Av. Burak Temizer — Burak Temizer Hukuk Bürosu
Tapu iptali ve tescil davalarında, taşınmazın hangi nedenle devredildiği kadar davanın kime yöneltildiği, hangi delillere dayanıldığı ve ne talep edildiği de önem taşır. İnançlı işlem, vekâlet görevinin kötüye kullanılması, ehliyetsizlik, hile ve satış vaadi farklı incelemeler gerektirir. Tescil talebinin reddedilmesi ise aynı davada ileri sürülen bedel talebinin de reddedileceği anlamına gelmez.
Tapu iptali ve tescil emsal kararları arasından seçtiğimiz 25 Yargıtay kararını, uyuşmazlığın konusu, mahkemenin gerekçesi ve kararın sonucu üzerinden açıklıyoruz. Kararları konu başlıklarına göre inceleyebilir; her açıklamanın sonundaki bağlantıdan tam metne ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil Kararları
- 2. Vekâlet Görevinin Kötüye Kullanılması ve Mirasçıların Dava Hakkı
- 3. Ehliyetsizlik ve Hile Nedeniyle Tapu İptali Kararları
- 4. Satış Vaadine Dayalı Tescil ve Ödenen Bedelin İadesi
- 5. Yolsuz Tescil ve Aile Konutunun Geri Alınması
- 6. Kazandırıcı Zamanaşımı, Başkasının Arazisindeki Yapı ve Taşkın İnşaat
- 7. Şirkete Devredilen Taşınmaz Payında Önalım Hakkı
- 8. Tapu Davasında Vakıaların Açıklanması ve Hukuki Nitelendirme
- 9. Tapu İptali Davasında Yetki, Harç ve Dava Sırasında Devir
- 10. Terditli Talep, Vekâlet Ücreti ve Tescil Hükmünün Yazılması
İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil Kararları
İnançlı devirden sonra taşınmazın üçüncü kişiye satılması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.11.2023, E. 2022/202, K. 2023/1138.
Davacı, taşınmazını borç ilişkisi kapsamında güvence olarak devrettiğini, geri verilmesi gerekirken başka bir kişiye satıldığını ileri sürmüştür. Tapu iptali ve tescil davasını ise yalnızca son malike yöneltmiştir. Uyuşmazlık, ilk devrin inançlı işlem olup olmadığı ve son alıcının kazanımının korunup korunmayacağı üzerinde toplanmıştır.
Hukuk Genel Kurulu, önce taşınmazı ilk devralan kişiyle davacı arasındaki inanç ilişkisinin kanıtlanması gerektiğini belirtmiştir. Bu nedenle ilk devralanın da davada yer alması sağlanmalı; ardından son malikin iyi niyeti incelenmelidir. Kurul, bu eksiklik giderilmeden verilen direnme kararını bozmuştur.
Bu kararda davalıların belirlenmesini etkileyen husus, son malike karşı ileri sürülen talebin önceki inançlı devre dayanmasıdır. Dava hazırlanırken yalnız güncel tapu kaydıyla yetinilmemeli; önceki devirler, geri verme taahhüdü ve sonraki alıcının bu ilişkiden haberdar olup olmadığı da açıklanmalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Başkasının adına düzenlenmiş ödeme makbuzlarının ispat değeri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 12.03.2025, E. 2024/124, K. 2025/128.
Davacı, TOKİ’den alınan konutun bedelini kendisinin ödediğini, ancak taşınmazın davalı adına kaydedildiğini ileri sürmüştür. Dayandığı belgeler arasında davalı adına düzenlenmiş ödeme makbuzları bulunmaktadır. Bu makbuzların asıllarının davacıda bulunmasının, inançlı işlemi gösterecek delil başlangıcı sayılıp sayılmayacağı tartışılmıştır.
Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu, belgelerin ödemeyi davacının yaptığını göstermediğini değerlendirmiştir. Tarafların birlikte yaşamış olmaları karşısında makbuzların davacının elinde bulunması da iddia edilen inanç ilişkisini tek başına ortaya koymamıştır. Yazılı ispat koşulunun gerçekleştiği kabul edilerek verilen direnme kararı bozulmuştur.
Burada yetersiz görülen, davalı adına düzenlenmiş makbuzların yalnızca davacı tarafından saklanmış olmasıdır. Ödemenin davacı tarafından yapıldığını gösteren kayıtlar ile başkası adına düzenlenmiş makbuzların elde bulunması farklı değerlendirilmiştir. Delil sunulurken belgenin iddia edilen inanç ilişkisini hangi yönden desteklediği açıklanmalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Tapu talebi kanıtlanamasa da satış bedelinin istenebilmesi
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 18.06.2026, E. 2025/5762, K. 2026/4963.
