Türkiye Cumhuriyeti Ceza Hukuku’nda bazı suçlar, yalnızca bir bireye karşı işlenmiş sayılmaz; aynı zamanda kamu düzenini, anayasal yapıyı ve devlet otoritesini de hedef alır. Türk Ceza Kanunu’nun 310. maddesi bu açıdan özel bir yere sahiptir. Çünkü bu madde, Cumhurbaşkanına yönelik suikast ve fiili saldırı eylemlerini düzenler. Bu suç tipi, bireysel bir eylemden çok daha fazlasını ifade eder: Devletin en üst makamına yöneltilmiş bir saldırı olarak kabul edilir ve cezası da buna göre belirlenir.
İçindekiler
- 1 TCK 310. Madde Hükmü Ne Diyor?
- 2 Cumhurbaşkanına Suikast Suçu Nedir?
- 3 Bu Suçta Mağdur Kimdir?
- 4 TCK 310/2 Nedir?
- 5 TCK 310 ‘da Teşebbüs Aşamasında da Suç Oluşur mu?
- 6 TCK 310 ile TCK 299 Arasındaki Fark Nedir? | Cumhurbaşkanına Suikast ve Fiili Saldırı Suçu ve Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Farkı
- 7 TCK M. 310 Yargılama Süreci
- 8 TCK 310 Katalog Suç Mudur?
- 9 Cumhurbaşkanı Görev Süresini Tamamladıktan Sonra Bu Suç İşlenirse Ne Olur?
- 10 TCK 310 ve TCK 310/2 Anayasal Düzene Karşı İşlenen Suçlardandır ve Katalog Suçtur
- 11 TCK 310 |Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
TCK 310. Madde Hükmü Ne Diyor?
Türk Ceza Kanunu’nun 310. maddesinde yer alan hüküm şu şekildedir:
Madde 310/1: “Cumhurbaşkanına suikastte bulunan kişi, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. Bu fiile teşebbüs edilmesi halinde de suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.”
Madde 310/2: “Cumhurbaşkanına karşı diğer fiili saldırılarda bulunan kimse hakkında, ilgili suça ilişkin ceza yarı oranında artırılarak hükmolunur. Ancak, bu suretle verilecek ceza beş yıldan az olamaz.”
Buradan da açıkça görülebileceği gibi, yasa koyucu TCK 310/1 bakımından suça çok ağır bir ceza öngörmüştür. Öyle ki, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, Türk ceza sistemindeki en ağır yaptırımlardan biridir ve dahi bu ceza için “teşebbüs” dahi yeterlidir.
Keza yine 310/2 kapsamında da Cumhurbaşkanı’na karşı işlenebilecek hakaret haricindeki diğer tüm suçlar da(sözlü suçlar bakımından hukukçular arasında “fiili saldırı” sayılıp sayılmayacağına yönelik tartışmalar bulunmaktadır) ceza arttırımı yapılacaktır ve dahi alt sınır da belirlenmiş ve 5 sene olarak tespit edilmiştir. Aşağıda konuyu detaylı ele almaktayız.
Cumhurbaşkanına Suikast Suçu Nedir?
“Suikast” kelimesi, bir kişiyi planlı şekilde öldürme eylemi olarak tanımlanır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, bu suçun hedefinin sıradan bir kişi değil, Cumhurbaşkanı olmasıdır. Cumhurbaşkanının yaşamına kastetmek amacıyla yapılan her türlü plan, hazırlık, girişim ya da eylem, bu suç kapsamında değerlendirilir. Eylemin başarılı olması, yani Cumhurbaşkanının hayatını kaybetmesi şart değildir. Kasten öldürmeye teşebbüs boyutuna gelen her fiil, bu madde kapsamında ağırlaştırılmış müebbetle cezalandırılır. Kanun koyucu bir Devlet başkanı ile ölüm kelimesini aynı metinde geçirmemek için suikast kelimesini kullanmıştır, ancak burada esasında suç bakımından kast edilen planlı ya da plansız olsun Cumhurbaşkanı’nı kasten öldürmek eylemidir.
Bu Suçta Mağdur Kimdir?
TCK 310 kapsamında suçun mağduru yalnızca Cumhurbaşkanıdır. Bu makamı işgal eden kişi, kim olursa olsun, görev süresi boyunca bu özel korumadan yararlanır. Cumhurbaşkanının kişiliği değil, temsil ettiği anayasal makam bu korumayı hak eder. Bu yönüyle söz konusu suç tipi, bireyden çok, devleti hedef alan bir suç olarak değerlendirilir.
TCK 310/2 Nedir?
Maddenin ikinci fıkrası yani TCK 310/2’de “diğer fiili saldırılar” ibaresi kullanılmıştır. Madde metnine göre suikast amacı taşımayan ve fakat diğer fiili saldırılardan kasıt örneğin “kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma” olabilecektir. Bir başka deyişle suikast amacı taşımayan bir başka suçun Cumhurbaşkanı’na karşı işlenmesinden bahsedilmektedir. Bu durumda ise işlenmiş olan ilgili suçun cezası yarı oranında arttırılacak ve fakat her halükarda ceza 5 seneden az olamayacaktır.
