İrtikap Suçu Nedir? İrtikap Suçu ve Cezası | TCK 250

İrtikap suçu, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak bir kişiyi kendisine veya başkasına haksız yarar sağlamaya zorlaması, bu konuda ikna etmesi ya da kişinin hatasından yararlanmasıdır.

TCK m.250’de icbar, ikna ve hatadan yararlanma biçimleri ayrı ayrı düzenlenmiştir. İcbar, kişinin kamu görevlisinin haksız tutumu nedeniyle haklı işinin gereği gibi, hiç ya da zamanında görülmeyeceği endişesiyle menfaat sağlamaya kendisini mecbur hissetmesidir. Uygulanacak ceza, fiilin hangi biçimde işlendiğine göre değişir.

İcbar suretiyle irtikapta ceza beş yıldan on yıla kadar, ikna suretiyle irtikapta üç yıldan beş yıla kadar, hatadan yararlanma suretiyle irtikapta ise bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

İrtikap suçunun doğrudan faili kamu görevlisidir; kamu görevlisi olmayan kişilerin katkısı ise iştirak hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.

İrtikap Suçu Nedir?

TCK m.250’de irtikap, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak haksız yarar sağlamasıyla bağlantılı üç biçimde düzenlenir: kişiyi icbar etme, ikna etme veya onun hatasından yararlanma. İcbar ve ikna hâllerinde mağdurun iradesi kamu görevlisinin davranışıyla etkilenir; hatadan yararlanmada ise kamu görevlisi, görevden kaynaklanan güveni kötüye kullanarak kişinin mevcut hatasından yararlanır. Somut fiilin hangi bent kapsamına girdiği, olayın özellikleri ve deliller birlikte değerlendirilerek belirlenir.

İrtikap Nedir?

Hukuki anlamda irtikap, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak kendisine veya başkasına yarar sağlamasıdır. TCK m.250 bu davranışı icbar, ikna ve kişinin hatasından yararlanma biçimlerinde düzenler. Bu biçimler arasındaki temel ayrım, kamu görevlisinin mağdurun iradesini nasıl etkilediğidir.

İrtikap Suçunda Korunan Hukuki Değer ve Suçun Konusu

Bu davranışın suç olarak düzenlenmesinde hem kamu görevlisinin görevinden ötürü sağlamış olduğu güven duygusundaki kamusal yararı, hem de kamu görevlisi aracılığıyla idareyle işi olan kişilerin zarar görmemesi amaçlanmıştır.

Suçun konusu, kamu görevlisinin kendisine veya başkasına sağlanmasını istediği ya da bu yönde vaat edilmesini sağladığı haksız yarardır. Yararın yalnızca para veya ekonomik değeri bulunan mal biçiminde ortaya çıkması gerektiği söylenemez; somut olayda sağlanan çıkarın niteliği ayrıca değerlendirilir. TCK m.250/4 ise cezanın belirlenmesinde menfaatin değerinin ve mağdurun ekonomik durumunun dikkate alınmasına imkân verir.

İrtikap Suçunun Unsurları | TCK 250

İrtikap suçu kapsamında bazı unsurlar bulunmakta ve bu unsurlar, suçun gerçekleşme süreci ile ilgili tüm detayları barındırmaktadır. Peki, irtikap suçunun unsurları nelerdir?

• İrtikap Suçunun Faili

Suçun faili ancak ve ancak kamu görevlisi olabilir. Kamu görevlisinin tanımı TCK’nın 6.maddesinin 1.fıkrasında yapılmıştır. Bu tanımlamaya göre, kamusal faaliyette sürekli ya da geçici olarak, atama usulü veya seçimle görev yapanlar kamu görevlisi olarak tanımlanmaktadır. Kamusal faaliyet ise, kamu adına yürütülen her türlü faaliyeti kapsar. Örneğin; polis, savcı, öğretmen birer kamu görevlisidir.

