Ölüm aylığı, sigortalı olan kişinin vefat etmesi sonrasında, hak sahibi olan eş ya da çocuklara bağlanan aylığı ifade etmektedir. Bu şekilde vefat eden anne babanın aylığını almak mümkün hale gelmektedir. Tabii ki ölüm aylığının bağlanması için belirli şartların gerçekleşmesi gerekir. Öte yandan ölüm sigortası ile bazı haklar da ortaya çıkmaktadır. Peki, ölüm aylığı ve ölüm sigortası nedir? İçeriğimizde bu konunun tüm detaylarından bahsedeceğiz.
Ölüm Sigortası Nedir?
Ölüm sigortası, bir kişinin ölümünün gerçekleşmesi halinde geride kalan hak sahibi bireylerin uğrayacakları gelir kaybını dengelemek adına yapılan bir sigortadır. Ölüm sigortası nedir? sorusuna bu şekilde yanıt verebiliriz. Ölüm sigortası bulunmayan kişilerin yakınları ölüm aylığından yararlanamazlar.
Ölüm Aylığı Nedir?
Sigortalı olarak çalışmakta olan bir kişinin ölümünün gerçekleşmesi halinde ölüm sigortasının olmasıyla birlikte ve de gerekli şartlar sağlandığı takdirde hak sahiplerine SGK tarafından bağlanan aylığa ölüm aylığı adı verilmektedir. Kısaca ölüm aylığı nedir? sorusuna bu şekilde yanıt vermemiz mümkündür. Bahse konu ölüm aylığı ile sigortalı kişinin ölümü üzerine geride kalan bireylere, hak sahiplerinin gelir kaybını dengelemek adına maddi anlamda destek amaçlanmıştır.
Aile ve Boşanma Hukuku kategorisi hakkında diğer merak ettiğiniz konular ile ilgili de bilgi almak isterseniz, kategorimizi ziyaret edebilirsiniz.
Ölüm Sigortası ile Sağlanan Haklar Nelerdir?
Ölüm sigortası ile ölen kişin hak sahiplerine belirli haklar tanınır. Gerekli şartlar sağlanırsa, aşağıdaki haklar kullanılabilmektedir:
- Sigortalının ölümü sonrasında hak sahiplerine ölüm aylığının bağlanması
- Hak sahiplerine ölüm toptan ödemesinin yapılması
- Hak sahiplerine evlenme ve cenaze ödeneğinin verilmesi
Ölüm Aylığı Kimlere Verilir? Hak Sahipleri Kimlerdir?
Ölüm sigortası olan kişinin ölümü halinde gerekli şartlar sağlandığı takdirde hak sahiplerine ölüm aylığı verilecektir. Bu hak sahipleri 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında vefat edenin;
- Eşi,
- Çocuğu,
- Anne veya babası olarak belirtilmiştir.
Ancak bu kişilerin ölüm aylığını alabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekmektedir. Bu bakımdan her hak sahibi ölüm aylığından yararlanamayacaktır.
Mevzubahis şartlardan ilki ölüm aylığı adından da anlaşılacağı üzere sigortalı şahsın ölümüdür.
Hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması bakımından malullük, yaşlılık ve de ölüm sigortası primlerinin ödenmiş olması şartı aranmamakla birlikte işverenin söz konusu primleri bildirmesi yeterli olacaktır.
Vefat Eden Eşin Aylığını Almak Mümkün Mü?
Vefat eden sigortalı şahsın eşine ölüm aylığı bağlanabilmesi adına aranan şart eşler arasında hukuki anlamda evlilik bağının bulunmasıdır. Dini nikah hak sahipliği bakımından geçerli şart değildir.
Kız Çocuklarının Vefat Eden Anne Babanın Aylığını Alma Hakkı
Ölen sigortalı şahsın kız çocuklarına evli olmamaları şartına dayanaraktan yaş sınırı olmaksızın ölüm aylığı bağlanabilmektedir. Şayet kız çocuğu evlenirse bağlanan ölüm aylığı kesilecektir.