TCK 310/2’deki “diğer fiili saldırılara” kişinin haberleşme hürriyetinden mahrum edilmesi veya konut dokunulmazlığının ihlali gibi suçlar da örnek verilebilir. Örneğin işte bu suçlar Cumhurbaşkanı’na karşı işlendiğinde TCK 310/2 devreye girecek ve bu suçlar kapsamında verilecek cezalar yarı oranında arttırılacaktır. Cumhurbaşkanı’na karşı sözlü olarak tehdit suçunun “diğer fiili saldırılar” kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ise hukukçular arasında tartışmalıdır. Bazı hukukçular sözlü bir eylemin Cumhurbaşkanı’na zarar verme ihtimalinin olmadığından cihetle 310/2 kapsamında değerlendirilemeyeceğini söylerken, bazı hukukçular ise kanunda Cumhurbaşkanı’na hakaret suçunun açıkça düzenlendiği dolayısıyla bu suç dışında (hakaret suçu) tehdit de dahil olmak üzere Cumhurbaşkanı’na yönelen tüm suçların 310/2 kapsamında “diğer fiili saldırılar” kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
Elbette burada tehdit suçunun sözlü mü(örneğin basın yoluyla) yoksa icraata geçen bir şekilde (örneğin silahla yüz yüze bizzatihi tehdit) şeklinde işlenip işlenmediğinin de değerlendirilmesi gerekmektedir, zira TCK m. 310/2’deki “fiili saldırı” hususunun çerçevesi tam olarak çizilmediğinden ötürü hukukçular arasında görüş ayrılıkları bulunmaktadır.
TCK 310 ‘da Teşebbüs Aşamasında da Suç Oluşur mu?
Evet. Cumhurbaşkanına karşı suikast suçunda, eylemin sonuç doğurması şart değildir. Fail, amacına ulaşamasa bile, eğer suikast kastı ile harekete geçmişse ve bu yönde icra hareketlerine başlamışsa, suç oluşmuş sayılır. Örneğin, Cumhurbaşkanına silah doğrultan bir kişi son anda korumalarca etkisiz hale getirilirse ve silah suç işlemeye uygun bir silahsa(gerçek silahsa) , saldırı gerçekleşmeden yakalanmış olsa dahi şahıs TCK 310 kapsamında cezalandırılacaktır.
TCK 310 ile TCK 299 Arasındaki Fark Nedir? | Cumhurbaşkanına Suikast ve Fiili Saldırı Suçu ve Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Farkı
Türk Ceza Kanunu’nda Cumhurbaşkanına yönelik başka bir suç daha vardır: TCK 299 – Cumhurbaşkanına hakaret. Ancak bu iki suç arasında ciddi farklar bulunur.
-
TCK 299’da sözlü, yazılı veya görsel yollarla Cumhurbaşkanına hakaret edilmesi söz konusudur ve cezası daha hafiftir (1–4 yıl hapis).
-
TCK 310 da ise suikast kastı ve fiili saldırı içerdiğinden, cezası çok daha ağırdır.
TCK M. 310 Yargılama Süreci
Cumhurbaşkanına yönelik bu tür suçlarda soruşturma ve kovuşturma süreçleri, yüksek hassasiyetle yürütülür. Çoğu zaman gözaltına almak suretiyle şüphelinin ifadesine başvurulur. Devamında tutukluluk tedbiri uygulanarak şüphelinin cezaevine gönderilmesi ihtimali de oldukça yüksektir. Bu soruşturmaları yürüten savcılıklar da genellikle özel yetkili savcılıklardır. Savcılık bu suçta hiçbir ihbar ya da şikayet şartına gerek duymaksızın re’sen harekete geçer. Aynı zamanda bu suç CMK 100 kapsamında katalog suçtur ve bu da tutuklama koruma tedbirine başvurulabileceği anlamına gelmektedir.
TCK 310 Katalog Suç Mudur?
Cumhurbaşkanına Suikast ve Fiili saldırı suçu katalog suçtur. Bu suç katalog suçların düzenlendiği CMK’nın 100. maddesinde Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315) başlığı altında yer almaktadır. Katalog suçlar kapsamında gözaltına alındıysanız ve hakkınızda kuvvetli suç şüphesi de mevcutsa tutuklanma ihtimaliniz oldukça yüksektir.
Katalog suçlarla ilgili geniş kapsamlı makalemize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Cumhurbaşkanı Görev Süresini Tamamladıktan Sonra Bu Suç İşlenirse Ne Olur?
TCK 310 yalnızca görevdeki Cumhurbaşkanını korur. Dolayısıyla eski Cumhurbaşkanına yönelik bir saldırı, bu madde kapsamında değil, başka maddeler (örneğin kasten yaralama, öldürmeye teşebbüs vb.) kapsamında değerlendirilir.
