Aile Konutu Nedir? Aile Konutu Şerhi ve Şartları 2026

Aile konutu ve aile konutu şerhi kavramları, 2002 yılında Türk Medeni Kanunu’na getirilen önemli yeniliklerden bir tanesidir. Bu kavramlar, evlilik birliği içinde birlikte yaşanan ortak yaşam alanını hukuken tanımlamakta ve bu konutun korunmasına yönelik ciddi tedbirler öngörmektedir. Aile bireylerinin barınma, güvenlik ve istikrar hakkını güvence altına alan bu kurum; özellikle eşlerden birinin diğerinden habersiz şekilde konutu devretmesini veya konut üzerindeki haklarını kısıtlamasını önlemeye yönelik koruyucu bir çerçeve sunar. Biz de bu içeriğimizde aile konutu nedir? Hangi şartlarda varlık kazanır? Tapuda nasıl tescil edilir? gibi pek çok sorunun yanıtını vereceğiz.

Aile Konutu Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesine göre, “eşlerden biri, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.” Bu hükümden yola çıkarak denilebilir ki, aile konutu; evlilik birliği içinde birlikte yaşamın sürdürüldüğü, barınma amacıyla kullanılan, eşlerin ve varsa çocukların düzenli olarak ikamet ettiği, ailenin günlük yaşam merkezini oluşturan ve hukuken özel koruma altına alınmış olan taşınmazdır. Aile konutu nedir? sorusuna en net tabiri ile bu şekilde yanıt verebiliriz.

Yani yalnızca eşlerin birlikte ikamet ettiği konutlar aile konutu sayılmaz; bir taşınmazın “aile konutu” sayılabilmesi için hem fiilî kullanım, hem de niyet ve süreklilik unsurlarının birlikte bulunması gerekir.

---

Aile ve Boşanma Hukuku ile ilgili merak ettiğiniz diğer konular hakkında da bilgi sahibi olmak isterseniz, ilgili kategorimize göz gezdirebilirsiniz.

---

Aile Konutu Şartları Nelerdir?

Bir konutun aile konutu olarak ifade edilebilmesi için bir ilgili taşınmazın bazı şartları taşıması gerekir. Bu şartlardan şu şekilde söz edebiliriz:

• Evlilik birliği devam etmelidir: Boşanma kararı kesinleşmeden önce, taraflar fiilen ayrı yaşıyor olsalar bile, evlilik hukuken sona ermediği sürece aile konutu korunur.
• Konut, eşlerin ortak yaşam alanı olmalıdır: Tek başına kullanıma tahsis edilmiş yazlık, dağ evi, yatırım amaçlı alınmış konutlar aile konutu sayılmaz. Eşlerin birlikte yaşamını fiilen sürdürdüğü yer olması gerekir.
• Konutta barınma amacıyla ikamet edilmelidir: İşyeri, depo, garaj gibi yerler aile konutu olarak değerlendirilmez. Ancak mesken nitelikli taşınmazın hem yaşama hem çalışma alanı olarak kullanılması mümkündür.

Aile Konutu Nasıl Belirlenir?

Aile konutu, genellikle eşlerin birlikte ikamet ettiği adres üzerinden tespit edilir. Bu noktada nüfus kayıtları, ikametgah belgeleri, su/elektrik/doğalgaz faturaları, komşu tanıklıkları, muhtarlık yazıları gibi deliller belirleyici olur.

Her ne kadar aile konutunun tapuda tescil edilmesi zorunlu olmasa da, uygulamada birçok hak kaybının önüne geçilmesi bakımından tapuya “aile konutu şerhi” verilmesi önerilir.

Aile Konutu Şerhi Nedir ve Nasıl Konur?

Tapuda aile konutu şerhi konulması, eşin rızası olmadan konutun devrini veya üzerinde tasarrufta bulunulmasını engeller. Tapu sicilinde aile konutu olarak kaydedilmiş bir taşınmaz üzerinde;

• Satış,
• Bağış,
• İpotek tesisi,
• Hibe,
• Devir ve ferağ gibi işlemler, diğer eşin yazılı açık rızası olmadan yapılamaz. Bu koruma hem mal rejimi bakımından, hem de eşitlik ilkesi bakımından ciddi önem taşır.

Aile Konutu Şerhi için Gerekli Belgeler Nelerdir?

Aile konutu şerhi için bazı belgeler gereklidir. Bu belgeler ise şu şekildedir:

• Dilekçe
• Nüfus Kayıt Örneği (evli olduklarını gösteren)
• Evlilik Cüzdanı
• İkametgah Belgesi
• Başvuran Eşin Kimliği

Tapu Müdürlüğü, bu belgelerle yapılan başvuru üzerine ilgili taşınmaza aile konutu şerhi koyar. Bu şerh, eşin rızası olmadıkça tek taraflı olarak kaldırılamaz.