Davacı, bazı bağımsız bölümlerin geçici olarak davalıya devredildiğini, iki bölümün kendisine geri verilmediğini ve başka bir bölümün satış bedelinin ödenmediğini ileri sürmüştür. Davalı, tapusu istenen bölümleri satın aldığını; diğer bölümün satışından elde ettiği parayı ise davacıya elden verdiğini savunmuştur.
Yargıtay, geri verilmesi istenen iki bağımsız bölüm yönünden inançlı işlemin yeterli delille kanıtlanamadığı gerekçesiyle ret kararını uygun bulmuştur. Buna karşılık, satılan diğer bölüm bakımından davalının kabul ettiği ilişki ve tahsil ettiği bedel ayrıca değerlendirilmiştir. Davalı, parayı davacıya geri ödediğini kanıtlayamadığından bedel talebinin kabulü gerekirken reddedilmesi bozma nedeni sayılmıştır.
Aynı davadaki her taşınmaz ve alacak için deliller ayrı incelenmiştir. Bir bölüm hakkında inançlı işlemin kanıtlanamaması, davalının başka bir bölüm yönünden kabul ettiği borcu ortadan kaldırmamıştır. Dilekçede hangi bölüm için tescil, hangisi için satış bedeli istendiğinin açıkça gösterilmesi bu nedenle önemlidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Vekâlet Görevinin Kötüye Kullanılması ve Mirasçıların Dava Hakkı
Akrabalık ve düşük bedelin diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.04.2025, E. 2023/1037, K. 2025/235.
Satış vaadine dayalı tescil isteyen kişi ile sözleşmenin iptalini isteyen malik arasında birleşen davalar görülmüştür. Malik, vekilinin bilgisi dışında ve taşınmazın değerinin çok altında bir bedelle satış vaadi sözleşmesi yaptığını ileri sürmüştür. Tarafların ve vekilin birbirlerini tanımaları da kötüye kullanma iddiasına dayanak gösterilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu, taraflar arasındaki önceki inanç ilişkisini ve malikin yargılama sırasında değişen açıklamalarını birlikte değerlendirmiştir. Dosyada taşınmazların iadesi için verilmiş vekâlet ilişkisi bulunduğu kabul edilmiştir. Bu şartlarda tanışıklık ve bedel farkı, vekâletin kötüye kullanıldığını ispatlamaya yeterli görülmemiştir. Sözleşmenin iptalini kabul eden direnme kararı bozulmuş; tescil talebinin esasının incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu sonuç, düşük bedelin hiçbir davada önem taşımadığı anlamına gelmez. Kararda, bedel farkının yanında vekâletin veriliş amacı, tarafların önceki işlemleri ve birbiriyle çelişen beyanlar değerlendirilmiştir. Kötüye kullanma iddiası bu ilişkilerden ayrılarak yalnız akrabalığa veya fiyat farkına dayandırılmamalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Vekâletle yapılan devrin iradeye aykırı olduğunun kanıtlanması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.04.2025, E. 2023/433, K. 2025/214.
Mirasçılar, intikal işlemlerini yaptırmak amacıyla verilen vekâletnamelerin kullanılarak paylarının başka bir mirasçıya devredildiğini ileri sürmüştür. Davalılar ise satışın rızaya dayandığını, taşınmazın uzun yıllardır bilinen ve itiraz edilmeyen bir şekilde kullanıldığını savunmuştur.
Hukuk Genel Kurulu, esası incelenebilen talepler yönünden kötüye kullanma iddiasını kanıtlama yükünün davacılarda olduğunu kabul etmiştir. Satış yetkisini içeren vekâletnameler, taşınmazdaki yapılaşma, uzun süreli kullanım ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilmiş; devrin iradeye aykırı olduğu kanıtlanamadığından kabul hükmü bozulmuştur. Bazı davacılar bakımından ise bütün mirasçıların katılımı olmadan yalnız kendi miras payları için dava açılmış olması nedeniyle usulden bozma kararı verilmiştir.
Kararın esasa ilişkin gerekçesi, uzun zaman geçmesinin tek başına davayı sona erdirmesi değildir. Uzun süreli kullanım ve tarafların davranışları, devrin rızaya uygun olup olmadığının ispatında değerlendirilmiştir. Ayrıca aynı dosyada bütün davacılar için aynı bozma gerekçesinin benimsenmediğine dikkat edilmelidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Miras payı için açılan dava ile terekeye iade talebinin ayrılması
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 21.05.2026, E. 2025/4585, K. 2026/4342.
Bir kısım mirasçı, önce muris muvazaasına, daha sonra vekâlet görevinin kötüye kullanılmasına dayanarak taşınmazın kendi miras payları oranında adlarına tescilini istemiştir. Yargılama sırasında terekeye temsilci atanmış; ancak talep taşınmazın terekeye döndürülmesi yönünde ileri sürülmemiştir.
