Boşanmada manevi tazminat, eşin kişilik haklarına, şeref ve haysiyetine yapılan saldırı sebebi ile mahkeme tarafından ilgili şartlar sağlandığında hükmedilen bir tazminattır. Öte yandan boşanmanın birçok hukuki sonucu bulunmaktadır. Bunlardan biri de boşanma davası neticesinde ortaya çıkabilecek olan manevi tazminattır. Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinde boşanma durumunda manevi tazminat talep edilmesi özel olarak düzenlenmektedir. Biz de bu içeriğimizde boşanma davasında manevi tazminat hakkı ile ilgili pek çok detaydan bahsederek sizi bilgilendirmeye çalışacağız.
İçindekiler
- 1 Manevi Tazminat Nedir?
- 2 Boşanmada Manevi Tazminat Nedir?
- 3 Türk Medeni Kanunu’nun 174. Maddesi Nedir?
- 4 Boşanmada Manevi Tazminat Şartları Nelerdir?
- 5 Boşanmada Manevi Tazminat Miktarının Belirlenmesi
- 6 Boşanmada Manevi Tazminata İlişkin Ödeme Şekilleri Nelerdir?
- 7 Boşanmada Manevi Tazminat Davasında Zamanaşımı
- 8 Boşanmada Manevi Tazminat Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme
- 9 Boşanmada Manevi Tazminata İlişkin Yargıtay Kararları
- 10 Sıkça Sorulan Sorular
Manevi Tazminat Nedir?
Hukuk düzeni tarafından korunan ahlaki ve hukuki değerler bütününü oluşturan kişilik hakları zedelenen ve zarar gören kişi, gördüğü manevi zararın tazminini manevi tazminat adı altında uygun bir para ödenmesiyle isteme hakkına sahiptir. Manevi tazminat nedir? sorusuna bu şekilde yanıt verebiliriz. Manevi tazminat için kişide elem, keder, endişe bir başka deyişle üzüntü meydana gelmiş olması gerekmektedir. Manevi tazminat kişinin mali durumunda değil ruhani durumunda oluşan eksilmenin karşılığında bu durumu tazmin etmek adına hükmedilen tazminat türüdür.
Boşanmada Manevi Tazminat Nedir?
Evlilik birliğinin boşanma ile sona ermesi halinde eşlerin sadece menfaatleri zarar görmemektedir. Bunun dışında kişilik haklarına zarar veren durumlar da meydana gelebilmektedir. Böyle bir durum söz konusu olduğu halde boşanmaya sebebiyet veren olaylar yüzünden kişilik hakkı zedelenen ve saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan zararının giderilmesini veya hafifletilmesini isteyebilir
Kişilik hakları zedelenen eş, mahkemeden manevi tazminat kapsamında kendisine karşı tarafça uygun bir miktar para ödemesini talep edebilir. Manevi tazminat kişinin üzüntüsünün bir miktar para ile azaltılmasına yönelik bir tazminat türüdür. Bunu evlilik birliği bakımından da böyle düşünmek, yaşanan olaylara göre yorumlamak gerekir.
Boşanma sebeplerine göre manevi tazminatın gerekip gerekmediği mahkemece tayin edilecektir. Örneğin aldatılan bir eşin uğradığı ruhani çöküntü kapsamında talep edebileceği ve hak kazanabileceği manevi tazminat miktarı diğer sebeplere göre daha fazladır. Zira kişinin kadınlık/erkeklik gururu zedelenmiş, özgüveni incinmiş olacaktır, kişi belki de toplum nezdinde de “aldatılan eş” konumuna düşecek bu bakımdan da ruhani erozyona uğrayacaktır.
Bir başka anlatımla boşanmada manevi tazminatla birlikte, kusursuz tarafın boşanmadan kaynaklanan uğramış olduğu kişilik hakkına yönelik zararın giderilmesi veya giderilmese bile en azından söz konusu zararın hafifletilmesi hedeflenmektedir.
Aile ve Boşanma Hukuku ve Tazminat Hukuku kategorimizi de ziyaret edebilir ve bu hukuk alanında aklınıza takılan tüm soruların yanıtlarına ulaşabilirsiniz.
Türk Medeni Kanunu’nun 174. Maddesi Nedir?
Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinde “Boşanmada Tazminat ve Nafaka” üst başlığı altında “Maddi ve Manevi Tazminatı” düzenlemektedir. Söz konusu madde hükmü gereğince manevi tazminat şu şekilde düzenlenmektedir:
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun bir miktarda para ödenmesini isteyebilmektedir. Tabii ki boşanma davasında manevi tazminat talebinin iletilebilmesi için bazı şartların gerçekleşmesi gerekecektir. Bu şartlar, mahkeme tarafından manevi tazminata hükmedilmesi için yerine gelmelidir.
Boşanmada Manevi Tazminat Şartları Nelerdir?
Boşanma sonrasında, kusurlu ya da daha fazla kusurlu olan eşin, kusursuz ya da daha az kusurlu olan eşe ödemekle yükümlü olduğu maddi ve manevi tazminat talebi olabilir. Manevi tazminat talebi, mağdur olan eşin kişilik haklarına, şeref ve haysiyetine karşı saldırı gelmesi halinde değerlendirilir. Tabii ki bundan önce bazı şartların gerçekleşmesi, daha sonra mahkemeye manevi tazminat talebi iletilmelidir. Boşanmada manevi tazminat şartları ise açıklamaları ile birlikte aşağıdaki gibidir:
- Evlilik birliği boşanma kararı ile sona ermiş olması gerekir.
Boşanmada manevi tazminat talep edilebilmesi ve tazminata hükmedilmesi için evlilik birliğinin boşanma kararı ile sonlandırılması gerekmektedir.
Evlilik birliğinin boşanma ile sona ermesi dışında; butlan ile iptal edilmesi, gaiplik nedeniyle feshi gibi başka bir sebeple sona ermesi halinde boşanmaya ilişkin manevi tazminata hükmedilmeyecektir.
- Manevi tazminat istenen davalı eşin kusurlu olması gerekir.
Kusur; hukuka aykırı bir eylemi, davranışı ifade etmektedir. Boşanmada manevi tazminat talep edebilmenin bir şartı da kusurdur. Evlilik birliğinin bitmesine sebep olan, manevi tazminat talep edilen kusurlu taraf tazminat ödemekle yükümlüdür. Aynı zamanda manevi tazminat istenen kusurlu eşin, kusurunun ispat edilmesi gerekmektedir.
Davalı tarafın maddi tazminattaki gibi daha fazla kusurlu olması şartı aranmamaktadır, burada davalı eşin kusurlu olması yeterlidir. Evlilik birliğinin bitmesine sebep olan durum veya durumlarda tarafların yani her iki eşin de eşit kusurlu olması halinde manevi tazminata hükmedilmeyecektir.
Boşanmada Maddi Tazminat ile ilgili de bilgi almak isterseniz içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.
- Manevi tazminatın talep edilmiş olması gerekir.
Boşanma davasına bağlı olarak hâkim kanaatince manevi tazminat hükmünün verilebilmesi için taraflarca manevi tazminat isteminin olması gerekmektedir. Manevi tazminat talebi olmaksızın hâkim tazminata hükmedemez.
- Manevi tazminat isteyen tarafın boşanmaya sebep olan olaylardan kaynaklı olarak kişilik haklarının zedelenmesi yani manevi bir zarar oluşması gerekir.
Hukuk düzeni tarafından korunan ahlaki ve hukuki değerler bütününü oluşturan kişilik hakları zedelenen ve zarar gören kişi, gördüğü manevi zararın tazminini manevi tazminat adı altında uygun bir para ödenmesiyle isteme hakkına sahiptir.
- Manevi tazminat isteyen davacı eşin boşanmadan kaynaklı manevi zarara uğramış olması gerekir.
Temel şartlar gerçekleşmiş olsa da manevi tazminat talep edecek eşin, boşanma sebebiyle mağdur olması gerekir. Bu mağduriyet; kişilik haklarına, şeref ve haysiyetine yönelik saldırı sebebiyle oluşmalıdır. Bu şekilde mağdur olan eş, manevi tazminat talep edebilir.
- Manevi tazminat isteyen davacı eşin kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir.