Aile Konutu Satılabilir Mi?

Evet, aile konutu maliki olan eş tarafından satılabilir ancak diğer eşin yazılı ve noter onaylı rızası şarttır. Aksi halde satış işlemi geçersiz değil, ama iptale açık bir işlem olur. Eşin rızası olmadan yapılan satışlara karşı, mağdur eş tarafından aile mahkemesinde dava açılarak iptal talep edilebilir. Ayrıca, üçüncü kişi iyiniyetli değilse (örneğin eşin evli olduğunu biliyor ve satışta rıza olmadığını fark etmişse), bu durumda iptal daha kolay gerçekleşebilir.

Kiralık Ev Aile Konutu Olabilir Mi?

Evet. Mülkiyeti eşlere ait olmayan bir taşınmaz da aile konutu olabilir. Hatta Türkiye’de ailelerin önemli bir kısmı kiracı olarak yaşamaktadır. Türk Medeni Kanunu madde 194 bu durumu da kapsar. Eğer eşlerden biri kira sözleşmesini imzalamışsa, diğer eşin rızası olmadan:

• Kira sözleşmesi feshedilemez.
• Konut boşaltılamaz.
• Kiraya veren ile anlaşma yapılamaz.

Bu durumda da aile konutu kavramı devreye girer ve diğer eşin izni aranır.

Aile Konutu Şerhi Hangi Mal Rejiminde Geçerlidir?

Aile konutu şerhi, eşler arasında hangi mal rejiminin uygulandığından bağımsız olarak geçerlidir. Yani ister edinilmiş mallara katılma, ister mal ayrılığı, ister paylaşmalı mal ayrılığı rejimi olsun; aile konutu statüsü varsa, eşin rızası olmadan tasarruf mümkün değildir.

Bu durum, mal rejimi sözleşmesi yapmış eşler açısından da geçerlidir. Hatta mal rejimi sözleşmesiyle “aile konutu üzerindeki tasarruflar serbest bırakılmıştır” şeklindeki kayıtlar, geçerli kabul edilmez.

Eşin Haberi Olmadan Satılan Aile Konutu Ne Olur?

Bazı durumlarda, eşin haberi olmadan aile konutunun satılması söz konusu olabilir. Bu durumda eş, mahkemeye başvurarak aşağıdaki işlemleri gerçekleştirebilir:

• Tapu iptali ve tescil davası açabilir.
• Satış işleminin aile konutu şerhine aykırı olduğu gerekçesiyle iptalini isteyebilir.
• Şayet taşınmaz üçüncü kişiye devredildiyse ve alıcı kötü niyetliyse, işlemin geçersizliğini mahkeme tescil ettirebilir.

Burada önemli olan, satışın yapıldığı tarihte taşınmazın fiilen aile konutu olup olmadığıdır. Tapuda şerh bulunmasa bile, eğer konut fiilen aile konutuysa, eşin rızası aranmaya devam eder.

Aile Konutu Hakkında Yargıtay Kararları 

• Tapuda Aile Konutu Şerhi Olmasa da Fiilî Kullanım Varsa Koruma Devam Eder

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2015/15869 E., 2016/13094 K., T. 27.06.2016

Olay:

Eşlerden biri, üzerine kayıtlı olan ve ailece ikamet edilen taşınmazı, diğer eşin rızası olmaksızın üçüncü kişiye satış yoluyla devretmiştir. Tapu kütüğünde aile konutu şerhi bulunmamaktadır.

Değerlendirme:

Yargıtay, taşınmazın tapuda aile konutu olarak şerh edilmemiş olmasının, onun fiilî kullanım niteliğini ortadan kaldırmayacağını belirtmiştir. Taşınmazın ailece ikamet edilen yer olduğunun kanıtlanması hâlinde, TMK m.194 kapsamında koruma sağlanır.

Sonuç:

Satış işlemi, diğer eşin rızası olmadığı gerekçesiyle geçersiz sayılmıştır. Mahkemece iptal kararı verilmiştir.

• Aile Konutu Şerhi Olmadan Yapılan İpotek İşlemi Geçersizdir

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2014/7528 E., 2015/1235 K., T. 10.02.2015

Olay:

Eş, aile konutu olan taşınmaz üzerine, diğer eşin bilgisi ve onayı olmadan banka lehine ipotek tesis ettirmiştir. Tapuda aile konutu şerhi yoktur.

Değerlendirme:

Yargıtay, aile konutu üzerinde yapılan işlemlerde diğer eşin yazılı açık rızasının aranmasının zorunlu olduğunu, aksi hâlde tesis edilen ipotek işleminin geçersiz olacağını vurgulamıştır.