Yargıtay, muris muvazaası yönünden ret kararını uygun bulmuştur. Vekâlet görevinin kötüye kullanılması yönünden ise davacıların mirasbırakanın hakkına dayanarak üçüncü kişiye karşı yalnız kendi payları için dava açmalarını yeterli görmemiştir. Terekeye iade istenmeyen bu davadaki eksikliğin sonradan temsilci atanarak giderilemeyeceğini belirterek ret gerekçesini düzeltmiş ve kararı onamıştır.
Dava dilekçesinde tescilin kimin adına istendiği bu nedenle önem taşımaktadır. Mirasbırakanın hakkına dayanılarak terekeye dönüş istenmesi ile mirasçının kendi adına pay tescili istemesi aynı usulî sonuçları doğurmaz. Vekâlet görevinin kötüye kullanılmasına dayanan taleplerde ise miras ortaklığının temsil koşulları ayrıca incelenmelidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Mirasbırakanın mal kaçırma amacıyla yaptığı devirlere ilişkin diğer kararları muris muvazaası emsal kararları çalışmamızda inceleyebilirsiniz.
Ehliyetsizlik ve Hile Nedeniyle Tapu İptali Kararları
Ehliyetin vekâletname ve satış vaadi tarihlerinde araştırılması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 13.04.2016, E. 2014/726, K. 2016/500.
Satış vaadi sözleşmesine dayanılarak açılan davada, taşınmaz malikinin mirasçıları murisin işlem yapma ehliyetinin bulunmadığını ileri sürmüştür. Mahkeme, tescil kararını zilyetliğe dayandırarak bu iddia hakkında gerekli araştırmayı yapmadan davayı kabul etmiştir.
Hukuk Genel Kurulu, ehliyet incelemesinin kamu düzeniyle ilgili olduğunu belirtmiştir. Murisin hem vekâletname verdiği hem satış vaadi sözleşmesinin düzenlendiği tarihte ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Sağlık kayıtlarının ve ilgili delillerin toplanarak uzman incelemesi yapılmasını isteyen Özel Daire bozması benimsenmiş, direnme kararı bozulmuştur.
Ehliyetsizlik iddiası yalnız ileri yaşa veya sonradan konulan bir tanıya bağlanmamalıdır. İncelemenin konusu, ilgili hukuki işlemin yapıldığı tarihteki durumdur. Bu davada iki ayrı işlem tarihi bulunduğundan araştırmanın yalnız sözleşme günüyle sınırlanması yeterli görülmemiştir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Çok sayıda taşınmazın aynı gün devri ve bedel alındığına ilişkin ibraname
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 18.06.2026, E. 2025/5977, K. 2026/4965.
Davacı, ileri yaşı ve içinde bulunduğu durumdan yararlanılarak 23 taşınmazının aynı gün devredildiğini ileri sürmüştür. Davalı, satış bedelini nakit ödediğini savunmuş ve davacının imzasını taşıyan ibranameye dayanmıştır. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiştir.
Yargıtay, taşınmazların topluca satılmasını gerektiren bir ihtiyacın gösterilememesini, tanık anlatımlarını, gerçek değer ile ileri sürülen bedel arasındaki farkı ve nakit ödeme savunmasını birlikte incelemiştir. İbranamenin de aldatma kapsamında düzenlendiği değerlendirilerek hile ve gabin koşullarının oluştuğu kabul edilmiştir. Feragat edilen taşınmazlar dışında kalan taleplerin kabulü gerekirken reddedilmesi nedeniyle karar bozulmuştur.
Burada yalnız yaş veya yalnız bedel farkı üzerinden sonuca gidilmemiştir. İmzalı ibraname de diğer delillerden bağımsız değerlendirilmemiştir. Benzer bir iddiada devir ihtiyacı, alıcının ödeme açıklaması, satış günündeki işlemler ve tanıkların doğrudan bilgisi birlikte ortaya konulmalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Eksik imza tamamlanacağı söylenerek taşınmaz devrinin sağlanması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.10.2023, E. 2021/482, K. 2023/992.
İleri yaştaki iki kardeş, tapu işlemlerindeki eksik imzaların tamamlanacağı söylenerek taşınmazlarının çıplak mülkiyetinin davalıya geçirildiğini ileri sürmüştür. Davalı ise gerçek bir satış yapıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; Özel Daire farklı değerlendirmeyle kararı bozmuştur.
Hukuk Genel Kurulu, kardeşlerin davalıya ve eşine duyduğu güveni, tapuya götürülme nedenini, tanık anlatımlarını ve bedel ödemesine ilişkin açıklamaları birlikte incelemiştir. Aldatmanın kanıtlandığı sonucuna ulaşarak davanın kabulüne ilişkin direnme kararını onamıştır.
