Bu yazıda, kamulaştırma emsal kararları arasından seçilen 19 Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararını inceliyoruz. Bedel hesabı, bilirkişi raporuna itiraz, acele kamulaştırma, faiz, geri alma ve yargılama giderleriyle ilgili uyuşmazlıklarda mahkemelerin hangi olay ve delillere dayanarak sonuca ulaştığını açıklıyoruz.
Kararlara ilişkin hukuki açıklamalar Av. Burak Temizer tarafından Burak Temizer Hukuk Bürosu adına hazırlanmıştır. İncelenen kararlar 2023–2026 yıllarına aittir. Her açıklamanın sonundaki bağlantıdan kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırma işlemlerinin genel işleyişi için Kamulaştırma Davası ve Bedeli yazımızı da inceleyebilirsiniz. Burada ise somut uyuşmazlıkları ve kararların dava hazırlığında nasıl değerlendirilebileceğini ele alıyoruz.
İçindekiler
- 1. Kamulaştırma Emsal Kararları: Bedel Hesabı ve Bilirkişi Raporu
- 2. Kamulaştırmada Ağaç Bedeli ve Kapama Bahçenin Değeri
- 3. Kısmi Kamulaştırmada Kalan Taşınmazın Değer Kaybı
- 4. Acele Kamulaştırmanın İptaline İlişkin Danıştay ve Yargıtay Kararları
- 5. Kamulaştırmanın İptali Davası ve Bedel Tespitinde Bekletici Mesele
- 6. Kamulaştırma Bedeline ve Hukuki El Atma Tazminatına Uygulanacak Faiz
- 7. Kamulaştırmasız El Atmada Proje Bütünlüğü ve Güncel Tapu Kaydı
- 8. Kamulaştırmasız El Atma Davasında Sorumlu İdare ve Taraf Değişikliği
- 9. Kamulaştırılan Taşınmazın Geri Alınması ve İrtifakın Kaldırılması
- 10. Hukuki El Atma Davasında Maktu Vekâlet Ücreti
- 11. Kamulaştırmasız El Atma Tazminatında Teminat ve İcranın Geri Bırakılması
- 12. Kamulaştırmada Tescilin Kesinliği: 2026 Tarihli AYM İptal Kararı
Kamulaştırma Emsal Kararları: Bedel Hesabı ve Bilirkişi Raporu
Tarla Bedelinde Çelişen Tarım Verileri ve Kamulaştırma Faizi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.04.2026, E. 2025/114, K. 2026/226.
Ankara–Niğde Otoyolu için kamulaştırılan kuru tarım arazisinin bedeli, buğday ve kavun gelirleri üzerinden hesaplanmıştır. Ancak dosyadaki ilçe tarım müdürlüğü tabloları ile mahkemenin bilirkişiden esas almasını istediği veriler; verim, satış fiyatı ve üretim giderleri bakımından birbiriyle örtüşmemekteydi. Bölge Adliye Mahkemesi, aynı kamulaştırma kapsamında daha önce incelenen dosyalardaki rakamlardan yararlanmıştır.
Hukuk Genel Kurulu, başka dosyalarda kullanılan rakamlara atıf yapılmasını yeterli bulmamıştır. Değerleme yılına ait resmî verilerin yeniden getirtilmesini, çelişkilerin açıklığa kavuşturulmasını ve bu verilerle ek rapor hazırlanmasını istemiştir. Direnme kararı, bedel hesabı yönünden oy birliğiyle bozulmuştur. Bedel hesabı bozulduğundan, kararda geçen tazminat tutarının kesinleşmiş bir bedel olarak esas alınması uygun değildir.
Faiz bakımından ise farklı bir sonuca varılmıştır. Kurul, dört aylık bekleme süresinden sonra kanuni faiz ödenmesini düzenleyen hükmün AYM tarafından iptalini, henüz kesinleşmemiş bu davada da uygulamıştır. İdarenin açtığı bedel tespiti davasında, malik ayrıca istemese bile dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanmasını oy çokluğuyla uygun bulmuştur. Böylece aynı kararda bedel hesabı yönünden bozma, faiz yönünden ise onama sonucu doğmuştur.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Arsa Değerlemesinde Komşu Parsel İçin Verilen Karar Emsal Sayılır mı?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.06.2026, E. 2025/787, K. 2026/400.