İrtikap suçunun meydana gelebilmesi için suçun failinin, suç işlediği esnada kamu görevlisi olması gerekmektedir. Örneğin; bir polis memurunun bu suçu işlemiş kabul edilebilmesi için, suç gerektiren davranışı işlediği sırada polis sıfatına sahip olması gerekmektedir.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus şudur; bir kamu görevlisinin mesai saatlerinde bu suçu işleyebilmesi mümkündür. Suçun mesai saatleri içerisinde işlenip işlenmemesi, irtikap suçunun oluşması için önemli değildir. İrtikap suçunun oluşup oluşmadığına bakmak için yalnızca failin, suç esnasında kamu görevlisi sıfatına sahip olup olmadığına bakılır.

Fail, kamu görevlisi olmamasına rağmen kendisini bir kamu personeli olarak tanıtırsa bile irtikap suçu oluşmaz. Somut olaya göre başka suçlar (dolandırıcılık, yağma) ortaya çıkabilir.

• İrtikap Suçunun Mağduru

İrtikap suçunda fayda sağlamaya ya da fayda sağlama vaadinde bulunmaya zorlanan ya da ikna edilen kişi suçun mağdurudur. Çoğu hukukçunun kabul ettiği görüşe göre mağdur sadece gerçek kişi olabilir. İstisna görüşlere göre tüzel kişilerin de mağdur olabileceği bazı hukukçular tarafından söylenir.

İrtikap Suçunun Manevi Unsuru

Bu suç ancak kasten işlenebilir. Taksirli hali kanunda düzenlenmemiştir. Dolayısıyla suçun taksirle işlenebilmesi mümkün değildir. Kastın tanımı TCK’nin 21.maddesinde yapılmıştır. Buna göre failin, bu suçu bilerek ve isteyerek işlemiş olması gereklidir.

İrtikap Suçunda İcbar Ne Demektir?

İcbar, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak kişiyi menfaat sağlamaya zorlamasıdır. TCK m.250/1 bakımından, kişinin kamu görevlisinin haksız tutumu karşısında haklı işinin gereği gibi, hiç veya zamanında görülmeyeceğinden endişe etmesi ve bu nedenle kendisini menfaat sağlamaya mecbur hissetmesi önem taşır. Fiziksel güç kullanılması şart değildir; olayın koşulları ve tarafların davranışları birlikte değerlendirilir.

İrtikap Suçunun Cezası ve Çeşitleri

Kamu görevlisinin, görevinin kendisine sağladığı olanaklardan yararlanarak, görevini kötüye kullanması ya da bu yönde kişilere vaatte bulunması, irtikap suçunun kapsamını oluşturmaktadır. Tabii ki irtikap suçunu pek çok farklı çeşidi de bulunuyor. İrtikap suçunun cezası ve suçların çeşitleri hakkında detaylar şu şekildedir:

İcbar Suretiyle İrtikap Suçu ve Cezası

TCK m.250/1’e göre icbar suretiyle irtikapın cezası beş yıldan on yıla kadar hapistir. İcbarın bulunup bulunmadığı, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanıp kullanmadığı ve mağdur üzerinde oluşturduğu baskı dikkate alınarak belirlenir. Kanuna göre, kamu görevlisinin haksız tutum ve davranışları karşısında kişinin haklı bir işinin gereği gibi, hiç veya zamanında görülmeyeceği endişesiyle kendisini mecbur hissedip menfaat sağlaması ya da vaat etmesi hâlinde icbarın varlığı kabul edilir. Fiziksel cebir aranmaz; somut olayın koşulları ve deliller birlikte değerlendirilir. (Yargıtay 5. CD. 02.05.2014 T. 2014/2966 E. 2014/4881 K.)

Kamu personelinin davranışlarında icbar faaliyetinin bulunup bulunmadığı, hayat tecrübelerine göre belirlenmelidir. Kamu personelinin davranışı icbar niteliğini taşımıyorsa icbar suretiyle irtikap suçu oluşmaz. Bu suçun oluşması için ilk olarak kamu personeli, nüfuzunu kötüye kullanmış olmalıdır. Kamu personelinin görevi ve yetkisi dışındaki bir konuda mağdura karşı bir menfaat sağlanmışsa da icbar suretiyle irtikap suçu oluşmaz.

