Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nasıl Kaldırılır? Ne Zaman Kalkar?

Yurt dışı çıkış yasağı, ceza soruşturması veya yargılaması sırasında hâkim ya da mahkeme tarafından verilen bir adli kontrol tedbiridir. Yasağın kaldırılması için dosyanın bulunduğu yargı merciine gerekçeli başvuru yapılabilir; belirli bir seyahat için geçici izin de istenebilir. Karara itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Bu sürenin geçmesi, devam eden tedbirin kaldırılmasını istemeye engel değildir.

Yasağın varlığını öğrenmek için ilgili ceza dosyasındaki kararlar incelenir. e-Devlet’teki yurda giriş-çıkış belgesi geçmiş seyahatleri gösterir; bu belge, kişi hakkında çıkış yasağı bulunmadığını kanıtlayan bir belge değildir. Yurt dışı yasağı bulunan kişinin Kıbrıs’a kimlikle gitmesi de yasak kapsamında kalır.

Yazar: Av. Burak Temizer · Burak Temizer Hukuk Bürosu

Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nasıl Kaldırılır?

Şüpheli veya sanık, kendisi ya da avukatı aracılığıyla yasağın kaldırılmasını isteyebilir. Başvuruda, yasağın konulmasına neden olan koşulların neden ortadan kalktığı veya tedbirin neden ölçüsüz hâle geldiği açıklanır. Sabit iş ve adres, duruşmalara katılım, delillerin toplanması, yurt dışındaki aile hayatı, eğitim ve tedavi ihtiyacı bu incelemede önem taşıyabilir.

Soruşturma sırasında başvuru

Henüz dava açılmamışsa kaldırma talebi, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına veya adli kontrol hakkında karar vermeye yetkili sulh ceza hâkimliğine sunulabilir. Cumhuriyet savcısı, tedbirin artık gereksiz olduğu kanaatine varırsa CMK m.103/2 uyarınca adli kontrolü sona erdirebilir. Hâkim önündeki kaldırma talebinde ise savcının görüşü alınır.

Dava açıldıktan sonra başvuru

İddianamenin kabulünden sonra talep, davayı gören ceza mahkemesine yapılır.

Dosya istinaf incelemesi için bölge adliye mahkemesine ulaştığında kaldırma talebi, incelemeyi yapan ceza dairesine sunulur. Temyiz aşamasında ise başvuru, dosyanın bulunduğu Yargıtay ceza dairesine; dosya Ceza Genel Kurulunda inceleniyorsa bu Kurula yapılır. Bu yetki, CMK m.110/3 ve m.111 ile tutukluluğa ilişkin m.104/3’ün adli kontrole kıyasen uygulanmasına dayanır.

Dilekçede mahkeme veya soruşturma numarası, yasağın tarihi, kaldırma gerekçeleri ve bu gerekçeleri destekleyen belgeler bulunmalıdır.

CMK m.111, şüpheli veya sanığın kaldırma talebi üzerine savcının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkemenin beş gün içinde karar verebilmesini düzenler. Bu beş günlük düzenleme, itiraz süresi veya her başvurunun beş gün içinde kesin biçimde sonuçlanacağı güvencesi değildir. Ret kararına karşı kanun yolu ayrıca kullanılabilir.

Yasağın tamamen kaldırılmasının yanında, imza veya uygun miktarda güvence gibi daha hafif bir yükümlülük uygulanması da önerilebilir. Mahkeme, önerilen tedbirin kişinin yargılama için hazır bulunmasını sağlayıp sağlamayacağını somut olay üzerinden belirler.

Yurt Dışı Çıkış Yasağına İtiraz Süresi ve Görevli Merci

Adli kontrol kararına itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır. Dilekçe kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye sunulur; zabıt kâtibine beyanda bulunularak tutanak düzenlenmesi de mümkündür. Kararı veren merci itirazı haklı bulursa kararını düzeltir, aksi hâlde dosyayı en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir.

Dilekçenin sunulduğu yer ile itirazı inceleyen yer farklı olabilir. CMK m.268/3 uyarınca başlıca görev dağılımı şöyledir:

• Sulh ceza hâkimliğinin adli kontrol kararı: İtirazı, aynı yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Sulh ceza işlerini asliye ceza hâkimi yürütüyorsa inceleme ağır ceza mahkemesi başkanına aittir.
• Asliye ceza mahkemesinin kararı: İtirazı, bağlı bulunduğu ağır ceza mahkemesi inceler.
• Ağır ceza mahkemesinin kararı: Aynı yerde birden fazla ağır ceza mahkemesi varsa numara olarak izleyen mahkeme; son numaralı mahkeme için birinci mahkeme görevlidir. Tek ağır ceza mahkemesi bulunan yerde en yakın ağır ceza mahkemesi inceleme yapar.
• Bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kararı: Daire veya daire başkanının kararına itirazı izleyen numaralı ceza dairesi, son daire bakımından birinci ceza dairesi inceler.