Bu karar, doğrudan kamulaştırma davasında değil, tapu kayıtları orman sınırları içinde kaldığı gerekçesiyle iptal edilen maliklerin TMK 1007 uyarınca açtığı tazminat davasında verilmiştir. Bununla birlikte arsanın değeri, Kamulaştırma Kanunu’nun 11. maddesindeki emsal karşılaştırmasıyla belirlenmektedir. Bilirkişiler, komşu parsel hakkında başka bir davada belirlenen metrekare bedelini önce dava tarihine, ardından daha eski değerlendirme tarihine uyarlamıştır. Hukuk Genel Kurulu, bu yöntemi ve gerçek satışlar incelenmeden komşu dosyadaki bedelin esas alınmasını yeterli bulmayarak direnme kararını bozmuştur.
Karar, kamulaştırma bedeline ilişkin bilirkişi raporları değerlendirilirken de yararlanılabilecek somut bir inceleme sırası göstermektedir: Yakın çevrede ve yakın tarihte gerçekleşen benzer satışlar araştırılmalı; satış belgeleri, imar veya kadastro parseli niteliği, vergi değerleri ve konum bilgileri karşılaştırılmalıdır. Taşınmazların üstün ve eksik özelliklerinin bedele etkisi de oranlarıyla açıklanmalıdır. Komşu taşınmaz için verilmiş kararın kesinleşmiş olması, bu dosyadaki satış incelemesinin yerini tutacak yeterli bir gerekçe olarak görülmemiştir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırmada Ağaç Bedeli ve Kapama Bahçenin Değeri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.03.2026, E. 2025/92, K. 2026/133.
Ilısu Barajı sahasında kalan taşınmaz, kayısı ve ceviz ağaçlarından oluşan kapama meyve bahçesi kabul edilerek değerlendirilmiştir. Mahkeme, sonradan kuruyan ağaçların yaşından hareketle kamu yararı kararının ilanından önce dikildikleri sonucuna varmıştır. Oysa ilk kıymet takdir raporunda ağaçlardan söz edilmemekte; ilan süresinin bitiminden kısa süre sonraki uydu görüntüsünde ise düzenli bir bahçe yerine dağınık ağaçlar görülmekteydi.
Hukuk Genel Kurulu, dikim tarihinin dosyadaki bu çelişkiler giderilmeden kabul edilmesini yeterli bulmamıştır. Baraj gibi büyük projelerde, 2942 sayılı Kanun’un 25. maddesindeki on beş günlük ilan süresi bittikten sonra dikilen ağaçlar bedel hesabına alınamadığından, tarih belirlemesi doğrudan tazminatı etkilemekteydi. Kurul, bütün belgeleri karşılaştıran ek bilirkişi raporu alınması için direnme kararını bozmuş; ağaç bedelinin kesin olarak reddine karar vermemiştir.
Değerleme bakımından ikinci nokta, kapama bahçenin nasıl hesaplanacağıdır. Bu nitelik; ağaçların sayısı, düzeni, yaşı ve verim durumu üzerinden gösterilmelidir. Kapama bahçe kabul edildiğinde yıllık net meyve gelirinden hesaplanan değer, araziyi ve ağaçları birlikte kapsamaktadır. Bu nedenle arazi ve ağaçlar için ayrıca bedel hesaplanarak toplam tutara eklenmesi uygun değildir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kısmi Kamulaştırmada Kalan Taşınmazın Değer Kaybı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.09.2024, E. 2023/23, K. 2024/463.
İçme suyu iletim hattı için taşınmazın bir bölümü kamulaştırılmış, malik üzerinde kalan bölümün karayoluna doğrudan bağlantısı kesilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, boru hattının yol ile fiilî teması engellemeyeceği ve kalan bölümde yapılaşmanın mümkün olduğu düşüncesiyle değer kaybını kabul etmemiştir. Hukuk Genel Kurulu ise burada yalnız irtifak kurulmadığını, hattın geçtiği bölümün mülkiyetinin idareye geçtiğini vurgulamıştır. Yolla bağlantının kesilmesi, kalan alanın büyüklüğü ve geometrik durumu birlikte değerlendirilerek değer kaybının incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bu yönden bozmuştur.