İkna Suretiyle İrtikap Suçu ve Cezası

TCK m.250/2’de düzenlenen ikna suretiyle irtikapın cezası üç yıldan beş yıla kadar hapistir. İcbardan farklı olarak burada fiziksel veya psikolojik zorlama değil, kamu görevinin sağladığı güvenin kötüye kullanılmasıyla gerçekleştirilen hileli davranışlar ve bu davranışlarla kişinin yarar sağlamaya ya da yarar vaadinde bulunmaya ikna edilmesi aranır. Somut olayda hileli davranışın bulunup bulunmadığı ayrıca kanıtlanmalıdır. Yargıtay’a göre güveni kötüye kullanmak suretiyle pul vb. masraflarda sistemde arıza olduğunu söyleyerek makbuz vermeme şeklindeki hileli davranışlarla birtakım kişilerden para alarak kendisine menfaat temin eden mahkeme görevlilerin davranışları ikna suretiyle irtikap suçunu oluşturur. (Yargıtay 5. CD. 24.09.2012 T. 2011/4057 E. 2012/9283 K.)

Hatadan Yararlanmak Suretiyle İrtikap Suçu ve Cezası

Hatadan yararlanmak suretiyle irtikap, TCK m.250/3’te düzenlenir. Bu suçta kamu görevlisi, kişinin önceden mevcut olan hatasını bilerek kullanır ve bu yolla kendisine veya başkasına yarar sağlanmasını ya da yarar vaadinde bulunulmasını sağlar. Yanılgı kamu görevlisinin hileli davranışından kaynaklanıyorsa, eylemin TCK m.250/2 kapsamında değerlendirilmesi gündeme gelir.

Bu suçun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. TCK m.250/4 uyarınca, irtikap edilen menfaatin değeri ve mağdurun ekonomik durumu gözetilerek ceza yarısına kadar indirilebilir. İndirimin uygulanıp uygulanmayacağı ve oranı somut olayın koşullarına göre belirlenir.

İrtikap Suçunun Özel Görünüş Biçimleri

Kamu görevlisinin görevini ve güveni kötüye kullanarak, görevin getirdiği olanaklardan olarak yararlanması kapsamında irtikap suçu olarak bilinmektedir. Suçun TCK kapsamında özel görünüş biçimleri ise şu şekildedir:

• İrtikap Suçunda Teşebbüs:

İrtikapta teşebbüsün oluşup oluşmadığı, suçun hangi seçimlik hareketle işlendiğine ve icra hareketlerinin hangi aşamada kaldığına göre belirlenir. TCK m.250, yarar sağlanmasını ve yarar sağlama vaadinde bulunulmasını ayrı ayrı düzenlediğinden, mağdurun talebi reddetmesi tek başına her olayda teşebbüs sonucunu doğurmaz. Failin icra hareketlerine başlayıp başlamadığı ve suçun tamamlanıp tamamlanmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

• İrtikap Suçunda Gönüllü Vazgeçme:

TCK 36’ya göre fail, davranışından kendiliğinden vazgeçerse faile ceza verilmez. İrtikap suçlarında gönüllü vazgeçme mümkündür. Fail, davranışlarıyla başladığı hareketlerini tamamlamadan yapacağı eylemden gönüllü olarak vazgeçebilir.

• İrtikap Suçuna İştirak:

İştirak, bir suçun birden fazla kişi tarafından beraber işlenmesini tanımlar. Suça iştirak eden faile de müşterek fail denilmektedir. Müşterek failin de cezası aynı şekilde verilir. İrtikap suçunun faili ancak ve ancak kamu personeli olabileceğinden, müşterek faili de ancak ve ancak kamu personeli olabilir.

Eğer suçun işlenmesinde rol oynayan diğer fail, kamu görevlisi değilse suçun müşterek faili olamaz. Ancak azmettiren ya da suça yardım eden sıfatında olabilir. Azmettiren, suçun işlenmesine teşvik eden kişiyi tanımlar ve faille aynı cezaya çarptırılır. Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında, suçun işlenmesini kolaylaştıran kişi de somut katkısına göre yardım eden olarak sorumlu tutulabilir. TCK m.39’da yardım etme biçimleri ayrıca sayılmıştır. Suça yardım eden kişiye, kural olarak failin cezasının yarısı kadar ceza verilir.