İtirazda yalnız “yurt dışına çıkmam gerekiyor” denilmesi yerine kararın gerekçesine cevap verilmelidir. Örneğin kaçma şüphesi ileri sürülmüşse kişinin sabit işi, yerleşim yeri ve çağrılara uyduğu belgelenebilir. Delillere müdahale riski gerekçe gösterilmişse tanıkların dinlenmiş ve ilgili belgelerin toplanmış olması açıklanabilir.

İtiraz başvurusu, yasağın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İtiraz süresinin kaçırılması ise yasağın yıllarca tartışılamayacağı anlamına gelmez. Tedbir devam ederken kaldırma veya değiştirme talebi sunulabilir. Ayrıca en geç dört ayda bir yapılan inceleme, kişinin başvurabilmek için dört ay beklemesini gerektiren bir süre değildir.

İş, Eğitim ve Tedavi İçin Geçici Seyahat İzni

Yasağın bütünüyle kaldırılması yerine belirli tarihler arasında yurt dışına çıkış izni istenebilir. Hukuki karşılığı, CMK m.110/2 kapsamında adli kontrol yükümlülüğünden geçici muafiyettir. İzin; seyahat amacı, süresi, dosyadaki riskler ve dönüşü destekleyen olgular dikkate alınarak verilir.

İş seyahatinde işveren yazısı, görev belgesi veya toplantı daveti; eğitimde kabul ve sınav belgeleri; tedavide sağlık raporu ve hastane randevusu sunulabilir. Yakının ağır hastalığı veya vefatı söz konusuysa akrabalık ve sağlık ya da ölüm belgeleri eklenebilir. Yurt dışında yerleşik aile ve çalışma hayatı varsa oturum, adres, evlilik ve çalışma belgeleri de talebe dayanak olabilir.

Dilekçede gidilecek ülke, çıkış ve dönüş tarihleri ile istenen izin açıkça gösterilmelidir. Bilet satın alınmış olması mahkemeyi izin vermeye mecbur bırakmaz. Geçici izin verilirse diğer adli kontrol yükümlülüklerinin devam edip etmediği ve izin süresinin başlangıç-bitişi karardan anlaşılmalıdır.

Kaldırma veya izin kararı verildikten sonra kararın ilgili kolluk ve sınır birimlerine bildirilmesi önem taşır. Evrakın elinizde bulunmasıyla sınır kaydının güncellenmesi aynı işlem değildir. Seyahatten önce kararın bildirildiği ve varsa başka bir dosyadan devam eden kısıtlama bulunmadığı doğrulanmalıdır.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nasıl Öğrenilir?

Hakkında soruşturma veya ceza davası bulunan kişi, ilgili dosyada verilen adli kontrol kararını ve sonraki kaldırma ya da devam kararlarını incelemelidir. Soruşturma numarası biliniyorsa Cumhuriyet başsavcılığına, dava açılmışsa mahkeme kalemine başvurulabilir. Avukat da dosyadaki erişim yetkisi kapsamında bu kararları inceleyebilir.

UYAP Vatandaş Portalı üzerinden erişilebilen dava ve evraklar kontrol edilebilir. Ancak özellikle soruşturma evresinde her dosya ve belgenin vatandaşa aynı kapsamda açılmaması nedeniyle, ekranda kayıt görülmemesi kesin olarak “yasak yok” anlamına gelmez. Kararın kapsamını ve yürürlük durumunu dosyanın bulunduğu adli birimden öğrenmek gerekir.

e-Devlet’teki giriş-çıkış belgesi neyi gösterir?

e-Devlet’te sunulan Yurda Giriş/Çıkış Belge Sorgulama hizmeti geçmiş sınır geçişlerini gösterir. Bu hizmetin “yurt dışı çıkış yasağı sorgulama ekranı” olarak tanıtılması doğru değildir. Geçmişte sorunsuz seyahat etmiş olmak da sonradan verilen bir kararın bulunmadığını göstermez.

Pasaportta tahdit veya sınır sisteminde kısıtlama olduğu bildirilmişse ilgili pasaport ya da sınır biriminden işlemin dayanağı, kararı veren makam ve dosya bilgisi istenebilir. Uçak bileti düzenlenmesi veya çevrim içi check-in yapılabilmesi, adli kısıtlamanın bulunmadığına dair resmî teyit sayılmaz.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nedir, Hangi Şartlarda Konulur?