Kısmi kamulaştırmada yalnız alınan bölümün metrekare bedeline bakılması yeterli değildir. Kalan taşınmazın ulaşımı, kullanım imkânı ve yapı yerleşimi önceki durumuyla karşılaştırılmalı; kayıp varsa bunun miktarı bilirkişi raporunda gerekçelendirilmelidir. Kararın ayrı bir usul sonucu da vardır: Malik, 14 Şubat 2019 tarihli kararda idare lehine hükmedilen vekâlet ücretini istinafa taşımadığı için bu bölüm onanmıştır. Dolayısıyla kararın vekâlet ücretine ilişkin sonucu, bütün bedel tespiti davalarında idare lehine ücret verileceği şeklinde okunmamalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Acele Kamulaştırmanın İptaline İlişkin Danıştay ve Yargıtay Kararları
Kentsel Dönüşüm Alanında Acele Kamulaştırma İçin Somut Gerekçe Aranması
Danıştay 6. Daire, 16.09.2025, E. 2025/1339, K. 2025/4114.
Niğde'de kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında kalan bir taşınmaz için acele kamulaştırma kararı alınmıştır. Taşınmaz, uygulama imar planında ticaret alanında bulunmaktaydı. Danıştay, bölgenin yenilenmesinde kamu yararı olabileceğini kabul etmekle birlikte, bunun acele kamulaştırmaya başvurmak için tek başına yeterli olmadığını belirtmiştir. Olağan kamulaştırma sürecinin neden beklenemeyeceği ve taşınmaza hemen ihtiyaç duyulmasının sebepleri dosyada somut olarak gösterilmediğinden, Cumhurbaşkanı kararının bu taşınmaza ilişkin kısmını iptal etmiştir.
Karar, kentsel dönüşüm projesine yönelik itirazla acele kamulaştırmanın gerekçesine yönelik itirazın ayrılmasını gerektirmektedir. Dilekçede yalnızca projenin varlığına veya yokluğuna değinmek yeterli olmayabilir. Taşınmazın proje içindeki işlevi, idarenin acelelik gerekçesi ve olağan usulle kamulaştırma yapılmasının neden yetersiz görüldüğü birlikte incelenmelidir. İptal edilen, bu dosyada acele kamulaştırma kararıdır; karar, bölgede hiçbir şekilde kamulaştırma yapılamayacağı anlamına gelmemektedir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Tarım Dışı Kullanım İzni Alınmadan HES İçin Acele Kamulaştırma
Danıştay 6. Daire, 26.11.2025, E. 2025/961, K. 2025/6128.
Denizli'deki Karaismailler Regülatörü ve HES projesi için tarım arazilerinin acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Yargılama sırasında, taşınmazlar için tarım dışı kullanım iznine başvurulduğu, ancak henüz izin alınmadığı anlaşılmıştır. Danıştay, izin başvurusunun yapılmış olmasını yeterli görmemiştir. Tarım arazisinin başka amaçla kullanılmasında kamu yararı bulunduğunun ilgili izin sürecinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek acele kamulaştırma kararını dava konusu taşınmazlar yönünden iptal etmiştir.
Bu kararda belirleyici olan, HES projesinin genel olarak yararlı olup olmamasından önce, somut parseller için gerekli iznin bulunmamasıdır. Benzer bir davada tapudaki nitelikle yetinilmeden arazinin tarımsal niteliğine, izin gerekip gerekmediğine ve idarenin izin yazışmalarına bakılmalıdır. Başvuru belgesi ile verilmiş izin birbirinden ayrılmalı; iznin tarihi ve hangi parselleri kapsadığı gösterilmelidir. Kararın, tarım arazilerinin hiçbir koşulda kamulaştırılamayacağı şeklinde yorumlanması hukuken isabetli değildir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Yenileme Projesi Onaylanmadan Alınan Acele Kamulaştırma Kararı
Danıştay 6. Daire, 30.04.2024, E. 2023/7918, K. 2024/2597.