Manevi tazminata hükmedilebilmesi için mağdur olan eş, kusursuz ya da daha az kusurlu olmalıdır. Aksi durumda manevi tazminat talebi karşılıksız kalacak ve herhangi bir tazminata hükmedilmeyecektir.
Boşanmada Manevi Tazminat Miktarının Belirlenmesi
Boşanmada manevi tazminat miktarı belirlenirken, tek taraflı bir düşünce yapısı üzerinden hareket edilmez. Hem mağdur olan eşin hem de kusurlu olan eşin sosyal ve maddi açıdan sahip olduklarına bakılarak manevi tazminat miktarı belirlenir. Bu aşamada her iki tarafta bakılan özellikler aşağıdaki gibidir:
- Ekonomik ve sosyal durumları,
- Yaşları,
- Evlilik birliği içerisinde bulundukları süre,
- Kişilik hakkına karşı yapılan saldırının niteliği,
- Saldırı sonucu meydana gelen zararın derecesi,
- Boşanmaya sebebiyet veren kusurlarının dereceleri ve
- Paranın alım gücü göz önünde bulundurularak hakkaniyet ilkesine uygun bir şekilde, hakimin takdir yetkisini kullanarak uygun bir tazminat miktarına kanaat getirmesiyle belirlenmektedir.
Manevi tazminata hükmedilebilmesi için yukarıdaki unsurlara dikkat edilmektedir. Tabii ki mahkemede hakimin görüşü de hükmedilen manevi tazminatta çok önemli bir yere sahip olacaktır.
Boşanma Davasında Kadının Hakları konusunda da bilgi almak isterseniz içeriğimize göz atabilirsiniz.
Boşanmada Manevi Tazminata İlişkin Ödeme Şekilleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu’nun 176. Maddesinde boşanmaya ilişkin tazminat talebinde ödemenin ne şekilde yapılacağı belirtilmiştir. Söz konusu hüküm gereğince; maddi tazminat toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilecektir. Ancak manevi tazminat irat biçiminde ödenemeyeceği belirtilmektedir.
Boşanmada Manevi Tazminatın Toptan Ödenmesi
Manevi tazminatın toptan ödenmesi, tazminat ödemekle yükümlü olan eşin tek seferde tazminatı ödemesi anlamına gelmektedir. Söz konusu ödeme tek seferde ödendiğinde borç sona ermiş olacaktır. Tazminat miktarının sonradan değiştirilmesi, toptan ödeme şekli kapsamında söz konusu olmayacaktır.
Boşanmada Manevi Tazminat Davasında Zamanaşımı
Türk Medeni Kanunu’nun 178. maddesi gereğince; evlilik birliğinin boşanmayla sona ermesine bağlı olarak doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçmesiyle birlikte zamanaşımına uğrayacaktır.
Boşanmada Manevi Tazminat Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme
Boşanmaya ilişkin manevi tazminat davaları boşanmanın eki niteliğindedir. Bu husus gereğince de boşanmada manevi tazminat talebine ilişkin davalarda görevli mahkemeler Aile Mahkemeleridir.
Aile Mahkemelerinin mevcut olmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olacaktır. Boşanma davalarına bakmaya yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkili mahkemelerdir.
Boşanmada Manevi Tazminata İlişkin Yargıtay Kararları
- Yargıtay 2. HD., E. 2024/4141 K. 2024/5764 T. 12.9.2024
Temyize konu olayda; Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen boşanma davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinin kararının yoksulluk nafakası ve maddî ve manevi tazminat miktarları yönünden bozulmasına, sair yönlerin ise onanmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; kadın yararına aylık 17.500,00 TL yoksulluk nafakasına, 1.200.000,00 TL maddî tazminata, 800.000,00 TL manevî tazminata karar verilmiştir.
