerinin miras hakkını zedeleyici şekilde yaptığı bakım sözleşmeleri tenkise tabidir.”
Vasiyetnamenin İptali ve Vasiyetnameye İtiraz konuları hakkında da bilgi almak için içeriklerimize de göz atabilirsiniz.
- Gerçek Bakımın Yapılmaması
Bazı durumlarda bakım borçlusu yalnızca tapu devriyle ilgilenmekte, bakım edimini yerine getirmemektedir. Bu gibi hâllerde sözleşme feshedilebilir, tapu iptal davası açılabilir.
- Muvazaa Davaları
Aile bireyleri, sözleşmenin bakım amacı taşımadığını, sadece mirasçılardan mal kaçırmak için yapıldığını iddia ederek muvazaa davası açmaktadır. Özellikle yaşlı kişilerin kısa sürede taşınmaz devri yaptığı durumlarda bu davalar yoğun şekilde görülmektedir.
- Saklı Pay İhlalleri
Bakım borçlusuna bırakılan mal, saklı pay mirasçılarını mağdur ediyorsa, tenkis davası gündeme gelir. Yargıtay, bu durumda sözleşmenin geçerliliğini korumakla birlikte, fazla kalan kısmın mirasçılara iadesini sağlar.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile ilgili hukuki desteğe ihtiyaç duyuyorsanız, Burak Temizer Hukuk Büromuzun deneyimli İstanbul miras hukuku avukatı kadrosundan destek alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Bozulur Mu?
Sözleşmede belirtilen şartların yerine getirilmemesi, bakım yükümlüsünün hayatını kaybetmesi, sözleşmenin şekil şartlarını taşımaması ya da sözleşmenin feshedilmesi durumunda, ölünceye kadar bakma sözleşmesi bozulabilir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Tapu İptali Zamanaşımı Süresi Ne Kadar?
Taraflar arasında imzalanan ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedeniyle tapu iptalinde zamanaşımı süresi bulunmamaktadır.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Şartları Nelerdir?
Sözleşmenin sorunsuz bir şekilde yürürlüğe konulabilmesi için sözleşme şekil şartlarına uygun bir sözleşme düzenlenmelidir. Öte yandan resmi vasiyette olduğu gibi düzenlenmeli ve resmi memur önünde sözleşme imzalanmalıdır.
Vasi Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Yapabilir Mi?
Vasi ya da velinin kendi isteği doğrultusunda, vesayet dairelerinin onay vermesi durumunda ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılabilir.
Yazılı Sözleşme Yaptık, Ama Notere Gitmedik. Geçerli Mi?
Hayır. Sözleşmenin resmi vasiyetname biçiminde yapılması zorunludur. Notere bile gitmemişseniz sözleşme yok hükmündedir.
Tapuyu Aldım Ama Bakım Yapmadım. Sorun Olur Mu?
Evet. Karşı taraf veya mirasçılar dava açabilir. Tapu iptali ve tescil kararı çıkabilir. Ayrıca muvazaa iddiası da gündeme gelebilir.
Bakım Yükümlülüğü Sadece Fiziki Bakım Mı?
Hayır. Fiziksel bakımın yanında manevi destek, refakat ve yalnızlığı giderme gibi unsurlar da yükümlülüğe dâhildir.
Mirasçılar Beni Dava Edebilir Mi?
Eğer bakım yükümlülüğünü yerine getirmemişseniz veya saklı payları ihlal edecek şekilde işlem yapılmışsa, mirasçılar tenkis veya muvazaa davası açabilir.
Devri Sağlanan Taşınmaz Miras Dışında Mı Kalır?
Eğer geçerli bir sözleşme varsa ve bakım yükümlülüğü yerine getirilmişse, taşınmaz bakım borçlusuna geçer. Ancak saklı payı ihlal ediyorsa fazlalık geri alınabilir.