Kararda kardeşlerin eğitimli olmaları, aldatılmalarının mümkün olmadığı şeklinde değerlendirilmemiştir. Esas alınan, somut işlem sırasında iradelerinin nasıl etkilendiğidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Satış Vaadine Dayalı Tescil ve Ödenen Bedelin İadesi
Satış vaadinden tek taraflı vazgeçilmesi ve tescil talebi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.02.2025, E. 2023/1073, K. 2025/85.
Taraflar, paylı taşınmazdaki hisselerin satışına ilişkin noter sözleşmesi düzenlemiştir. Alıcılar, başka paydaşın önalım ve ortaklığın giderilmesi talepleri nedeniyle tapu işlemine ilişkin itirazlarda bulunmuş; satıcılar sözleşmeyi feshettiklerini bildirerek cezai şart istemiştir. Davada, tescil talebinin bu fesih açıklaması nedeniyle reddedilip reddedilemeyeceği tartışılmıştır.
Hukuk Genel Kurulu, somut satış vaadi bakımından taraf iradeleri fesihte birleşmediği ve mahkeme kararıyla gerçekleşmiş bir fesih de bulunmadığı için tescil talebinin bu gerekçeyle reddedilmesini uygun bulmamıştır. Sözleşmenin diğer koşulları incelenerek karar verilmesi gerektiğini belirterek direnme kararını bozmuştur.
Kurul, alıcı adına doğrudan tescil yapılmasına karar vermemiştir. Bozma sonrasında sözleşmenin ifa edilebilirliği ve tarafların edimleri incelenecektir. Bu ayrım, kararı dilekçede kullanırken yalnız fesih ihtarını tartışmakla yetinmeyip tescilin diğer şartlarını da açıklamayı gerektirir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Tapu devri gerçekleşmediğinde verilen paranın alım gücüyle iadesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 02.10.2024, E. 2023/1069, K. 2024/496.
Davacı, kendi adına taşınmaz alınması için para verdiğini; taşınmazların başka kişi adına kaydedildiğini ileri sürmüştür. Öncelikle tapu iptali ve tescil, bu mümkün olmazsa alacağının ve zararının tahsilini istemiştir. Tescile elverişli belge bulunmadığına ilişkin değerlendirme sonrasında uyuşmazlık, geri verilecek paranın miktarı üzerinde devam etmiştir.
Hukuk Genel Kurulu, dava ve cevaba cevap dilekçelerindeki zarar talebini, önceki bozmayı ve harcın taşınmazların tam değeri üzerinden tamamlanmış olmasını değerlendirmiştir. Verilen paranın yalnız eski nominal tutarıyla iadesini yeterli görmemiş; denkleştirici adalet uyarınca bu dosyada dava tarihindeki alım gücünün belirlenmesi gerektiğini kabul ederek direnme kararını bozmuştur.
Karar, her bedel iadesinin taşınmazın bugünkü satış değeri üzerinden yapılacağı anlamına gelmez. İncelenen talep, verilen paranın ekonomik değerinin korunmasına ilişkindir. Kurul; çeşitli ekonomik göstergeleri değerlendiren, hesabın nedenlerini açıklayan ve denetlenebilir bir bilirkişi raporu alınmasını istemiştir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Yolsuz Tescil ve Aile Konutunun Geri Alınması
Tapu iptaliyle birlikte el atmanın önlenmesinin istenmesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.10.2022, E. 2020/52, K. 2022/1233.
Vekâlet görevinin kötüye kullanılması sonucu yapılan devir nedeniyle tapu iptali ve tescil ile el atmanın önlenmesi birlikte istenmiştir. Tapu iptaline ilişkin hüküm kesinleşmiş; uyuşmazlık, davacıların dava tarihinde de el atmanın önlenmesini istemeye haklarının bulunup bulunmadığı üzerinde devam etmiştir.
Hukuk Genel Kurulu, bu olayda davalı adına oluşan kaydın yolsuz olduğunu ve gerçek mülkiyetin geçerli biçimde el değiştirmediğini kabul etmiştir. Tapu kaydını düzelten kararın açıklayıcı niteliğini dikkate alarak el atmanın önlenmesi talebinin, davalının kesinleşmeye kadar malik olduğu gerekçesiyle reddedilmesini uygun bulmamış ve direnme kararını bozmuştur.