Davacı-karşı davalı kadın vekili asıl dava dilekçesinde özetle; evlilik birliği devam ederken erkeğin ortak haneyi terk ettiğini, başka bir kadına ev açtığını, öz halasının kızı ile birlikte yaşamaya başladığını, bu kadından üç çocuğunun bulunduğunu, daha sonra davalının yine başka bir tarihte başka bir kadınla birlikte yaşamaya başladığını, bu kadından da bir çocuğunun bulunduğunu, davalının bu suretle müteaddit defalar zina yaptığını, halen bu kadınlarla birlikte yaşadığını, birlik görevlerini yerine getirmediğini, şiddet uyguladığını, evin ihtiyaçlarını karşılamadığını, para vermediğini, erkeğin çok yüksek gelire sahip olduğunu ileri sürerek tarafların boşanmalarına, kadın yararına 2.000.000,00 TL maddî ve 1.000.000,00 TL manevî tazminat ile aylık 25.000,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakasına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.12.2022 tarihli kararı ile; erkeğin S.G isimli kadından 3 çocuğunun olduğu, S.A isimli kadından ise 1 çocuğunun olduğu, kadının dava dilekçesinde öncelikle zina nedeniyle, olmadığı takdirde evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanmaya karar verilmesini talep ettiği, toplanan delillerden erkeğin …. isimli kadın ile yaşamaya devam ettiği, bu durumun erkeğin zinasına delalet teşkil ettiği, İlk Derece Mahkemesince kadının zina sebebine dayalı davasının reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile kusurlu davranışlarına göre kadın yararına hükmedilen tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddî ve manevî tazminatın yetersiz olduğu gerekçesiyle kadının zinaya dayalı davasının kabulü yerine evlilik birliğinin temelinden sarsılması hukuki nedenine dayalı olarak boşanmaya karar verilmiştir.
Yararına hükmedilen tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddî ve manevî tazminatların miktarına yönelik istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönlere ilişkin hüküm fıkralarının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulması suretiyle kadının zinaya dayalı davasının kabulüyle 4721 sayılı Kanun’un 161 inci maddesi uyarınca tarafların boşanmalarına, kadın yararına aylık 1.500,00 TL tedbir, 2.500,00 TL yoksulluk nafakasına, 200.000,00 TL maddî, 150.000,00 TL manevî tazminata hükmedilmesine, erkeğin istinaf taleplerinin ise esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı-karşı davalı kadın tarafından nafakaların ve tazminatların miktarı yönünden, davalı-karşı davacı erkek tarafından ise hükmün tamamı yönünden temyiz isteminde bulunmuştur.
Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesince yukarıdaki başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kadın yararına aylık 17.500,00 TL yoksulluk nafakasına, 1.200.000,00 TL maddî tazminata, 800.000,00 TL manevî tazminata karar verilmiştir.
- Yargıtay 2. HD., E. 2023/8958 K. 2024/5110 T. 1.7.2024
Temyize konu olayda; Taraflar arasındaki karşılıklı boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına ve boşanmanın fer’îlerine karar verilmiştir.
Davacı-karşı davalı erkek vekili dava ve karşı davaya cevap dilekçelerinde özetle; davalının olur olmaz konularda tartışma ve kavga çıkardığını, hakaretler ettiğini, davalının ailesinin, davalıya boşanması yönünde telkinlerde bulunduklarını, davalının evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, evin düzeni ve çocukların bakımı ile ilgilenmediğini, davalının 2020 yılının Haziran ayında boşanmak istediğini, çocukları almak istemediğini, kendisinin ailesinin yanında kalacağını, boşanması halinde ailesinin kendisine ev satın alacağını ve kendisine bakacağını söylediğini, davalı ile anlaşmalı boşanma protokolü hazırladıklarını ve protokolü kendi iradesi ile imzaladığını, akabinde anlaşmalı olarak boşandıklarını ancak davalı tarafın anlaşmalı boşanma kararın istinaf ettiğini, davalının bu ve buna benzer çelişkili tutum ve davranışları olduğunu, tüm bu nedenlerle evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle boşanmalarına, ortak çocuklar … ve …’nın velayetlerinin tarafına verilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı-karşı davalı erkeğin başka kadınlarla görüştüğüne ilişkin duyuma ve görgüye dayalı anlatımlarıyla evlilik birliği içerisinde güven sarsıcı hareketlerde bulunarak sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiğinin ve evin geçimini sağlamaya yönelik olarak aile ve yükümlülüklerini yerine getirmediği, gerçekleşen bu durum karşısında, evlilik birliği temelinden sarsılmış olup, davacı-karşı davalı erkeğin tam kusurlu olduğu gerekçesi ile asıl davanın reddine, karşı davanın kabulü ile tarafların evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle boşanmalarına, 40.000,00 TL maddî ve 30.000,00 TL manevî tazminatın, karşı davalıdan alınarak karşı davacıya verilmesine, ortak çocukların velâyetinin karşı davalı babaya verilmesine, çocuklar ile karşı davacı anne arasında kişisel ilişki tesisine, karşı davacının yoksulluk nafakası talebinin reddine karar verilmiştir.