CMK m.109/3-a’daki “yurt dışına çıkamamak” yükümlülüğü, tutuklama yerine uygulanabilen adli kontrol tedbirlerinden biridir. Amaç, şüpheli veya sanığın soruşturma ve yargılamada hazır bulunmasını sağlamak ve sürecin sağlıklı yürütülmesini korumaktır. Tedbir, suçluluğu kesinleşmiş bir kişiye verilen ek ceza olarak uygulanamaz.

Kural olarak kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni bulunmalıdır. Kaçma veya saklanma ihtimalini gösteren olgular, delilleri yok etme ya da değiştirme riski veya tanıklar üzerinde baskı girişimi bunlar arasındadır. Kişinin yurt dışında aile veya iş bağlantısının bulunması, bu bağlantıların anlamı açıklanmadan kaçma şüphesiyle eş tutulmamalıdır.

Kararda yasağın neden gerekli olduğu ve daha hafif bir tedbirle amaca ulaşılıp ulaşılamayacağı açıklanmalıdır. Bir suçun katalogda yer alması her dosyada çıkış yasağı verilmesini zorunlu hâle getirmez. Suç isnadının niteliği yanında kişinin davranışları, dosyanın ilerleyişi ve kısıtlamanın aile, çalışma ve eğitim hayatına etkisi de önem taşır.

Tutuklama yasağı bulunan bazı suçlarda da adli kontrol uygulanabilir. CMK m.109/2 bu imkânı açıkça tanır. Bu nedenle “bu suçtan tutuklama olamaz, çıkış yasağı da konulamaz” biçiminde genel bir sonuç kurulamaz; adli kontrolün kendi şartları ve ölçülülüğü ayrıca sağlanmalıdır.

Yasağı kim verebilir?

Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi karar verir. Dava açıldıktan sonra yetki, yargılamayı yapan mahkemededir. Tedbirin devamı, soruşturmada savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi; kovuşturmada mahkeme tarafından en geç dört aylık aralıklarla incelenir.

İmza verme ve diğer yükümlülüklerin hangi şartlarda uygulandığını Adli Kontrol ve Karakola İmzaya Gitmek yazımızda ayrıntılı olarak açıklıyoruz.

Yurt Dışı Çıkış Yasağının Süresi Ne Kadardır?

CMK m.110/A, adli kontrolün azami sürelerini düzenler. Aşağıdaki süreler yasağın mutlaka devam edeceği süreler değildir. Gerekçesi ortadan kalkmış veya ölçüsüz hâle gelmiş bir tedbir, üst sınır dolmadan da kaldırılmalıdır.

Özel suç grubu, TCK’nin İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerinde tanımlanan suçlardır. Uzatma, zorunluluk ve gerekçe gerektirir. “Ağır cezada süre dört yıldır” gibi bir anlatım, temel süre ile ek süreyi birbirine karıştırır.

Sürenin başlangıcı, fiilen adli kontrolün uygulanmaya başladığı tarihtir. Dosyanın istinaf veya temyize gitmesi önceki süreyi sıfırlayan bir neden değildir. Anayasa Mahkemesinin aşağıda açıklanan Veysel Kuşçu kararı, azami sürenin hesabında önceki uygulama döneminin ve kanun yolu aşamalarının önemini göstermektedir.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı Ne Zaman Kalkar?

Yasak, kaldırma kararıyla veya devamının kanuni dayanağı sona erdiğinde ortadan kalkar. Bir dosyadaki kararın sonucu ile başka bir dosyadan verilen yasak birbirinden ayrılmalıdır. Bir mahkemenin kaldırma kararı, diğer dosyadaki tedbiri kendiliğinden sona erdirmez.

Takipsizlik, beraat ve kesinleşmiş mahkûmiyet

Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse aynı soruşturmadaki adli kontrol sona erer. Savcılık kararının ilgili birimlere bildirilmesi ve sınır kaydının buna göre düzeltilmesi gerekir.

Beraat kararı henüz kesinleşmemişse çıkış yasağının durumu ayrıca ele alınmalıdır. Mahkemenin beraate rağmen tedbiri sürdürmesi hâlinde güncel ve somut bir gerekçe göstermesi gerekir. Yasağın kişinin aile ve çalışma hayatına etkileri değerlendirilmeden yalnız suçun niteliğine dayanılması, Anayasa Mahkemesi önünde hak ihlaline neden olabilir.

Mahkûmiyet kesinleştiğinde ceza yargılamasına bağlı adli kontrol ile cezanın infazı birbirinden ayrılır. Yargıtay, kesinleşme ve infaz aşamasına geçilmesine rağmen eski dosyadaki adli kontrolün sürdürülmesini hukuka uygun bulmamıştır. Bununla birlikte kişinin infazdan doğan yükümlülükleri veya başka dosyalardaki tedbirleri devam edebilir.