• İrtikap Suçunda İçtima:

İrtikapla birlikte başka bir suçun da işlendiği iddiasında, her suçun kanuni unsurları ve fiiller arasındaki ilişki ayrıca incelenir. TCK m.42 bileşik suçu düzenler; bir suçun irtikap içinde kaldığı veya ayrıca cezalandırılacağı sonucuna yalnızca suçların bağlantılı olmasına bakılarak varılamaz. Örneğin tehdit ya da belgede sahtecilik iddiasında, eylemin irtikabın unsuru olup olmadığı ve TCK m.42-44 hükümlerinin uygulanma koşulları somut olaya göre değerlendirilmelidir.

İrtikap Suçunun Diğer Suçlarla Bağlantısı ve Farkları

İrtikap suçu TCK kapsamında yer alan bir suç olmakla birlikte diğer suçlarla bağlantısı ve çeşitli benzerlikleri bulunmaktadır. İlgili suçlarla olan farklılıkları ve ilişkileri aşağıdaki gibidir:

İrtikap Suçunun Görevi Kötüye Kullanma Suçuyla Bağlantısı ve Farkı

Görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı davranışının kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına yol açması ya da kişilere haksız bir kazanç sağlaması hâlinde gündeme gelir (TCK m.257). Her hukuka aykırı veya kötü niyetli davranış tek başına bu suçu oluşturmaz. İrtikapta ise kamu görevlisinin TCK m.250’de sayılan icbar, hileli davranışlarla ikna veya kişinin hatasından yararlanma biçimlerinden biriyle haksız yarar sağlaması aranır.

Görevi Kötüye Kullanma Suçu hakkında detaylı bilgi için içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.

İrtikap Suçunun Rüşvet Suçuyla Bağlantısı ve Farkı

Rüşvet ile irtikapta kamu göreviyle bağlantılı bir menfaat vardır; ayrım, menfaatin hangi ilişki içinde gündeme geldiğine ve kamu görevlisinin davranışına göre yapılır. Rüşvette kamu görevlisi ile menfaat sağlayan kişi, görevin ifasıyla ilgili bir iş karşılığında anlaşır. İşin hukuka aykırı olması şart değildir. Rüşvet alan, anlaşmaya katılan kamu görevlisidir; rüşvet veren ise menfaati sağlayan veya sağlamayı teklif eden taraftır. Kamu görevlisinin teklifi kabul etmemesi hâli TCK m.252/4’te ayrıca düzenlenmiştir.

İrtikapta kamu görevlisi, TCK m.250’de sayılan biçimlerden biriyle hareket eder: kişiyi haklı işinin görülmeyeceği endişesiyle menfaat sağlamaya mecbur hissettirebilir; görevin sağladığı güveni kötüye kullanan hileli davranışlarla ikna edebilir ya da kişinin hatasından yararlanabilir. Bu nedenle “irtikapta özgür irade hiç yoktur” demek doğru olmaz; özellikle ikna ve hatadan yararlanma hâllerinde olayın özellikleri belirleyicidir. Kamu görevlisinin davranışına katılan diğer kişilerin sorumluluğu ise iştirak hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.

Rüşvet Suçu ile ilgili kapsamlı bilgi için içeriğimize göz atabilirsiniz.

İrtikap Suçunun Zimmet Suçuyla Bağlantısı ve Farkı

Zimmet suçunda kamu görevlisi, görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçirir (TCK m.247). İrtikapta ise suçun konusu, bu şekilde görev gereği teslim alınan mal olmak zorunda değildir; kamu görevlisi, m.250’deki davranış biçimlerinden biriyle haksız yarar sağlar. Her iki suçun doğrudan faili kamu görevlisidir.

Zimmet Suçu hakkında da bilgi sahibi olmak için içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.