Sonuç:

Diğer eşin açtığı ipoteğin iptali davası kabul edilmiş, ipotek işlemi geçersiz sayılmıştır.

• Aile Konutu Niteliğindeki Taşınmaz Başkasına Satılsa Dahi Geri Alınabilir

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2007/1048 E., 2007/10682 K., T. 27.03.2007

Olay:

Koca, eşiyle birlikte yaşadığı evi, eşinden habersiz şekilde bir üçüncü kişiye devretmiştir. Eş, bu evin aile konutu olduğunu ileri sürerek tapu iptal ve tescil davası açmıştır.

Değerlendirme:

Yargıtay, taşınmazın aile konutu olduğunun sabit olduğu ve diğer eşin açık rızasının alınmadığı durumlarda, devrin TMK m.194’e aykırı olduğu ve iyi niyetli üçüncü kişi olsa dahi işlemin geçersiz sayılabileceği yönünde karar vermiştir.

Sonuç:

Tapu iptal ve tescil kararı verilmiştir. Aile konutunun korunması öncelikli kabul edilmiştir.

• Mal Ayrılığı Rejiminde de Aile Konutu Koruması Geçerlidir

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2010/3872 E., 2010/7286 K., T. 07.06.2010

Olay:

Taraflar arasında mal ayrılığı rejimi vardır. Koca, malik olduğu aile konutunu eşinin izni olmaksızın ipotek ettirmiştir. Kadın, TMK m.194’e aykırılık iddiasıyla işlem iptali istemiştir.

Değerlendirme:

Yargıtay, mal rejimi türünün aile konutu korumasını etkilemeyeceğini açıkça ifade etmiş; bu tür işlemlerde eşin rızasının zorunlu olduğunu vurgulamıştır.

Sonuç:

İpotek işlemi geçersiz sayılmış, eşin açtığı dava kabul edilmiştir.

• Aile Konutu Şerhi Kaldırılmadan Taşınmaz Devredilemez

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 2019/5623 E., 2021/374 K., T. 10.02.2021

Olay:

Aile konutu şerhi bulunan taşınmaz, eşlerden biri tarafından diğer eşin rızası olmaksızın üçüncü kişiye devredilmiştir. Üçüncü kişi, şerhin kaldırılmadığını bilmiyor olduğunu savunmuştur.

Değerlendirme:

Yargıtay, şerhin tapu sicilinde açıkça yer almasının, üçüncü kişinin iyi niyet iddiasını ortadan kaldıracağını ve işlemin geçersiz sayılması gerektiğini belirtmiştir.

Sonuç:

Satış işlemi iptal edilmiş, taşınmaz yeniden eşin adına tescil edilmiştir.

Yargıtay kararları göstermektedir ki:

• Aile konutu koruması yalnızca tapuya şerh verilmesine bağlı değildir.
• Fiilî olarak birlikte yaşanan konutlarda da TMK m.194 koruması uygulanır.
• Mal rejimi, aile konutu korumasını etkilemez.
• Tapuda şerh varsa, üçüncü kişilerin iyi niyet iddiası geçerli olmaz.
• Eşin rızası olmadan yapılan satış, ipotek veya devir işlemleri iptale tabidir.

Boşanma Halinde Aile Konutu Ne Olur?

Boşanma davası kesinleştiğinde, aile konutu statüsü ortadan kalkar. Ancak hâkim, TMK m. 254 ve 279 çerçevesinde:

• Konutun mülkiyetini bir eşe devredebilir,
• Konutun kullanımını geçici olarak eşlerden birine tahsis edebilir.

Özellikle çocukların velayeti kendisine bırakılan eşe, konutun kullanımı sıklıkla tahsis edilir. Bu durum, boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir.

---

Aile konutu ve aile konutu şerhi ile ilgili hukuki desteğe ihtiyacınız varsa, Burak Temizer Hukuk Büromuzun deneyimli İstanbul aile ve boşanma avukatı kadrosundan destek alabilirsiniz.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Aile Konutu Nedir?

Aile konutu, evlilik birliği içinde eşlerin birlikte yaşamlarını sürdürdüğü, barınma amaçlı kullanılan ve Türk Medeni Kanunu tarafından özel olarak korunan ortak yaşam alanıdır. Hem tapulu hem kiralık taşınmazlar aile konutu olabilir.

Kiralık Ev De Aile Konutu Olabilir Mi?

Evet. Aile konutu koruması, yalnızca malik olunan konutlar için değil, kiralanan konutlar için de geçerlidir. Önemli olan eşlerin birlikte yaşadığı, düzenli olarak barındıkları yer olmasıdır.

Aile Konutu Şerhi Nedir ve Nasıl Konulur?