Niğde'de yenileme alanı ilan edilen bölgede bulunan bir taşınmaz için 29 Ocak 2021'de acele kamulaştırma kararı alınmıştır. Ancak bu tarihte alana ilişkin yenileme projesi bulunmamaktaydı. İdarenin dayandığı kentsel tasarım projesi 4 Şubat 2022'de onaylanmıştır. Danıştay, sonradan onaylanan projenin önceki acele kamulaştırma kararına dayanak olamayacağını belirterek işlemi taşınmaz yönünden iptal etmiştir. İdarenin daha eski koruma imar planına dayanması da somut olayda yeterli görülmemiştir.
Karar, yenileme alanı ilanı ile o alanda uygulanacak projenin onaylanmasının aynı işlem olmadığını göstermektedir. Dosya incelenirken alan ilanının, proje onayının ve acele kamulaştırma kararının tarihleri ayrı ayrı belirlenmelidir. Ayrıca taşınmazın plandaki kullanım amacı ile onaylanan projedeki yeri karşılaştırılmalıdır. Danıştay, projenin sonradan onaylanmasını, kamulaştırma kararının alındığı tarihteki eksikliği gideren bir neden olarak kabul etmemiştir. Bu inceleme, yalnızca “yenileme alanında kalıyor” gerekçesine dayanan işlemlerin değerlendirilmesinde özellikle önem taşır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Maden Projesinde ÇED Kararının İptali ve Acele Kamulaştırma
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 29.12.2025, E. 2025/3450, K. 2025/3730.
Balıkesir'deki altın, gümüş ve bakır madeni projesi için acele kamulaştırma yapılmıştır. Altıncı Daire, yatırımın önemli ölçüde tamamlanmasını ve ekonomik katkısını dikkate alarak davayı reddetmiştir. İdari Dava Daireleri Kurulu ise bu kararı bozmuş ve işlemi dava konusu taşınmaz yönünden iptal etmiştir. Kurul, gelir, istihdam ve vergiye ilişkin verilerin olağan kamulaştırmadan ayrılmayı gerektiren aceleliği somutlaştırmadığını belirtmiştir. Ayrıca projeye ait ÇED olumlu kararının idare mahkemesince iptal edilmiş olmasını değerlendirmiştir.
Kamulaştırma dosyası incelenirken bağlantılı ÇED davasının durumu da araştırılmalı; iptal kararının hangi projeye ilişkin olduğu açıklanarak dosyaya sunulmalıdır. Somut olayda Kurul, hem acelelik gerekçesinin yetersizliğine hem de projenin çevresel değerlendirmesine ilişkin hukuki belirsizliğe dayanmıştır. Sonuç, yalnızca yatırımın ekonomik değerine bakılarak acele kamulaştırmanın hukuka uygun sayılamayacağını göstermektedir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Acele Kamulaştırmanın İptali, Bedel Tespiti ve Tescil Davasını Nasıl Etkiler?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 19.11.2025, E. 2024/216, K. 2025/726.
Rüzgâr enerji santrali için kamulaştırılan taşınmazlar hakkında önce acele el koyma, ardından bedel tespiti ve tescil kararı verilmiştir. Bedel davası istinaftayken Danıştay, acele kamulaştırma kararını iptal etmiştir. Bölge adliye mahkemesi de davanın dayanağının ortadan kalktığını kabul ederek bedel tespiti ve tescil davasını reddetmiştir. Hukuk Genel Kurulu ise kamu yararı kararı, bakanlık oluru ve asıl kamulaştırma kararının iptal edilmediğine dikkat çekerek direnme kararını bozmuştur. Dosyada yalnız acele usule başvurulmasını sağlayan kararın iptal edilmiş olması, olağan kamulaştırma işlemlerinin devamını engelleyen bir neden olarak kabul edilmemiştir.
Kararın uygulanmasında, iptal hükmünün hangi işleme ilişkin olduğu belirleyicidir. Acele el koymayı mümkün kılan kararın iptali ile taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin kararın iptali aynı sonucu doğurmamaktadır. Bu nedenle idari davanın hüküm fıkrası, kamulaştırma işlem dosyası ve bedel davasındaki tescil tarihi birlikte incelenmelidir. Karar, kamulaştırmanın esasına ilişkin bir iptal hükmüne rağmen bedel davasına her durumda devam edilebileceği anlamına gelmemektedir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırmanın İptali Davası ve Bedel Tespitinde Bekletici Mesele
Anayasa Mahkemesi, 25.12.2024, E. 2024/101, K. 2024/232.
Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusu, kamulaştırma işleminin idari yargıda incelenmesi ile taşınmazın idare adına tescili arasındaki soruna ilişkindir. İptal edilen düzenleme, idari yargıdaki davanın bekletici mesele yapılmasını yürütmenin durdurulması kararı verilmesine bağlamaktaydı. Böylece kamulaştırmanın hukuka uygunluğu henüz belirlenmeden taşınmaz idare adına tescil edilebilmekte; malik, sonradan kazandığı iptal davasının sonucundan yararlanmak için ayrıca uğraşmak zorunda kalmaktaydı.
AYM, yalnızca yürütmenin durdurulması kararı verilen dosyalarda sağlanan korumayı yeterli bulmamıştır. İptal davasının kamulaştırma süreci kesinleşmeden etkili biçimde sonuç doğurabilmesi gerektiğini belirterek 10. maddenin on dördüncü fıkrasını iptal etmiştir. Aynı kararda, dava sonuçlarının dava açmayanları etkilemeyeceğini belirten 14. maddenin altıncı fıkrası da kaldırılmıştır. Mahkeme, aynı kamulaştırma işleminin hukuka aykırılığının diğer paydaşlar yönünden de önem taşıdığını vurgulamıştır. Bu kararın, dava açmayan her kişi lehine doğrudan tazminata hükmedildiği şeklinde yorumlanması uygun değildir. Bedel tespiti dosyasında iptal davasının varlığı, aşaması ve sonucunun taşınmazın tesciline etkisi açıkça ortaya konulmalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırma Bedeline ve Hukuki El Atma Tazminatına Uygulanacak Faiz
Kamulaştırma Bedeline Faiz İşletilmesinde Dört Aylık Bekleme Kuralı
Anayasa Mahkemesi, 05.04.2023, E. 2022/83, K. 2023/69.
Kamulaştırma bedeli dava tarihindeki değere göre belirlenirken, eski düzenleme faizin ancak dava tarihinden itibaren dört ay geçtikten sonra başlamasını öngörmekteydi. Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi, bu yöntemle hesaplanan ödemenin taşınmazın gerçek karşılığını korumadığı gerekçesiyle AYM'ye başvurmuştur. İnceleme, yalnızca yargılamanın ne kadar sürdüğüne değil, bedelin malike ödendiğinde satın alma gücünü koruyup korumadığına da yönelmiştir.
AYM, ilk dört aylık dönem için faiz işletilmemesinin ekonomik kayba yol açabileceğini belirtmiştir. Dördüncü aydan sonra yalnız kanuni faiz ödenmesinin de, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde bedeldeki değer kaybını karşılamayabileceğini değerlendirmiştir. Bu nedenle 2942 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dokuzuncu fıkrasını iptal etmiştir. Karar, 1 Ağustos 2023'te yayımlanmıştır. Ancak bu iptalden, kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma davalarının tamamında aynı faiz kuralının uygulanacağı sonucu çıkarılmamalıdır. Dava türü, faiz istenen dönem ve sonraki Yargıtay kararları birlikte incelenmelidir. Dava dilekçesindeki talep ile hüküm altına alınan bedelin hangi tarihe göre belirlendiği de faiz hesabının denetlenmesinde önem taşır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
İmar Planında Yol ve Okul Alanında Kalan Taşınmazın Bedeli ve Faizi
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 10.09.2026, E. 2026/2098, K. 2026/12649.
Bursa’da bazı taşınmazlar, 2003 yılında kesinleşen uygulama imar planında kısmen yol, kısmen lise alanında kalmaktaydı. Planın uzun yıllar uygulanmaması üzerine malikler 2023 yılında bedel davası açmıştır. Dosyada fiilî el atma bulunmamaktaydı. Mahkemeler, lise alanındaki kısımlardan Millî Eğitim Bakanlığını, yol kesimlerinden ise yolun genişliğini de değerlendirerek ilgili belediyeyi sorumlu tutmuştur. Taşınmazların bedeli emsal satışlarla karşılaştırılarak belirlenmiştir.