Erkek Çocuklarının Vefat Eden Anne Babanın Aylığını Alma Hakkı
Kız çocuklarında aranmayan yaş sınırı erkek çocuklarında aranmaktadır. Ölen sigortalı şahsın erkek çocukları 18 yaşına kadar ölüm aylığı alabilmektedir. Şayet erkek çocuğu orta öğretime devam ediyorsa 20 yaşına kadar alabilmektedir. Erek çocuğunun yüksek öğrenime devam etmesi söz konusu ise 25 yaşına kadar vefat eden anne babanın ölüm aylığını alabilmektedir.
Vefat Eden Anne Babanın Maaşı/Ölüm Aylığı Nasıl Alınır?
Yukarıda kız çocuğu ve erkek çocuğu için vefat eden anne-babanın maaşını alabilmek adına ayrı şartlar sayılmıştır. Bu sayılan şartların sağlanması halinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak olan yazılı başvuru ile vefat eden anne-babanın maaşı, ölüm aylığı şeklinde alınabilecektir.
Vefat Eden Anne Babanın Emekli Maaşını Kimler Alabilir?
Emekli maaşı olan kişinin ölümü halinde gerekli şartlar sağlandığı takdirde ve yazılı talepte bulundukları takdirde hak sahiplerine emekli kişinin maaşı, ölüm aylığı şeklinde verilecektir. Bu hak sahipleri 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında ölenin eşi, çocuğu, anne veya babası olarak belirtilmiştir.
Vefat Eden Anne Babanın Emekli Maaşını Alan Bekar Kız Evlenirse Ne Olur?
Emekli şahsın kız çocuklarına evli olmamaları şartına dayanaraktan yaş sınırı olmaksızın ölüm aylığı bağlanabilmektedir. Ancak bunun için de gerekli bazı şartlar vardır. Bunlar;
- Yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması
- Kendi sigortalılık hali dışında gelir veyahut aylık almamaları
- Evli olmamaları
Yukarıdaki şartlar gerçekleşirse, bekar kız anne ve babasının emekli maaşını alabilir. Ancak kız çocuğu evlenirse bağlanan aylık kesilecektir.
Vefat Eden Anne Babanın Aylığı Geriye Dönük Olarak Alınabilir Mi?
Ölüm aylığı alabilmek adına gerekli şartların sağlanması ve de SGK’ya yapılan başvuru ile ölüm aylığı alınabilmektedir. Şayet kişi ölüm aylığını almak için gerekli şartları sağlamış yani ölüm aylığı alma hakkına sahip olmasına rağmen SGK’ya bu konuda başvuru yapmadıysa ölüm aylığı bağlanmayacaktır. Ölüm aylığının bağlanabilmesi adına yazılı başvuru yapmak şarttır.
Hak sahiplerinin daha sonra geriye dönük olarak ölüm aylıklarını talep etme hakları mümkündür. SGK’ya başvuruda bulunmadıkları takdirde 5 yıllık süre zarfı için geriye dönük olarak ölüm aylıklarını talep edebilmektedirler.
Ölüm Aylığına İlişkin Yargıtay Kararları
- Yargıtay 10. HD., E. 2024/5591 K. 2024/6122 T. 30.5.2024
Yukarıdaki temyize konu olayda taraflar arasındaki ölüm aylığının tahsis davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair karar verilmiştir.
Davacı vekili, müvekkilin borçlanma talebinin reddine ilişkin işleminin iptaline, merhumun hizmet süresinin tespit edilerek Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereği müvekkiline 12.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı Kurum vekili; Kurumun yaptığı işlemlerin yasaya uygun olduğunu beyan etmiş ve davanın reddini istemiştir.
İlk Derece Mahkemesince, dosya değerlendirilmiş ve davanın reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili, kararın eksik araştırma sonucu verildiğini belirterek, davanın kabulü gerektiğini ileri sürmüş olup istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesinin kararı ile delillerde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği dikkate alınmak sureti ile İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülmüştür ve davacı vekilinin bulunduğu istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
- Yargıtay 10. HD., E. 2024/5757 K. 2024/6125 T. 30.5.2024
Yukarıdaki temyize konu olayda, davalı Kurum tarafından davacının hak sahibi olduğu babasından aldığı ölüm aylığının, davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşaması sebebine dayanaraktan kesilmiştir.