İrtikap Suçunda Dava ve Ceza Zamanaşımları

TCK m.66 uyarınca, icbar suretiyle irtikapta öngörülen cezanın üst sınırı nedeniyle dava zamanaşımı süresi kural olarak 15 yıl; ikna ve hatadan yararlanma suretiyle irtikapta ise 8 yıldır. Sürenin başlangıcı ve hesabı suçun tamamlanma biçimine, zamanaşımını kesen veya durduran nedenlere ve kanundaki diğer özel kurallara göre değişebilir.

Ceza zamanaşımı dava zamanaşımından farklıdır. TCK m.68 uyarınca icbar suretiyle irtikapta ceza zamanaşımı kural olarak 20 yıl; ikna ve hatadan yararlanma suretiyle irtikapta 10 yıldır. Bu süre hükmün kesinleşmesinden itibaren hesaplanır; infazın kesilmesi gibi hâller hesabı etkileyebilir.

İrtikap Suçunda Etkin Pişmanlık Mümkün Müdür?

TCK’de etkin pişmanlık hükümleri, ilgili suçun düzenlendiği yerde özel olarak düzenlenir. İrtikap suçu bakımından böyle bir düzenleme mevcut olmadığından, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi mümkün değildir.

İrtikap Suçunun Yaptırımı Adli Para Cezasına Dönüşür Mü?

TCK m.50’ye göre bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır. İrtikap suçunda sonuç cezanın bir yıl veya daha az belirlenmesi ve m.50’deki diğer koşulların bulunması hâlinde, seçenek yaptırımlara çevirme somut olayda değerlendirilebilir.

İrtikap Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Ceza Muhakemesi Kanunu m.231’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olduğunda ve maddede sayılan diğer koşullar da bulunduğunda mahkeme HAGB kararı verebilir. Suçun adı tek başına HAGB kararını belirlemez; hükmolunan ceza ve CMK m.231’deki koşullar birlikte incelenir. 31 Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun, CMK m.231’in beş ila on dördüncü fıkralarını yeniden düzenlemiştir. Maddenin on dördüncü fıkrasında işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar için istisna öngörülür; olayın bu istisnaya girip girmediği somut fiile göre değerlendirilir.

İrtikap Suçunda Cezanın Ertelenmesi

TCK m.51’deki koşulların bulunması hâlinde, sonuç olarak verilen hapis cezası iki yıl veya daha az ise cezanın ertelenmesi değerlendirilebilir. Suç tarihinde 18 yaşından küçük veya 65 yaşını bitirmiş kişiler bakımından kanundaki üst sınır üç yıldır. Suçun adı tek başına erteleme kararını belirlemez; sonuç ceza ve sanığa ilişkin diğer yasal koşullar birlikte değerlendirilir.

İrtikap Suçunda Görevli Mahkeme Nedir?

5235 Sayılı Kanun’a göre irtikap suçlarında görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir (Madde 12)

İrtikap Suçu Yargıtay Kararları

• İrtikap Suçunun Tamamlandığı Anın Tespit Edilmesi (Yargıtay 5. CD. 05.11.2011 T. 2007/4995 E. 2011/21609 K.):

Ceza hukukunda bir suçun teşebbüs aşamasında kaldığı ya da bir şekilde neticelendiğinin tespitinin yapılması faile verilecek ceza bakımından çok önemli bir unsurdur. Eylemi teşebbüs aşamasında kalan failin cezası, teşebbüs hükümlerine göre indirilir. Yargıtay, vermiş olduğu bu kararında suçun tamamlandığının hangi şartlarda kabul edileceğini gözler önüne sermiştir:

“Vergi yükümlüsü olan bir kişiyi, mali araştırmaya konu edip daha fazla vergi keseceğinden bahisle tehdit ederek komşusu ve arkadaşı olan müşterek fail aracılığıyla kendisinden para talep ettiği ve ilgilinin de bu parayı kabul etmiş gözüktüğü ortadadır. Bunun üzerine 20 Mart 2002 tarihinde ilgili, savcılığa suç duyurusunda bulunmuştur. Faillerin belirlenmesi için tespiti yapılmış olan para ve çekin ilgili tarafından sanık N…’ye ait olan iş yerinde teslim edilmesinin ardından kolluk tarafından yapılan operasyonla çek ve para, işyerindeki bir sandıkta saklanırken bulunmuştur. Ancak çek bozdurulmadığı için henüz bir maddi menfaat ortaya çıkmamıştır.”