HAGB ve denetimli serbestlik

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasındaki denetim süresi ile ceza yargılamasında uygulanan çıkış yasağının süresi farklıdır. HAGB verildiği için yasağın beş yıl boyunca devam edeceği söylenemez. Tedbir sürdürülmüşse somut gerekçeleri gösterilmeli; kişinin güncel durumuna dayanan kaldırma talebi hakkında ayrıca karar verilmelidir. AYM’nin Y.İ. kararı (B. No: 2019/10850, 02.03.2023), HAGB sonrasında KKTC’deki tıp kongresine katılmak isteyen doktorun talebinin genel gerekçelerle reddedilmesini özel hayata saygı hakkına aykırı bulmuştur.

HAGB’nin denetim süresi ve sonuçları için Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) yazımızı inceleyebilirsiniz.

Cezanın denetimli serbestlikle infazında ise yükümlülük ve izin kuralları ayrıca geçerlidir. Bir çıkış yasağı bulunmaması, denetim planını aksatacak seyahatin izinsiz yapılabileceği anlamına gelmez. İmza, programa katılım veya bölge yükümlülüğünü aksatacak bir seyahat için denetimli serbestlik müdürlüğüne önceden gerekçeli izin başvurusu yapılır. Ayrı bir ceza dosyasında çıkış yasağı da varsa o dosyadan kaldırma veya geçici muafiyet kararı gerekir.

İnfaz aşamasındaki yükümlülükler ve izinler hakkında Denetimli Serbestlik Nedir? yazımızda bilgi bulabilirsiniz.

Yurt Dışı Yasağı Olan Kişi Pasaport Alabilir mi?

Pasaport Kanunu m.22, mahkemelerce yurt dışına çıkmaları yasaklanan kişilere pasaport veya seyahat vesikası verilmemesini düzenler. Önceden alınmış bir pasaportun bulunması da yürürlükteki adli yasağa rağmen sınır geçişi hakkı sağlamaz. Bordo, yeşil veya başka tür pasaport kullanılması bakımından temel ayrım değişmez.

Adli çıkış yasağı ile idarenin pasaport vermeme veya iptal işlemi aynı değildir. Ceza dosyasındaki tedbir için ceza yargısında kaldırma ve itiraz yolları; bağımsız bir idari pasaport işlemi için ise işlemin hukuki dayanağına göre idari başvuru ve idari dava yolu söz konusu olur. Önce kısıtlamanın hangi makamın hangi kararına dayandığı belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi, 24.09.2024 tarihli E.2024/112, K.2024/160 sayılı kararıyla m.22/1’deki genel güvenlik bakımından sakınca bulunduğuna ilişkin İçişleri Bakanlığı tespitine dayanan ibareyi iptal etmiştir. Karar 21.11.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal, maddenin tamamına veya mahkemece verilmiş adli kontrol kararlarına yönelik değildir.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı Olan Kişi Kıbrıs’a Gidebilir mi?

Yasak devam ederken Kıbrıs’a çıkış da mümkün değildir. Türkiye’den Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne geçiş, yurt dışına çıkıştır. Türk vatandaşlarının belirli koşullarla kimlik kartıyla seyahat edebilmesi, adli kontrol kararını etkisiz hâle getiren bir istisna değildir.

Bu nedenle Kıbrıs’a iş, eğitim veya aile ziyareti için gitmek isteyen kişi de yasağın kaldırılmasını ya da belirli seyahat için geçici muafiyet verilmesini istemelidir. Diğer ülkelere kimlikle veya vizesiz seyahat imkânı bulunması bakımından da aynı ayrım geçerlidir: giriş belgesinin kolaylığı ile Türkiye’den çıkışa ilişkin yargı kararı farklı konulardır.

Banka Borcu, İcra Dosyası ve Vergi Borcu Yurt Dışına Çıkışı Engeller mi?

Türk vatandaşı hakkında yalnız banka borcu, icra dosyası veya vergi borcu bulunduğu için yurt dışı çıkış yasağı konulamaz. Anayasa m.23, vatandaşın yurt dışına çıkma özgürlüğünün ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabileceğini düzenler.

Borçlunun malvarlığını başka ülkeye götürebileceği düşüncesi, bir icra dosyasında adli çıkış yasağı verilmesi için hukuki dayanak oluşturmaz. Buna karşılık ayrıca bir suç soruşturması varsa o soruşturmada adli kontrol şartları oluşabilir. Buradaki kısıtlamanın sebebi borcun ödenmemesi değil, ayrı ceza dosyasında verilen karardır.

Sabıka kaydının bulunması da her durumda seyahat yasağı bulunduğu anlamına gelmez. Kesinleşmiş cezanın infaz durumu, yürürlükteki adli kontrol kararları ve pasaportla ilgili işlemler ayrı ayrı sonuç doğurabilir.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı İhlal Edilirse Ne Olur?