Kararın gerekçesi, yolsuz tescilin düzeltilmesine dayanmaktadır. Bütün tescil kararlarının aynı nitelikte olduğu sonucuna varılmamalıdır. Dava dilekçesinde tapunun düzeltilmesi yanında kullanımın sona erdirilmesi de isteniyorsa bu talep ve müdahalenin niteliği ayrıca açıklanmalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Rıza alınmadan ipotek edilen aile konutunun banka tarafından satın alınması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 28.11.2019, E. 2019/318, K. 2019/1238.
Aile konutu üzerinde diğer eşin açık rızası alınmadan banka lehine ipotek kurulmuştur. Borcun ödenmemesi üzerine başlatılan takipte taşınmazı alacağına mahsuben yine aynı banka satın almıştır. Davacı eş, banka adına oluşan tapu kaydının iptalini ve taşınmazın malik olan eşi adına tescilini istemiştir.
Hukuk Genel Kurulu, bankanın ekspertiz yoluyla konutun kullanımını bildiğini, buna rağmen gerekli açık rıza alınmadan ipotek kurulduğunu değerlendirmiştir. Geçersiz işlemin tarafı olan bankanın, taşınmazı cebri icradan edinmiş olmasına dayanarak korunamayacağını kabul etmiş ve tapunun eş adına tesciline ilişkin direnme kararını onamıştır.
Bu sonuç, her ihale alıcısına aynı biçimde uygulanabilecek genel bir kural olarak okunmamalıdır. Davalı, ipoteği kuran ve aile konutu niteliğini bilen bankadır. İpotek işlemi, eşin rızası, bankanın bilgisi ve ihaleyi kimin aldığı birlikte değerlendirilmiştir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Kazandırıcı Zamanaşımı, Başkasının Arazisindeki Yapı ve Taşkın İnşaat
2011 öncesinde tamamlandığı ileri sürülen kazandırıcı zamanaşımı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 01.10.2019, E. 2017/1671, K. 2019/973.
Davacı, taşınmazın diğer paydaşının uzun yıllar önce öldüğünü, mirasçıların tapuda intikal yaptırmadığını ve taşınmazı malik sıfatıyla kullandığını ileri sürmüştür. Mahkeme, TMK 713/2’deki ölüm nedenine ilişkin hükmün Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini belirterek davayı reddetmiştir.
Hukuk Genel Kurulu, kazanma koşullarının 17 Mart 2011 tarihinden önce tamamlanmış olması ihtimalinin araştırılmasını gerekli görmüştür. Davanın bu tarihten sonra açılması tek başına ret nedeni kabul edilmemiş; koşulların önceden oluşup oluşmadığı incelenmeden verilen direnme kararı bozulmuştur.
Bu karar, bugün ölen her tapu malikinin taşınmazının yirmi yıl kullanılarak kazanılabileceği şeklinde yorumlanamaz. İnceleme, iptal edilen hüküm yürürlükteyken kazanıldığı ileri sürülen hakla ilgilidir. Ölüm, zilyetliğin başlangıcı, kesintisiz devamı ve tapudaki intikal tarihleri somut belgelerle belirlenmelidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Babanın izniyle yapılan ev için tazminat istenmesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.05.2018, E. 2017/2264, K. 2018/1101.
Oğullar, babalarına ait taşınmaz üzerine onun bilgisi ve izniyle ev yaptıklarını belirterek tescil, mümkün olmazsa tazminat istemiştir. Tescil talebinin reddi önceki incelemede kesinleşmiş; sonraki uyuşmazlık, yapı için ödenecek tazminatta iyi niyetin nasıl değerlendirileceği üzerinde toplanmıştır.
Hukuk Genel Kurulu, yapıyı yapanların arazinin babalarına ait olduğunu bilmelerinin, bu olayda tek başına kötü niyet sayılmayacağını kabul etmiştir. Binaların babanın bilgisi ve rızasıyla yapılmış olması nedeniyle uygun tazminat istenebileceğini belirterek direnme gerekçesini yerinde bulmuştur. Tazminat miktarına ilişkin itirazlar ise incelenmek üzere Özel Daireye gönderilmiştir.
Dolayısıyla bu kararla oğullar adına tapu tesciline hükmedilmemiştir. Karar, tescil talebi sonuçsuz kaldığında yapıya ilişkin tazminatın değerlendirilmesini açıklamaktadır. Arazi sahibinin izni ve inşaat sırasındaki davranışları, tazminatın kapsamı bakımından önem taşımıştır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Taşkın yapıda iyi niyetin bulunmaması nedeniyle tescil talebinin reddi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.04.2019, E. 2017/1749, K. 2019/414.