Yargıtay, bedel hesabı ve idarelerin sorumluluğuna yönelik itirazları yerinde görmemiştir. Ancak maliklerin talebi doğrultusunda faiz hükmünü değiştirmiştir. Dava tarihinden karar tarihine kadar kanuni faiz yerine, Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Yeniden yargılama gerekmediğinden istinafın esastan ret kararı kaldırılmış ve ilk derece mahkemesi hükmü faiz yönünden düzeltilerek onanmıştır.
Karar, aynı taşınmazdaki farklı kamu hizmeti alanları için sorumlu idarenin ayrıca belirlenmesi gerektiğini göstermektedir. Plan paftası, kullanım kararları ve yolun niteliği bu nedenle birlikte incelenmelidir. Faize ilişkin sonuç ise bu dosyadaki hukuki el atma davası ve ileri sürülen taleple birlikte değerlendirilmelidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırmasız El Atmada Proje Bütünlüğü ve Güncel Tapu Kaydı
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 25.06.2026, E. 2026/1921, K. 2026/12044.
İzmir’de bir taşınmazın bazı bölümlerine okul, okul bahçesi ve yol yapılmış; diğer bölümleri imar planında eğitim, kreş, park ve yol alanına ayrılmıştır. Yargıtay, fiilen el atılan kısımlarla birlikte proje bütünlüğü içinde kamu hizmetine ayrılan bölümlerin bedelinin de ilgili idarelerden alınmasını uygun bulmuştur. Ancak aynı taşınmazın diğer paydaşlarının daha önce sonuçlanan dosyasında arta kalan bölümler için değer kaybı verilmediğinden, bu davada ayrıca değer kaybına hükmedilmesini hatalı görmüştür.
Taşınmazın yargılama sırasında ifraz edilmiş olmasına rağmen hükmün eski parsel numaralarıyla kurulması da bozma nedeni olarak kabul edilmiştir. Güncel tapu kayıtları esas alınmadan verilen tescil ve terkin hükmünün uygulanmasında belirsizlik oluşacağı değerlendirilmiştir. Karar bu iki nedenle bozulmuştur. Benzer dosyada keşif krokisi, güncel tapu kayıtları ve paydaşlar hakkında verilen kararlar birlikte karşılaştırılmalıdır. Proje bütünlüğüne ilişkin kabul de, birbirinden bağımsız bütün plan kısıtlamalarının aynı dava içinde tazmin edileceği şeklinde genişletilmemelidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırmasız El Atma Davasında Sorumlu İdare ve Taraf Değişikliği
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 02.03.2026, E. 2025/13176, K. 2026/3572.
Taşınmazından altyapı hattı geçirilen malikler, davayı önce BUSKİ Genel Müdürlüğüne açmıştır. Mahkemenin yönlendirmesiyle belediye davalı gösterilmiş; istinaf incelemesinde ise sorumluluğun ayrı kamu tüzel kişiliği bulunan BUSKİ’ye ait olduğu kabul edilerek dava reddedilmiştir. Yargıtay, bu usul sonucunu uygun bulmamıştır. HMK 124/4’teki kabul edilebilir yanılgıya dayanan taraf değişikliği hükmünü hatırlatarak, BUSKİ’nin davaya katılması ve işin esasının incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu gerekçeyle ret kararı bozulmuştur.
Bu dosyada taraf değişikliğinin kabul edilmesinde, davacının başlangıçta sorumlu idareye dava açmış olması ve mahkemenin yönlendirmesi üzerine davalı tarafı değiştirmesi etkili olmuştur. Bu nedenle karar, her yanlış davalı seçiminin koşulsuz biçimde düzeltilebileceği anlamına gelmemektedir. Hattın hangi idareye ait olduğu, yapım ve işletme sorumluluğu ile taraf değişikliğinin neden istendiği belgelenmelidir. Belediyeyle ona bağlı su ve kanalizasyon idaresinin ayrı tüzel kişilikler olması, husumet incelemesinde özellikle önem taşır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırılan Taşınmazın Geri Alınması ve İrtifakın Kaldırılması
Kamulaştırılan Taşınmazın Bir Bölümü Kullanılmamışsa Geri Alınabilir mi?
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 25.06.2026, E. 2026/1131, K. 2026/12063.