Dolayısıyla Yargıtay, icbar suretiyle irtikap suçunun teşebbüs aşamasında kaldığına hükmetmiştir.

• İrtikap Suçunun Failinin Kamu Görevlisi Olup Olamayacağının Tespit Edilmesi (Yargıtay 5. CD. 10.12.2013 T. 2012/12498 E. 2013/11962 K.):

Esasen, Türk Ceza Kanunu suçun tanımını yaparken ve verilecek cezayı belirlerken, failin de kamu görevlisi olabileceğini ifade etmiştir. Dolayısıyla failin kamu görevlisi olup olmadığı konusunda herhangi bir tartışma yoktur. Ancak ceza hukukunda bir suç, eğer birden çok kişi tarafından işleniyorsa fail sayısı da birden çok olur. İrtikap suçunda birden çok fail olması durumunda suç işleyenlerden birinin kamu görevlisi, diğerlerinin kamu görevlisi olmadığı varsayımında, diğerleri de fail statüsünde mi olacaklardır? Bunun cevabını ilgili Yargıtay kararı şu şekilde vermiştir:

“Eylemin gerçekleştiği tarihte S. Belediyesinde işçi olan sanığın, ilgili belgelerin düzenlenmesinde yetkili bulunup bulunmadığının araştırılarak, görevli olmadığının tespit edilmesi durumunda TCK 40’2’ye göre fail olarak değil, azmettiren ya da suça yardım eden olarak değerlendirilmesi gerektiği..”

Yargıtay’ın kararından da anlaşılacağı üzere kamu personeli olmayan birinin, irtikap suçuna karışması hâlinde suçun faili olarak yargılanması mümkün değildir. Somut olaya göre ilgili kişinin hangi sıfatla yargılanacağının tespiti yapılmalıdır.

Bir kamu görevlisini suç işlemeye yönlendiren kişi azmettiren; suçun işlenmesine somut katkı sunan kişi ise koşulları varsa yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir. Azmettirenin ve yardım edenin sorumluluğu TCK m.38 ve m.39 hükümleri ile somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

• İrtikap Suçunda Zamanaşımı Süresi ve Faile Ceza Verilememesi (Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2020/3227 E. , 2021/562 K.):

“Failin sorgusunun 23 Haziran 2010 günü yapılması, sanık müdafinin de dilekçesini mahkemeye 3 Nisan 2019’da sunmasıyla 8 yıllık dava zamanaşımı süresi geçmiş olduğundan faile ceza verilemeyeceği” belirtilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

İrtikap Suçu Nedir?

İrtikap, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak kişiyi haksız yarar sağlamaya mecbur hissettirmesi, hileli davranışlarla ikna etmesi veya kişinin hatasından yararlanmasıdır. TCK m.250’ye göre ceza, icbar hâlinde beş yıldan on yıla; ikna hâlinde üç yıldan beş yıla; hatadan yararlanma hâlinde bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

İrtikapla Rüşvet Arasında Ne Fark Var?

Rüşvet alan kamu görevlisi, görevinin ifasıyla ilgili bir iş karşılığında kendisi veya başkası için menfaat üzerinde anlaşmaya katılır; rüşvet veren ya da teklif eden kişi menfaati sağlayan veya sağlamayı teklif eden taraftır. Teklifin kamu görevlisince kabul edilmemesi hâli de TCK m.252/4’te ayrıca düzenlenmiştir. İrtikapta ise kamu görevlisi görevinin sağladığı nüfuzu veya güveni kötüye kullanarak kişiyi icbar eder, hileli davranışlarla ikna eder ya da kişinin hatasından yararlanır. Ayrım, menfaatin hangi iş karşılığında ve tarafların iradesini etkileyen ne tür davranışlarla gündeme geldiğine göre somut olayda yapılır.