Davacı, binasının komşu parsele taşan kısmının bulunduğu arazi parçasının kendi adına tescilini istemiştir. Eski binanın sınırlarını esas alarak inşaat yaptığını ileri sürmüştür. Buna karşılık dosyada ruhsatsız inşaata ilişkin yapı tatil tutanakları, yıkım işlemleri ve bu işlemlerden sonra inşaata devam edildiğine dair tespitler bulunmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu, davacının gereken dikkat ve özeni göstermediğini; taşmayı basit bir ölçümle öğrenebilecek durumda olduğunu değerlendirmiştir. TMK 725 bakımından iyi niyet koşulu gerçekleşmediğinden diğer koşulların araştırılmasına gerek görmemiş ve tescil talebinin kabulüne ilişkin direnme kararını bozmuştur.
Yapının değerli olması veya yıkımın masraf doğurması, iyi niyet incelemesinin yerini almamıştır. Taşkın yapıya dayalı talepte inşaatın başlangıcından tamamlanmasına kadar geçen süreç, sınır bilgisi ve resmî uyarılar önemlidir. Bu dosyada sonucu belirleyen de inşaata hangi bilgilerle devam edildiğidir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Şirkete Devredilen Taşınmaz Payında Önalım Hakkı
Şirkete sermaye konulması ve ardından yapılan diğer pay devirleri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 05.07.2023, E. 2022/1203, K. 2023/727.
Paydaşlar, taşınmazdaki paylarını bir şirkete devretmiş; başka bir paydaş önalım hakkına dayanarak tescil istemiştir. Tapuda satış olarak görünen işlemlerden biri, kısa süre önce kurulan şirketin kurucu ortağı tarafından yapılmıştır. Davalı şirket, bu devrin gerçekte sermaye koyma amacı taşıdığını savunmuştur.
Hukuk Genel Kurulu, dosyadaki kuruluş ve devir ilişkisini inceleyerek söz konusu işlemi gerçek satış değil, şirkete sermaye konulması olarak değerlendirmiştir. Şirketin bu yolla paydaş hâline gelmesinden sonraki pay devirlerini de paydaştan paydaşa satış olarak kabul etmiştir. Bu nedenle önalım talebinin reddi gerektiğini belirterek direnme kararını bozmuştur.
Karardan, bir payın şirkete devredilmesinin her zaman önalım hakkını engelleyeceği sonucu çıkarılamaz. İşlemin gerçek niteliği ve devir sırası incelenmiştir. Şirketin hangi işlemle paydaş olduğu ve sonraki satışlar sırasında bu sıfatı taşıyıp taşımadığı, davanın değerlendirilmesinde belirleyici olmuştur.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Tapu Davasında Vakıaların Açıklanması ve Hukuki Nitelendirme
Ehliyetsizlik davasında sonradan farklı olaylara dayanılması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.10.2023, E. 2022/859, K. 2023/990.
Davacı, taşınmaz devrini işlem tarihinde ehliyetsiz olduğu iddiasıyla dava konusu yapmıştır. Alınan raporlarla işlem ehliyetinin bulunduğu değerlendirilmiştir. Kanun yolu aşamasında ise teminat amacıyla devir ve vekâlet görevinin kötüye kullanılması yönünde başka olaylara dayanılmıştır.
Hukuk Genel Kurulu, hâkimin hukuki nitelendirme yetkisi ile tarafların ileri sürdüğü maddi olayları birbirinden ayırmıştır. Dava dilekçesindeki olayların ehliyetsizliğe ilişkin olduğunu; sonradan anlatılan başka olayların sırf farklı hukuki nitelendirme adı altında davaya eklenemeyeceğini kabul ederek ret yönündeki direnme kararını onamıştır.
Birden fazla hukuki sebep söz konusuysa bunları destekleyen olayların da usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi gerekir. Dilekçede yalnızca madde numarası veya hukuki sebep adı belirtilmesi yeterli değildir. Hâkimin hukuku kendiliğinden uygulama görevi, kanun yolu aşamasında ileri sürülen yeni vakıaların incelenmesini bu dosyada mümkün kılmamıştır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Harici satış anlatılırken uzun süreli zilyetliğe de dayanılması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.11.2023, E. 2022/1113, K. 2023/1167.
Davacı, mirasçılardan haricen satın aldığını ileri sürdüğü taşınmazı uzun yıllardır malik sıfatıyla kullandığını, kayıt malikinin öldüğünü ve tapunun kendisine geçirilmediğini anlatmıştır. Mahkeme, davayı yalnız harici satışa dayalı kabul ederek resmî şekil eksikliği nedeniyle reddetmiştir.
Hukuk Genel Kurulu, dava dilekçesinde ölüm ve uzun süreli zilyetlik olgularının da bulunduğunu değerlendirmiştir. Bu nedenle yalnız satışın geçersizliğiyle yetinilemeyeceğini; Anayasa Mahkemesinin iptal kararı da gözetilerek TMK 713 kapsamındaki kazanma koşullarının araştırılması gerektiğini kabul etmiş ve direnme kararını bozmuştur.