Malikler, otoyol için kamulaştırılan taşınmazın önemli bir bölümünün kullanılmadığını belirterek bu kısmın kendilerine geri verilmesini istemiştir. Dosyada, kamulaştırılan yaklaşık 23 bin metrekarelik alanın bir bölümüne otoyol yapıldığı, kalan bölümün ise ayrı parsel hâline getirildiği anlaşılmıştır. Yargıtay, taşınmaz üzerinde kamulaştırma amacına uygun işlem yapıldığı için Kanun’un 23. maddesindeki geri alma şartlarının oluşmadığını kabul etmiş ve davanın reddini onamıştır. Kalan bölümün ayrı parsel numarası alması, tek başına geri alma hakkı doğuran bir neden olarak görülmemiştir.
Kararda, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıllık dönem içinde amaca uygun işlem veya tesisat yapılıp yapılmadığının ve kamu ihtiyacına tahsis bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği açıklanmıştır. Aynı proje için birlikte kamulaştırılan taşınmazlar da bütün olarak değerlendirilir. Bu yüzden geri alma talebi hazırlanırken yalnız boş kalan kısmın fotoğrafı değil, projenin kapsamı, kamulaştırılan alanın tamamı ve yapılan tesisler incelenmelidir. Geri alma hakkı doğmuşsa, hakkın doğumundan itibaren bir yıllık süre ayrıca gözetilmelidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Enerji Nakil Hattı Kaldırılınca Kamulaştırmayla Kurulan İrtifak Silinir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.11.2025, E. 2024/215, K. 2025/749.
Taşınmazlar üzerinde TCDD lehine 1968 yılında kamulaştırma yoluyla enerji nakil hattı irtifakı kurulmuştur. Hat daha sonra başka güzergâha alınınca malikler, tapudaki irtifakın bedelsiz kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi talebi kabul etmişse de Hukuk Genel Kurulu, davanın 11 Eylül 2014’ten sonra açılmasını ve kamulaştırmanın kesinleşmesinden itibaren beş yıldan fazla süre geçmesini esas almıştır. Çoğunluk, Kamulaştırma Kanunu’nun 22. maddesini uygulamış; taraflar arasında terkin anlaşması da bulunmadığından kabul kararını bozmuştur. İrtifak kamulaştırmadan doğduğu için bu olayda TMK 785’e göre terkin talebini uygun görmemiştir.
Bu nedenle hattın sökülmüş olması, tek başına bedelsiz terkin talebinin kabul edileceğini göstermemektedir. İrtifakın nasıl kurulduğu, tesis ve kesinleşme tarihleri ile idarenin terkin konusunda aldığı karar dosyaya getirtilmelidir. Kararda karşıoy da bulunmaktadır: Karşıoy sahipleri, yararı kalmayan irtifakın TMK hükümleri uyarınca kaldırılması gerektiğini savunmuştur. Kurul çoğunluğu bu görüşü benimsememiştir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Hukuki El Atma Davasında Maktu Vekâlet Ücreti
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.06.2026, E. 2025/749, K. 2026/360.
Ankara’da bir taşınmaz uygulama imar planında ilköğretim alanına ayrılmış; uzun süre kamulaştırılmadığı gibi plandaki kullanım da gerçekleştirilmemiştir. Taşınmaz üzerinde idarenin yapısı veya tesisi bulunmamaktaydı. Malik, tasarrufunun bu şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelini istemiştir. Bölge Adliye Mahkemesi maktu harca, buna karşılık hükmedilen bedel üzerinden nispi vekâlet ücretine karar vermiştir.
Hukuk Genel Kurulunun incelemesi, karşı tarafa yükletilecek vekâlet ücretinin hesabına ilişkin direnme uyuşmazlığıyla sınırlı tutulmuştur. Kurul, fiilî müdahalenin bulunmadığı ve 2942 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesine dayanan bu hukuki el atma davasında, Ek 4. maddenin üçüncü fıkrası ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesini birlikte değerlendirmiştir. Vekâlet ücretinin maktu belirlenmesi gerektiğine karar vererek direnme hükmünü bozmuştur.