Boşanma davaları ile ilgili maddi ve manevi tazminat süreçleri hakkında hukuki desteğe ihtiyaç duyuyorsanız, Burak Temizer Hukuk Büromuzun deneyimli İstanbul boşanma avukatı ve İstanbul tazminat avukatı kadrosundan destek alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanmada Manevi Tazminat Nedir?
Boşanmaya sebebiyet veren olaylar yüzünden kişilik hakkı zedelenen ve saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan zararının giderilmesine veya hafifletilmesine yönelik olacak şekilde manevi tazminat kapsamında uygun bir miktar para ödemesini isteyebilme hakkına sahiptir. Buna boşanmada manevi tazminat denmektedir.
Boşanmada Manevi Tazminat Davasında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Türk Medeni Kanunu’nun 178. Maddesi gereğince; evlilik birliğinin boşanmayla sona ermesine bağlı olarak doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçmesiyle birlikte zamanaşımına uğrayacaktır.
Evlilik ve Boşanma Hakkında 100 Soru ve 100 Cevap hakkında da bilgi almak isterseniz, içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.
Her İki Eşin De Eşit Kusuru Halinde Maddi ve Manevi Tazminata Hükmedilir Mi?
Evlilik birliğinin bitmesine sebep olan durum veya durumlarda tarafların yani her iki eşin de eşit kusurlu olması halinde manevi tazminata hükmedilmeyecektir.
Boşanmada Manevi Tazminat Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Boşanmada manevi tazminat talebine ilişkin davalarda görevli mahkemeler Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemelerinin mevcut olmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olacaktır. Boşanma davalarına bakmaya yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkili mahkemelerdir.
Boşanmada Manevi Tazminata İlişkin Ödeme Şekilleri Nelerdir?
Maddi tazminat toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilecektir. Ancak manevi tazminat irat biçiminde ödenemeyeceği belirtilmektedir.
Aldatılan Eş Manevi Tazminat Alabilir Mi?
Aldatılan bir eşin uğradığı ruhani çöküntü kapsamında talep edebileceği ve hak kazanabileceği manevi tazminat miktarı diğer sebeplere göre daha fazladır. Zira kişinin kadınlık/erkeklik gururu zedelenmiş, özgüveni incinmiş olacaktır, kişi belki de toplum nezdinde de “aldatılan eş” konumuna düşecek bu bakımdan da ruhani erozyona uğrayacaktır.
Şiddet Gören Eş Manevi Tazminat Alabilir Mi?
Şiddet en geçerli boşanma sebeplerinden biridir ve talep edilmişse manevi tazminata hükmedilecektir. Zira şiddet gören eşte şiddet kaynaklı büyük bir üzüntü oluşacaktır, şiddet gören eş iç dünyasında yaşadığı travmatik durum için manevi tazminata hak kazanacaktır. Eşten şiddet görmek manevi tazminatı gerektirir. Manevi tazminatın miktarını talebe de uygun şekilde hakim takdir edecektir.
Boşanmada Manevi Tazminat Talep Edilmese De Hakim Tazminata Karar Verebilir Mi?
Hayır, mahkemeler taleple bağlıdır ve manevi tazminatın dava dilekçesinde mutlaka talep edilmiş olması gerekmektedir. Ayrıca manevi tazminata dair rakamın da açıkça yazılmış şarttır.
Boşanmada Manevi Tazminat Karar Kesinleşmeden İcraya Koyulabilir Mi?
Hayır, boşanma davasının kararının istinaf ve Yargıtay süreçlerinden geçerek kesinleşmesi gerekmektedir. Manevi tazminat boşanma davasına dair karar kesinleşmeden icraya koyulamaz.
YAREN KARINDAŞ