Önceki karardan farklı olarak burada davaya yeni olaylar eklenmemiştir. Zilyetlik ve ölüm olguları baştan anlatılmış, bunların hukuki değerlendirmesi eksik yapılmıştır. Bozma, mülkiyetin kazanıldığının kesin kabulü değil; belirtilen olaylar ve ilgili zaman koşulları bakımından araştırma yapılması gerektiği anlamındadır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Tapu İptali Davasında Yetki, Harç ve Dava Sırasında Devir
Farklı ilçelerdeki taşınmazlara ilişkin bağlantılı davaların birlikte görülmesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.12.2019, E. 2017/2616, K. 2019/1330.
Aynı mirasbırakanın farklı ilçelerde bulunan taşınmazları çeşitli kişilere devretmesi üzerine tapu iptali ve tescil davaları açılmıştır. Taşınmazlardan bazılarının yargılama yapılan mahkemenin bulunduğu ilçenin dışında kalması nedeniyle yetki tartışması doğmuştur.
Hukuk Genel Kurulu, birden fazla taşınmaza ilişkin davanın bunlardan birinin bulunduğu yerde açılabilmesine ve davalar arasındaki bağlantıya dikkat çekmiştir. Aynı mirasbırakanın gerçek iradesinin araştırıldığı bu davaların birlikte değerlendirilmesini uygun bulmuş; yetkisizlik kararı verilmemesine ilişkin direnmeyi yerinde kabul etmiştir. Esasa ilişkin temyiz incelemesi için dosya Özel Daireye gönderilmiştir.
Karar, her taşınmaz davasının istenilen yerde birleştirilebileceği anlamına gelmez. Taşınmazların bulundukları yerler, taraflar arasındaki dava arkadaşlığı ve uyuşmazlıkların bağlantısı incelenmelidir. Ayrıca Kurulun bu kararı, muris muvazaasının kanıtlandığına ilişkin nihai bir değerlendirme içermemektedir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Taşınmazın değeri üzerinden eksik harcın tamamlanması
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 14.05.2024, E. 2023/558, K. 2024/1478.
Arsa payı karşılığı inşaat ilişkisine dayanan asıl davada tapu iptali ve tescil, mümkün olmazsa bedel; birleşen davada ise adi ortaklığın tasfiyesi istenmiştir. Mahkeme, harç eksikliği giderilmeden davaların esası hakkında ret kararı vermiştir.
Yargıtay, tapu iptali ve tescil davasının nispi harca tabi olduğunu belirtmiştir. Belirlenen değer üzerinden eksik harcın tamamlanması için süre verilmesi; tamamlanmaması hâlinde ilgili usul hükümlerinin uygulanması gerekirken doğrudan esas hakkında karar verilmesini bozma nedeni saymıştır. Kararda ayrıca sözleşmenin geçerliliği ve adi ortaklığın tasfiyesinin eksik incelenmesi yönlerinden de bozma gerekçeleri bulunmaktadır.
Bu kararın harca ilişkin açıklaması, bütün dava türlerine aynı harcın uygulanacağı şeklinde genişletilmemelidir. Talebin niteliği ve kapsamı belirlenerek harç hesabı yapılmalıdır. Birleşen davanın bulunması da her bir talebin harç yönünden değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmamaktadır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Yüklenicinin tescil talebi, sözleşmenin feshi ve inşaatın tamamlanmasına ilişkin kararları arsa payı karşılığı inşaat emsal kararları çalışmamızda inceleyebilirsiniz.
Devir üzerine tazminatı seçtikten sonra yeni maliklere tescil davası açılması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.11.2022, E. 2020/130, K. 2022/1576.
Davacı, aldatılarak devrettiğini ileri sürdüğü taşınmaz için dava açmıştır. Taşınmaz yargılama sırasında başkalarına satılınca kendisine seçimlik hakkı hatırlatılmış; davayı yeni maliklere yöneltmek yerine ilk davalıya karşı tazminat istemiyle sürdürmüştür. Daha sonra aynı olaylara dayanarak yeni maliklere karşı tapu iptali ve tescil davası açmıştır.
Hukuk Genel Kurulu, somut olayda uygulanmış olan HUMK 186’daki seçimlik hakkın bir kez kullanılarak tüketildiğini kabul etmiştir. Tazminat yönündeki tercihten dönülerek aynı devirler nedeniyle yeni maliklere karşı ayni talepte bulunulmasını uygun bulmamış ve davanın kabulüne ilişkin direnme kararını bozmuştur. Kararda HMK 125 düzenlemesi de karşılaştırılarak açıklanmıştır.