CMK m.112, adli kontrol yükümlülüklerini isteyerek yerine getirmeyen kişi hakkında yetkili yargı merciinin tutuklama kararı verebilmesine imkân tanır. Bu nedenle yasak sürerken izinsiz çıkış girişimi, kişinin dosyası bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir.

Ancak her kayıt uyuşmazlığı veya sınırda yaşanan sorun tutuklama kararı verileceği anlamına gelmez. Tedbirin yürürlükte olup olmadığı, kişinin karardan haberi, davranışın iradi niteliği ve olayın koşulları önem taşır. Kanuni azami süresi sona ermiş bir tedbire dayanılarak tutuklama kararı verilemeyeceği de Veysel Kuşçu kararında açıklanmıştır.

Tutuklama koşulları ve buna karşı başvuru yolları için Tutuklama Nedenleri, Şartları ve İtiraz Süresi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı Hakkında Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararları

Aşağıdaki kararlar, çıkış yasağının süresi, aile hayatına etkisi ve yargılamanın sona ermesi bakımından farklı olayları ele almaktadır.

Azami süre dolduktan sonra ihlal gerekçesiyle tutuklama: AYM, Veysel Kuşçu

AYM Genel Kurulunun 16.12.2025 tarihli, B. No: 2023/95649 sayılı kararında, 21.08.2016’da başlayan tedbirin azami yedi yıllık süresi 21.08.2023’te dolmuştu. Buna rağmen 06.10.2023’te yükümlülüğe aykırılık gerekçesiyle tutuklama uygulanmıştı. Mahkeme, süresi sona eren adli kontrole dayanılarak verilen bu tutuklamayı hukuka aykırı buldu.

Beraate rağmen süren yasak ve aile hayatı: AYM, Mustafa Tosun

03.12.2025 tarihli, B. No: 2022/63522 sayılı kararda, beraat etmiş ancak kararı kesinleşmemiş başvurucunun Almanya’daki ailesi ve sağlık durumuna ilişkin gerekçeleri bulunuyordu. Yasağın devamına ilişkin gerekçelerde bu kişisel koşullar yeterince değerlendirilmemişti. AYM, özel ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Yurt dışındaki çalışma hayatı ve geçici izin talebi: AYM, Atilla Can Daş

09.12.2025 tarihli, B. No: 2022/82957 sayılı karar, İspanya’daki çalışma ve yerleşim bağlantıları bulunan başvurucuya uygulanan yasağı konu alır. Başvurucunun geçici izin ve güvenceye ilişkin talepleri ile uzun süren kısıtlamanın hayatına etkileri yeterince değerlendirilmemişti. AYM ihlal kararı verdi.

Yurt dışında aile bulunmasına rağmen tedbirin haklı görüldüğü olay: AYM, Tuma Çelik

06.03.2024 tarihli, B. No: 2020/24469 sayılı kararda, ailesi İsviçre’de bulunan başvurucunun seyahat kısıtlaması incelendi. Soruşturmadaki somut deliller, yürütülen işlemler ve yaklaşık altı aylık inceleme dönemi dikkate alınarak ihlal bulunmadı. Yurt dışında aile bulunması her dosyada yasağın kaldırılmasını zorunlu kılmaz; tedbirin dayanakları ve süresi sonucu etkiler.

Mahkûmiyetin kesinleşmesinden sonra adli kontrol: Yargıtay 1. ve 4. Ceza Daireleri

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 24.11.2023 tarihli, E.2023/5005, K.2023/7173 sayılı kararı ile 4. Ceza Dairesinin 10.02.2025 tarihli, E.2024/9285, K.2025/2304 sayılı kararı, hükmün kesinleşmesi ve infaz aşamasına geçilmesinden sonra eski ceza dosyasındaki adli kontrolün devamını ele almaktadır. Yargıtay, kovuşturma evresi sona erdiği hâlde bu tedbirin sürdürülmesini hukuka uygun bulmamıştır. Bu sonuç, henüz kesinleşmemiş her ilk derece kararında yasağın sona ereceği biçiminde genişletilmemelidir.

Yurt Dışı Çıkış Yasağının Kaldırılması Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Dilekçe, dosyanın aşamasına göre yetkili başsavcılığa, hâkimliğe veya mahkemeye hitaben hazırlanır. İki haftalık süre içindeki itiraz ile devam eden tedbirin kaldırılması talebinin konusu açıkça ayrılmalıdır. Aşağıdaki metin, yeni olgulara dayanan bir kaldırma talebinin düzenini gösterir; olay bölümüne yalnız gerçek ve belgelenebilir bilgiler yazılmalıdır.

… SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE / … CEZA MAHKEMESİNE

Dosya no: …
Talepte bulunan: …
Konu: Yurt dışına çıkamamak şeklindeki adli kontrol yükümlülüğünün kaldırılması talebidir.

Açıklamalar: Hakkımda … tarihli kararla yurt dışına çıkış yasağı uygulanmıştır. Kararda … gerekçesine dayanılmıştır. Aradan geçen sürede … delilleri toplanmış, … işlemleri tamamlanmıştır. Çağrıldığım işlemlere katılmış bulunuyorum. Yerleşim ve çalışma bilgilerim ekte sunulmuştur.

Yasağın devamı, … tarihleri arasındaki … ihtiyacımı engellemektedir. Bu ihtiyaç … belgeleriyle açıklanmaktadır. Dosyanın geldiği aşama ve belirtilen kişisel koşullar karşısında kısıtlamanın devamı ölçüsüzdür.

Sonuç ve talep: Yurt dışına çıkamamak şeklindeki adli kontrol yükümlülüğünün kaldırılmasını; bu talep kabul edilmezse … ülkesine … ve … tarihleri arasındaki seyahatim için geçici muafiyet tanınmasını ve verilecek kararın ilgili birimlere bildirilmesini talep ederim.

Tarih – imza
Ekler: Talepte dayanılan çalışma, sağlık, eğitim, aile ve seyahat belgeleri.

Örnekteki delillerin toplanması, çağrılara katılım veya çalışma bilgileri her dosya için geçerli kabul edilemez. Dilekçeye uygun olmayan cümleler çıkarılmalı; yasak kararındaki somut gerekçe karşılanmalıdır. Yalnız geçici izin isteniyorsa talep, ülke ve tarihler belirtilerek buna göre düzenlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışı çıkış yasağım olup olmadığını nasıl öğrenebilirim?

İlgili soruşturma veya ceza dosyasındaki adli kontrol ve sonraki devam-kaldırma kararları incelenir. Dosyanın bulunduğu başsavcılık ya da mahkeme kaleminden bilgi alınabilir; avukat da dosyaya erişimi kapsamında inceleme yapabilir. Eski bir karar yerine en son durumu gösteren karar esas alınmalıdır.

Yurt dışı çıkış yasağı e-Devlet veya UYAP’ta görünür mü?

UYAP’ta erişiminize açık dosya ve kararlar görülebilir. Ancak her soruşturma belgesine erişilemediği için ekranda kayıt bulunmaması kesin olarak yasak olmadığı anlamına gelmez. e-Devlet’teki yurda giriş-çıkış belgesi ise geçmiş seyahatleri gösterir; çıkış yasağını sorgulayan bir belge değildir.

Yurt dışı çıkış yasağı olan kişi Kıbrıs’a kimlikle gidebilir mi?

Yasak devam ederken gidemez. KKTC’ye kimlik kartıyla seyahat imkânı, Türkiye’den çıkışa ilişkin adli yasağın dışında kalmaz. Seyahat için yasağın kaldırılması veya o tarihler için geçici muafiyet kararı gerekir.

Yeşil pasaportum ve geçerli vizem varsa yurt dışı çıkış yasağına rağmen seyahat edebilir miyim?

Pasaport türü ve vize, yürürlükteki çıkış yasağına rağmen seyahat hakkı vermez. Vize, gidilecek ülkenin giriş koşullarıyla; adli yasak ise Türkiye’den çıkışla ilgilidir. Önce kısıtlamaya ilişkin kaldırma veya izin kararı alınmalıdır.

Yurt dışı çıkış yasağı olan kişi pasaport alabilir veya mevcut pasaportunu yenileyebilir mi?

Pasaport Kanunu m.22, mahkemelerce yurt dışına çıkışı yasaklananlara pasaport veya seyahat vesikası verilmemesini düzenler; bu durumdaki kişinin süresi dolan pasaportu da yenilenmez. Yasağın kaldırılması sonrasında ayrıca devam eden bir pasaport işlemi varsa onun dayanağı ve kaldırılması ilgili idareden sorulabilir.

Banka borcu veya icra dosyası olan kişi yurt dışına çıkabilir mi?

Yalnız banka borcu veya icra takibi bulunması, Türk vatandaşı hakkında çıkış yasağı konulmasının sebebi değildir. Ancak ayrı bir suç soruşturmasında verilmiş adli kontrol ya da başka bir hukuki kısıtlama varsa o kararın etkisi ayrıca söz konusu olur.

Vergi borcu nedeniyle yurt dışı çıkış yasağı konulur mu?

Türk vatandaşı hakkında sırf vergi borcu nedeniyle çıkış yasağı konulamaz. Vergiyle bağlantılı bir suç soruşturması yürütülüyorsa, o soruşturmadaki adli kontrol şartları farklı bir konudur. Borç ile ceza dosyasındaki hâkim kararı birbirine karıştırılmamalıdır.