İrtikap Suçu Kim Tarafından İşlenebilir?

İrtikap suçunun doğrudan faili kamu görevlisidir. Kamu görevlisi olmayan kişiler, somut katkılarına göre azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir.

İrtikap Suçunun Cezası Nedir?

İcbar suretiyle irtikap suçunun cezası beş ila on yıl, ikna suretiyle irtikap suçunun cezası üç ila beş yıl, hatadan yararlanmak suretiyle irtikap suçunun cezası ise bir ila üç yıl hapis cezasıdır.

İrtikap Suçunun Mağduru Da Ceza Alır Mı?

İrtikapta icbar edilen, hileli davranışlarla ikna edilen veya hatasından yararlanılan kişi kural olarak suçtan zarar gören konumundadır. Kişinin kendi davranışının rüşvet ya da başka bir suç oluşturup oluşturmadığı somut olaya göre ayrıca değerlendirilir; yalnızca menfaat vermiş olması, tek başına kişinin suç işlediği sonucunu doğurmaz.

Zorla Para İsteyen Bir Memuru Şikâyet Edersem Ben Suçlu Olur Muyum?

Bir kamu görevlisinin suç oluşturabilecek davranışını ihbar etmek tek başına ihbar eden kişiyi suçlu hâle getirmez. Ancak olayda menfaat teklif etme veya sağlama gibi başka bir davranış da varsa, bunun rüşvet ya da başka bir suç oluşturup oluşturmadığı ayrıca incelenir.

İrtikap Suçu Zaman Aşımına Uğrar Mı?

İcbar suretiyle irtikapta dava zamanaşımı kural olarak 15 yıl, ikna ve hatadan yararlanma suretiyle irtikapta 8 yıldır. Ceza zamanaşımı ise sırasıyla 20 ve 10 yıldır. Bu sürelerin başlangıcı ve hesabı; suçun tamamlanma tarihi, kesilme veya durma nedenleri ve hükmün kesinleşmesi gibi unsurlara bağlıdır.

Kamu Görevlisinin Hediye İstemesi İrtikap Sayılır Mı?

Bir kamu görevlisinin hediye istemesi tek başına irtikap veya rüşvet suçunun oluştuğunu göstermez. İrtikap bakımından TCK m.250’deki icbar, hileli davranışlarla ikna ya da kişinin hatasından yararlanma koşulları; rüşvet bakımından ise görevin ifasıyla ilgili iş karşılığında menfaat üzerinde anlaşma bulunup bulunmadığı somut olayda incelenir.

İrtikap Suçunda Etkin Pişmanlık Mümkün Mü?

İrtikap suçlarında etkin pişmanlık mümkün değildir.

Kamu Görevlisi Olmayan Biri İrtikaba Yardım Ederse Ne Olur?

Kamu görevlisi olmayan, irtikap suçunun faili olamayacağından ancak azmettiren veya suça yardım eden olabilir. Azmettirme halinde faille aynı cezayı alacaktır. Suça yardım eden durumunda da failin aldığı cezanın yarısı kadar ceza alır.

Bu Suçta Şikâyet Geri Çekilirse Dava Düşer Mi?

Hayır. Suç, şikayete bağlı bir suç değildir. Dolayısıyla şikayetin geri çekilmesi davanın hiçbir aşamasında söz konusu olamaz.

İcbar Suretiyle İrtikapta Fiziksel Güç Kullanılması Gerekir mi?

Hayır. TCK m.250/1’de icbar, kamu görevlisinin haksız tutumu karşısında kişinin haklı işinin görülmeyeceği endişesiyle kendisini menfaat sağlamaya mecbur hissetmesiyle ilgilidir; fiziksel güç şartı aranmaz.

İrtikap Suçunda Menfaat Vaadi Yeterli Olur mu?

TCK m.250, yarar sağlanmasının yanında bu yönde vaatte bulunulmasını da düzenler. Suçun oluşup oluşmadığı, fiilin kanundaki icbar, ikna veya hatadan yararlanma biçimlerinden hangisine uyduğuna göre incelenir.

MEHMET KIŞLIK