Dava sırasında devir öğrenildiğinde, yapılacak tercihin sonraki taleplere etkisi de değerlendirilmelidir. Kurul ayrıca farklı bir ihtimale işaret etmiştir: Davanın yeni malike yöneltilmesinden sonra taşınmaz yeniden devredilirse, dürüstlük kuralına aykırılık bulunmadıkça yeni bir seçim hakkı doğabilecektir. İncelenen dosyada ise davacı tazminatı seçmiş olduğundan bu ihtimal gerçekleşmemiştir.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Terditli Talep, Vekâlet Ücreti ve Tescil Hükmünün Yazılması
Tapu iptali reddedilirse bedel talebi hakkında da karar verilmesi
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 06.11.2024, E. 2024/593, K. 2024/8393.
Davacı eş, aile konutu olduğunu belirttiği taşınmazın rızası alınmadan satıldığını ileri sürmüştür. Öncelikle tapunun iptalini, bu mümkün olmazsa taşınmazın değerinin ödenmesini istemiştir. Bölge Adliye Mahkemesi tescil talebini reddetmiş, fakat ikinci sıradaki bedel talebi hakkında karar vermemiştir.
Yargıtay, iki ayrı eksikliğe işaret etmiştir. Öncelikle alıcıların el ve iş birliği içinde hareket edip etmediğine ilişkin tanık anlatımlarının alınması ve iyi niyet iddiasının tamamlanmış araştırmayla değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca tescil talebi reddedildiği kabul edilse bile, terditli bedel talebi hakkında olumlu veya olumsuz hüküm kurulmalıdır. Karar bu nedenlerle bozulmuştur.
Bu bozma, taşınmaz bedelinin mutlaka ödenmesi gerektiği yönünde değildir. İkinci talebin de hukuki dayanağı, delilleri ve sorumlu tutulması istenen kişiler bakımından incelenmesi gerektiğini göstermektedir. Tescil talebine ilişkin ret hükmüyle yetinilmesi yeterli bulunmamıştır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Bedel talebi kabul edildiğinde reddedilen tescil için ayrıca vekâlet ücreti
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 09.06.2022, E. 2022/2016, K. 2022/4200.
Davacılar, harici satışa dayanarak tescil; bu olmazsa temliken tescil, onun da kabul edilmemesi hâlinde ödedikleri bedelin iadesini istemiştir. Yargılama sonunda tescil talepleri reddedilmiş, ileri sürülen miktarla sınırlı bedel talebi kabul edilmiştir. Buna rağmen reddedilen tescil nedeniyle davacılar aleyhine ayrıca vekâlet ücreti verilmiştir.
Yargıtay, terditli taleplerden biri kabul edildiğinde, reddedilen önceki kademedeki talep için davacı aleyhine ayrıca vekâlet ücretine hükmedilmesini doğru bulmamıştır. Yeniden yargılama gerekmediğinden ilgili ücret hükmünü çıkarmış ve kararı düzelterek onamıştır.
Buradaki değerlendirme, aynı davalıya yöneltilen terditli talepler arasındaki ilişkiye dayanmaktadır. Davanın başka davalılara yöneltilen bağımsız kısımları veya kısmen reddedilen alacak miktarı bakımından bütün giderlerin aynı şekilde sonuçlanacağı varsayılmamalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Pay tesciline metrekare gösterilerek karar verilmesi
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 29.05.2017, E. 2015/18546, K. 2017/4334.
Satış vaadi sözleşmesine dayanılan davada, davalıya miras yoluyla geçen payın iptali ve davacı adına tescili istenmiştir. Mahkeme davayı kabul etmiş; ancak hükümde miras payı oranını göstermek yerine bu payın karşılığı olarak hesaplanan metrekareyi belirtmiştir.
Yargıtay, davalının mirasbırakanından intikal eden payı oranında tapu iptali ve tesciline karar verilmesi gerektiğini açıklamıştır. Pay yerine metrekare yazılmasını, tapuda uygulanmaya elverişli olmayan bir hüküm olarak değerlendirerek kararı bozmuştur.
Davanın kabul edilmiş olması, hükmün tapuda uygulanabileceği anlamına gelmeyebilir. Pay devri istenen davalarda taşınmazın kimliği yanında iptal ve tescil edilecek payın da açıkça gösterilmesi gerekir. Fiilen belirli bir bölümün devri ile taşınmazdaki payın devri aynı talep olarak yazılmamalıdır.
Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
İlgili diğer çalışmalarımız
Kamulaştırma bedeli ve kamulaştırmasız el atmaya ilişkin kararları kamulaştırma davaları emsal kararları çalışmamızda inceleyebilirsiniz.
Taşınmaz uyuşmazlıklarında büromuzun çalışma alanları hakkında gayrimenkul avukatı hizmet sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.