Bu karar, her kamulaştırmasız el atma davasında ücretin aynı hesaplanacağı anlamına gelmemektedir. Dosyada fiilî el atma mı, imar planından kaynaklanan hukuki kısıtlama mı bulunduğu açıkça belirlenmelidir. Ayrıca taşınmazın değeri ve diğer temyiz itirazları bu kararla bütünüyle sonuçlanmamış; bozmaya uyulan bölümlerin incelenmesi için dosya 5. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırmasız El Atma Tazminatında Teminat ve İcranın Geri Bırakılması
Anayasa Mahkemesi, 13.05.2026, E. 2026/24, K. 2026/106.
Bursa 4. İcra Hukuk Mahkemesinin başvurusu, kamulaştırmasız el atma tazminatının tahsili sırasında idareye tanınan teminat kolaylığına ilişkindir. 2942 sayılı Kanun'un ek 4. maddesindeki düzenleme, idarelerin icranın geri bırakılmasını isterken teminat göstermemesine imkân vermekteydi. AYM incelemeyi, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalarıyla sınırlı olarak yapmıştır.
Mahkeme, hukuka aykırı el atma nedeniyle mülkünden yoksun kalan kişinin tazminata hükmedilmesiyle yetinmek zorunda bırakılamayacağını vurgulamıştır. İcranın teminatsız durması, bedelin alınmasını geciktirirken paranın değer kaybına karşı yeterli güvence sağlamamaktaydı. Kamu kaynaklarını koruma amacı ile malikin alacağına kavuşması arasında gerekli denge kurulmadığından, ek 4. maddenin ikinci fıkrası bu davalar yönünden iptal edilmiştir. Karar 7 Ağustos 2026'da yayımlanmıştır; yürürlüğü ertelenmemiştir.
İcra dosyasında hangi idarenin borçlu olduğu yine incelenmelidir. Çünkü bu karar, İcra ve İflas Kanunu'nun 36. maddesinde borçlunun Devlet olduğu durumlar için yer alan ayrı teminat istisnasını iptal etmemiştir. Bu nedenle karar, bütün kamu idareleri ve bütün kamulaştırma alacakları için aynı sonucu doğuran bir düzenleme gibi okunmamalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kamulaştırmada Tescilin Kesinliği: 2026 Tarihli AYM İptal Kararı
Anayasa Mahkemesi, 12.02.2026, E. 2025/190, K. 2026/38.
Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında, mahkemenin belirlediği bedel yatırıldıktan sonra taşınmaz idare adına tescil edilmekteydi. Bedel yönünden kanun yolu açık olsa da tescil hükmü kesin sayılmaktaydı. Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusu üzerine AYM, bu kesinlik kuralını peşin ödeme güvencesi bakımından incelemiştir.
AYM'ye göre, kanun yolu incelemesinde taşınmazın bedelinin daha yüksek olması gerektiği anlaşılabilir. İlk kararla mülkiyetin idareye geçmesi ise gerçek karşılığın tamamı ödenmeden malikin taşınmazını kaybetmesine yol açar. Peşin ödeme güvencesi, yalnızca bedelin taksitsiz ödenmesini değil, gerçek karşılığın en geç mülkiyetin idareye geçtiği anda ödenmesini de gerektirir. Bu nedenle 10. maddenin sekizinci fıkrasındaki tescilin kesinliğine ilişkin ibare iptal edilmiştir.
İptal hükmü 21 Şubat 2027’de yürürlüğe girecektir. Karar 21 Mayıs 2026’da yayımlanmış, yürürlük dokuz ay ertelenmiştir. Dolayısıyla 15 Kasım 2026 itibarıyla tescilin kesinliğine ilişkin hüküm yürürlüktedir. Derdest dosyada uygulanacak kanun yolu değerlendirilirken iptalin yürürlük tarihi ve varsa bu tarihe kadar yapılacak yeni düzenleme dikkate alınmalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Bu kamulaştırma emsal kararları dilekçede kullanılırken, kararın hangi dava türünde verildiği ve bozma gerekçesi açıklanmalıdır. Eksik inceleme nedeniyle verilen bozma, talep edilen bedelin kabul edildiği anlamına gelmemektedir. Faiz, vekâlet ücreti ve kanun yolu bakımından ise karar tarihindeki düzenleme ile güncel hükümlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Kamulaştırma ve diğer taşınmaz uyuşmazlıklarında sunduğumuz hukuki hizmetler hakkında bilgiye gayrimenkul avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.