Sabıka kaydı olan kişi yurt dışına çıkabilir mi?

Sabıka kaydı, kişinin her durumda yurt dışına çıkmasının yasaklandığı anlamına gelmez. Devam eden adli kontrol, cezanın infazına ilişkin yükümlülükler ve pasaport işlemleri ayrıca önem taşır. Sadece adli sicil belgesine bakılarak seyahat edilebileceğine veya edilemeyeceğine karar verilmemelidir.

Denetimli serbestlikte olan kişi yurt dışına çıkabilir mi?

Denetimli serbestlik her durumda çıkış yasağı anlamına gelmez. Bununla birlikte imza, programa katılım ve bölge yükümlülüklerini aksatacak seyahat için denetimli serbestlik müdürlüğüne önceden gerekçeli izin başvurusu gerekir. Ayrı bir ceza dosyasında çıkış yasağı varsa o dosyadan da kaldırma veya geçici muafiyet kararı alınmalıdır.

Adli kontrol kapsamında yalnız imza veriyorum; yurt dışına çıkabilir miyim?

Yalnız imza yükümlülüğü konulmuş olması, ayrıca yurt dışına çıkış yasağı verildiği anlamına gelmez. Fakat seyahat nedeniyle imza gününün kaçırılması yükümlülük ihlaline yol açabilir. Seyahat imza düzeniyle çatışıyorsa yetkili hâkim veya mahkemeden yükümlülüğün değiştirilmesi ya da geçici muafiyet istenmelidir.

HAGB kararı verilirse yurt dışı çıkış yasağı kalkar mı?

HAGB’nin denetim süresi, çıkış yasağının da bu süre boyunca devam edeceği anlamına gelmez. Mahkemenin tedbir hakkında verdiği karar ayrıca incelenmelidir. Yasak sürdürülmüşse, HAGB kararı ve kişinin güncel koşulları gösterilerek kaldırılması istenebilir; devam için somut gerekçe gerekir.

Yurt dışı çıkış yasağını kaldırmak için nereye, hangi belgelerle başvurmalıyım?

Soruşturmada başsavcılığa veya yetkili sulh ceza hâkimliğine, dava açılmışsa davayı gören mahkemeye başvurabilirsiniz. Dilekçeye dosya numarası, tedbir kararı ve talebinize göre iş, sağlık, eğitim, yerleşim veya aile belgeleri eklenir. Dosya istinaf incelemesindeyse ilgili bölge adliye mahkemesi ceza dairesine; temyizdeyse dosyanın bulunduğu Yargıtay ceza dairesine başvurulur. Dosya Yargıtay Ceza Genel Kurulundaysa talep bu Kurula sunulur.

Yurt dışı çıkış yasağına kaç gün içinde ve hangi mahkemeye itiraz edilir?

İtiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır; dilekçe kararı veren yere sunulur. Sulh ceza hâkimliğinin adli kontrol kararını asliye ceza hâkimi, asliye ceza kararını ağır ceza mahkemesi inceler. Ağır ceza kararında izleyen numaralı ağır ceza mahkemesi, o yerde yalnız bir mahkeme varsa en yakın ağır ceza mahkemesi görevlidir.

İtiraz süresini kaçırdım; yasağın kaldırılmasını yine de isteyebilir miyim?

Evet. Devam eden tedbirin gereksiz veya ölçüsüz hâle geldiğini göstererek kaldırma ya da değiştirme talebinde bulunabilirsiniz. Bu talep, süresi geçmiş ilk karara itirazla aynı başvuru değildir; mevcut koşullara ve tedbirin bugün neden sürmemesi gerektiğine dayanır.

Savcı yurt dışı çıkış yasağını kaldırabilir mi?

Evet. Soruşturma evresinde savcı, adli kontrolün artık gereksiz olduğu kanaatine varırsa CMK m.103/2 uyarınca sona erdirebilir. Dava açıldıktan sonra kaldırma talebi, dosyaya bakmakta olan yetkili mahkemeye yöneltilir.

Yurt dışı çıkış yasağının kaldırılması talebi kaç günde sonuçlanır?

CMK m.111, savcının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkemenin beş gün içinde karar verebilmesini düzenler. Bu düzenleme, her dosyada beş gün sonunda yasağın kalkacağı anlamına gelmez. İtiraz incelemesi ile kaldırma kararının sınır birimlerine bildirilmesi de farklı aşamalardır.

İş, eğitim veya tedavi için geçici yurt dışına çıkış izni alabilir miyim?

Belirli tarihler için geçici muafiyet isteyebilirsiniz. Talep; işveren yazısı, eğitim belgesi veya sağlık raporu gibi seyahat nedenini gösteren belgelerle desteklenmelidir. İzin verilirse karardaki ülke, süre ve diğer yükümlülük koşullarına uyulması gerekir.