Aile konutu şerhi, tapu kütüğüne yapılan ve eşin izni olmadan satış, ipotek gibi işlemlerin yapılamayacağını gösteren kayıttır. Nüfus kayıt örneği, evlilik cüzdanı, ikamet belgesi ve dilekçe ile tapu müdürlüğüne başvurularak konulur.

Aile Konutu Şerhi Zorunlu Mudur?

Hayır, zorunlu değildir. Ancak şerh bulunmaması, aile konutu korumasının yok olduğu anlamına gelmez. Şerh, korumayı güçlendiren ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirliği sağlayan bir unsurdur.

Tapuda Aile Konutu Şerhi Yoksa Konut Satılabilir Mi?

Satılsa da eğer taşınmaz fiilen aile konutu niteliği taşıyorsa, eşin rızası olmadan yapılan satış iptale konu olabilir. Yargıtay, bu konuda birçok içtihat geliştirmiştir.

Aile Konutunu Eşlerden Biri Tek Başına Satabilir Mi?

Hayır. Türk Medeni Kanunu’na göre, malik olan eş, diğer eşin yazılı açık rızası olmadan konutu satamaz, ipotek ettiremez veya kira sözleşmesini feshedemez.

Kira Sözleşmesini Sadece Bir Eş İmzaladıysa Diğer Eşin Hakları Ne Olur?

Sözleşmeyi imzalayan eş dışında kalan eş de aile konutu kapsamında korunur. Kiralayan eş, diğer eşin izni olmadan sözleşmeyi feshedemez veya evi boşaltamaz.

Aile Konutu Birden Fazla Olabilir Mi?

Hayır. Aile konutu kavramı, evlilik birliği içindeki tek ve fiilî yaşam merkezi için kullanılabilir. Yazlık, dağ evi, yatırımlık daire gibi taşınmazlar aile konutu sayılmaz.

Boşanma Halinde Aile Konutu Kime Verilir?

Boşanma hâkim tarafından kesinleştiğinde aile konutu statüsü sona erer. Ancak hâkim, çocuğun üstün yararı veya eşin barınma hakkı gibi nedenlerle konutun kullanımını bir eşe tahsis edebilir.

---

Boşanma Davası Nasıl Açılır? sorusuna yanıt verdiğimiz içeriğimize de göz atabilirsiniz.

---

Aile Konutu Başka Biri Üzerine Kayıtlıysa Ne Olur?

Taşınmaz bir başkasının üzerine kayıtlı olsa da, eğer fiilen eşlerin ortak yaşam alanı olarak kullanılıyorsa, aile konutu koruması yine devreye girer. Üçüncü kişiye karşı da bazı durumlarda hukuki koruma sağlanabilir.

Mal Rejimi Sözleşmesi Aile Konutu Korumasını Ortadan Kaldırır Mı?

Hayır. Eşler arasında yapılan mal rejimi sözleşmeleri, aile konutu üzerindeki korumayı ortadan kaldırmaz. TMK m.194 emredici hükümdür, eşler bu hakkı sözleşme ile bertaraf edemez.

Aile Konutu Şerhi Kaldırılabilir Mi?

Konut aile konutu olmaktan çıkarsa (örneğin eşler taşınırsa ya da boşanma gerçekleşirse), tapu müdürlüğüne başvuru ile şerh kaldırılabilir. Ancak bu işlem için her iki eşin de başvurusu veya mahkeme kararı gerekebilir.

Aile Konutu Kavramı Nişanlı Çiftler veya Birlikte Yaşayanlar İçin Geçerli Mi?

Hayır. Aile konutu koruması yalnızca resmi evlilik birliği içinde yaşayan eşler için geçerlidir. Nişanlılık ya da fiilî birliktelikler TMK m.194 kapsamında korunmaz.

Aile Konutu Şerhi Konulmadan Önce Yapılan Satış Geçerli Midir?

Eğer taşınmazın aile konutu olduğu sabitlenirse ve diğer eşin rızası alınmadan satış yapılmışsa, şerh olmasa da geçersizlik veya iptal davası açılabilir. Özellikle alıcının kötü niyetli olması halinde işlem iptal edilebilir.

Aile Konutu Üzerinde İpotek Tesis Edilebilir Mi?

Diğer eşin yazılı rızası olmadan ipotek işlemi yapılamaz. Eğer rıza olmadan ipotek konmuşsa, eş bu işlemin iptalini mahkemeden talep edebilir.

Aile konutu eşlerin boşanma sürecinde ve dahi evlilik birliği sırasında yapılacak bankacılık işlemleri/ipotek/kredi/kira sözleşmeleri oldukça önemli bir hukuki kurum olup, aile konutuna dair yapılacak hukuki işlemlerde mutlaka alanında uzman iyi bir avukattan danışmanlık alınmasını tavsiye ederiz.

BURAK TEMİZER HUKUK BÜROSU