Davacı eşinden 2015 yılında boşanmıştır ancak ölüm aylığına 2019 yılında başvurmuştur. Davacı vekili, müvekkilinin boşandıktan 4 yıl sonra aylığa başvurmuş olmasının boşanmanın muvazaalı olmadığını kanıtladığını, davalı Kurumun davacının boşandığı eşi ile fiilen beraber yaşamasından dolayı boşanmanın muvazaalı olduğu iddiasının asılsız olduğunu ve davalı Kurumun bu iddiasına ilişkin herhangi bir delil sunmadığını, davacının SGK tarafından Ekim 2019 tarihinde aylığının kesildiği ve bu işlemin hukuka aykırı olduğunu beyanla davacıya 2019 Ekim ayından geçerli olmak üzere tekrar aylık bağlanmasını ve tahakkuk ettirilen borçların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Kurum vekili de buna karşılık kurumun yaptığı işlemlerin yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir. Davacı vekili buna karşılık istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacının boşandıktan sonra eşiyle birlikte yaşamaya devam ettiği ve de mahkemenin hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölüm Aylığı Nedir?
Sigortalı olarak çalışmakta olan bir kişinin ölümünün gerçekleşmesi halinde ölüm sigortasının olmasıyla birlikte ve de gerekli şartlar sağlandığı takdirde hak sahiplerine bağlanan aylığa ölüm aylığı adı verilmektedir
Ölüm Aylığı Kimlere Bağlanır?
Ölen sigortalının eşi, çocuğu, anne veya babasına bağlanabilmektedir.
Vefat Eden Anne Babanın Aylığını Geriye Dönük Olarak Almak Mümkün Müdür?
Hak sahiplerinin daha sonra geriye dönük olarak ölüm aylıklarını talep etme hakları mümkündür. SGK’ya başvuruda bulunmadıkları takdirde 5 yıllık süre zarfı için geriye dönük olarak ölüm aylıklarını talep edebilmektedirler.
Vefat Eden Anne Babanın Emekli Maaşını Alan Kız Evlendikten Sonra Boşanırsa Yeniden Başvurup Maaşı Alabilir Mi?
Boşanmış kız, vefat eden anne- babasının emekli maaşını Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurarak tekrardan alabilir. Ancak alacağı maaş oranı şartlara bağlı olarak değişmektedir. Şayet boşanmış kızdan başka hak sahibi aile bireyi yok ise vefat eden anne-babanın maaşının %50’sini alabilecektir. Boşanmış kızdan başka hak sahibi aile bireyi olması halinde ise %25 oranında maaş alabilecektir.
Vefat Eden Anne Babanın Birden Fazla Kızı Varsa Emekli Maaşını Kim Nasıl Alacak?
Vefat eden anne- babanın emekli maaşını almaya hak sahibi olan iki kızın olması halinde emekli maaşı kişi başı %25 oranında olacak şekilde pay edilecektir.
Vefat Eden Anne Babanın Maaşı/Ölüm Aylığı Bağlanmasındaki Amaç Nedir?
Mevzubahis ölüm aylığı ile sigortalı kişinin ölümü üzerine geride kalan bireylere, hak sahiplerinin gelir kaybını dengelemek adına maddi anlamda destek amaçlanmıştır. Burada vefat eden anne-babanın maaşının geride kalan bireylere geçmesi değil, yaşayacakları ekonomik dengesizliği gidermek amaçlanmıştır.
Vefat Eden Anne Babanın Maaşı, Ölüm Aylığı Neden Bağlanır?
Hak sahiplerinin gelir kaybını dengelemek adına maddi anlamda destek amaçlanmıştır.
Sonuç
Vefat eden anne babanın aylığını alma ile ilgili yaşadığınız hukuki konularda profesyonel desteğe ihtiyaç duyuyorsanız, o halde Burak Temizer Hukuk Büromuzun deneyimli İstanbul aile ve boşanma avukatı kadrosundan destek alabilirsiniz.
YAREN KARINDAŞ