Yurt dışında yaşıyorum; ailemin yanına veya işime dönebilmek için ne yapabilirim?

Oturum, çalışma, adres ve aile belgeleriyle yasağın kaldırılmasını veya belirli seyahat için geçici izin verilmesini isteyebilirsiniz. Dilekçede kısıtlamanın aile hayatınıza ve geçiminize somut etkileri açıklanmalıdır. Mahkeme bu etkilerle dosyadaki kaçma veya delillere müdahale riskini birlikte ele almalıdır.

Güvence parası yatırarak yurt dışı çıkış yasağının kaldırılmasını isteyebilir miyim?

Güvence verilmesini daha hafif bir adli kontrol seçeneği olarak önerebilirsiniz. Ancak para yatırmak kendi başına çıkış izni oluşturmaz; mahkemenin bu öneriyi kabul ederek yasak hakkında karar vermesi gerekir. Güvence miktarı ve ödeme biçimi de yargı merciince belirlenir.

Yurt dışı çıkış yasağı en fazla kaç yıl sürebilir?

Yetişkinlerde uzatma dâhil üst sınır, ağır cezanın görevine girmeyen işlerde üç yıl; ağır cezalık işlerde genel olarak altı yıldır. Kanunda ayrıca belirtilen suçlarda toplam sınır yedi yıldır. Çocuklar bakımından süreler yarı oranında uygulanır; kaldırma için bu sınırların dolmasını beklemek gerekmez.

Kaldırma talebinde bulunmak için dört aylık inceleme tarihini beklemem gerekir mi?

Hayır. Dört aylık aralık, tedbirin devamının yargı mercii tarafından düzenli incelenmesine ilişkindir. Kişi, yasağın kaldırılmasını veya geçici izin verilmesini bu tarihi beklemeden isteyebilir.

Beraat ettim ama karar kesinleşmedi; yurt dışı çıkış yasağım devam eder mi?

Beraat hükmünde adli kontrolün kaldırılmasına mı, devamına mı karar verildiği önemlidir; beraat edilmiş olması sınır kaydının her durumda aynı gün kaldırıldığı anlamına gelmez. Beraate rağmen devam kararı verilmişse bunun somut gerekçeleri bulunmalıdır. Beraat kararı ve güncel kişisel koşullar gösterilerek kaldırma istenebilir, ret kararına itiraz edilebilir.

Takipsizlik kararı verilirse yurt dışı çıkış yasağı ne olur?

Kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla aynı soruşturmadaki adli kontrol sona erer. Kararın ilgili birimlere bildirilmesi ve kaydın güncellenmesi takip edilmelidir. Başka bir dosyadan verilen yasak varsa onun için ayrıca işlem gerekir.

Mahkeme yasağı kaldırdı; havaalanında sorun yaşamamak için neyi kontrol etmeliyim?

Kararın ilgili kolluk ve sınır birimlerine gönderildiğini mahkeme kaleminden teyit edin; gerekiyorsa karar örneğiyle kaydın güncellenmesini isteyin. Başka dosyada devam eden yasak bulunup bulunmadığını da kontrol edin. Bildirim ve kayıt işlemleri için bütün dosyalarda geçerli sabit bir saat garantisi verilemez.

Mahkeme kararı olmadığını düşünüyorum ama pasaportumda tahdit var; nereye başvurmalıyım?

Önce pasaport işlemini yapan idareden kısıtlamanın dayanağını ve kararı veren makamı yazılı olarak öğrenin. Ceza dosyasındaki adli kontrol söz konusuysa o dosyada kaldırma veya itiraz yolu kullanılır. Bağımsız bir idari pasaport işleminde ise işlemin iptali ve koşulları varsa yürütmenin durdurulması idare mahkemesinden istenebilir.

Yurt dışı çıkış yasağını ihlal edersem tutuklanır mıyım?

Yürürlükteki yükümlülüğe isteyerek aykırı davranılması, CMK m.112 uyarınca tutuklama kararı verilmesine yol açabilir. Kararı yetkili hâkim veya mahkeme verir. Tedbirin süresi, kişiye bildirilmesi ve ihlalin koşulları incelenmeden her olay için kesin tutuklama sonucu söylenemez.

Yurt dışı çıkış yasağıyla birlikte başka adli kontrol veya tutuklama kararları da varsa her başvuru, ilgili kararın verildiği dosyanın bilgileri ve gerekçeleri esas alınarak hazırlanmalıdır.

Ceza soruşturması ve yargılamasındaki hukuki yardım hakkında İstanbul Ceza Avukatı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

Av. Burak Temizer
Burak Temizer Hukuk Bürosu