TCK 310 ve TCK 310/2 Anayasal Düzene Karşı İşlenen Suçlardandır ve Katalog Suçtur
TCK 310’un amacı, sadece bir kişiyi değil, devletin en yüksek makamını ve anayasal düzeni korumaktır. Cumhurbaşkanına yöneltilen suikast veya fiili saldırı eylemleri, bireysel bir husumetin ötesine geçer ve devletin devamlılığına yönelik tehdit olarak görülür. Bu nedenle cezanın ağırlığı da son derece dikkat çekicidir. TCK 310/1 de teşebbüs dahi müebbet hapis cezası için yeterlidir. TCK 310/2 de ise Cumhurbaşkanı’na yönelik işlenecek tüm suçlar da(sözlü suçlar bakımından hukukçular arasında tartışmalı olsa da) dolaylı yoldan katalog suç kabul edilmekte bu da tutuklamalara sebep olmaktadır.
TCK 310 |Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Cumhurbaşkanına saldırı girişimi suç sayılır mı?
Evet. TCK 310/1 de teşebbüs halinde de suç gerçekleşmiş gibi cezalandırma yapılır. Yani henüz saldırı gerçekleşmemiş olsa bile, planlı ve kasti bir girişim varsa suç oluşmuş sayılır.
2. Suikast girişimi başarılı olmazsa ceza yine de ağırlaştırılmış müebbet mi olur?
Evet. Suçun tamamlanması şart değildir. Teşebbüs dahi bu madde kapsamında cezalandırılır. Ancak teşebbüs demek elde olmayan sebepler ile suçu tamamlayamamak demektir, bu husus unutulmamalıdır.
3. Bu suçta şikayet şartı aranır mı?
Hayır. TCK 310 kamu düzenine karşı bir suç olduğu için şikayet aranmaksızın re’sen soruşturma başlatılır.
4. Cumhurbaşkanına hakaretle suikast suçu arasında fark nedir?
TCK 299’da düzenlenen Cumhurbaşkanına hakaret suçu farklı bir suçtur. Ve zaten ayrı bir maddeyle düzenlenmiştir. Hakaret sözlü veya yazılı yapılabilir, cezası 1-4 yıl arasıdır. Suçun alenen işlenmesi halinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır. Cumhurbaşkanına hakaret suçunda soruşturma işlemlerine geçilmesi için Adalet Bakanlığı’ndan izin alınması gerekir. TCK 310 suikast suçu ise doğrudan cana karşı fiziksel bir saldırı içerir ve cezası ağırlaştırılmış müebbettir.
5. Eski Cumhurbaşkanına saldırı TCK 310’a girer mi?
Hayır. Bu madde yalnızca görevdeki Cumhurbaşkanını korur.
6. Cumhurbaşkanına fiziki saldırı ne sayılır?
Yumruk, tekme, itme, silah çekme ve doğrultma gibi fiziksel temas içeren her türlü eylem fiili saldırıdır.
7. Bu suça yardım eden kişi de aynı cezayı mı alır?
Evet. Yardım eden, azmettiren veya suça katılan herkes aynı ceza ile cezalandırılır.
8. TCK 310 için zaman aşımı süresi ne kadardır?
Ağırlaştırılmış müebbet cezası gerektiren suçlarda zaman aşımı süresi 30 yıldır.
9. Cumhurbaşkanına yönelik tehdit bu maddeye girer mi?
Tehdit ayrı bir suçtur. Ancak Cumhurbaşkanına tehdit suçunun TCK 310/2 kapsamında değerlendirilmesi de mümkün olabilir. Hukukçular arasında sözlü tehditin fiili saldırı sayılıp sayılmayacağı ve TCK 310 a delalet edip etmeyeceği tartışmalıdır. Yukarıda bu konuya detaylı değinmiştik.
10. Bu suçta yargılamayı hangi mahkeme yapar?
Ağır Ceza Mahkemesi görevlidir. Suçun niteliğine göre dosya özel yetkili savcılıklarca da yürütülebilir.
11. Saldırı yurt dışında olursa yine bu madde uygulanır mı?
Evet. Cumhurbaşkanına yönelik suçlar Türkiye dışında da işlenmiş olsa, bu madde uygulanır.
12. Savcılık bu suçta re’sen mi harekete geçer?
Evet savcılık hiçbir şikayet ya da ihbara gerek duymaksızın bu suçta re’sen yani kendiliğinden harekete geçecektir.
13. TCK 310’da gözaltı olur mu?
TCK 310/1 bakımından cevap verirsek; evet suçun üst sınırı oldukça ağır bir yaptırım öngördüğünden kaçma şüphesi gerekçe gösterilerek bu maddeyle suçlanan şüpheli ifadesinin alınabilmesi için gözaltına alınabilir.
14. TCK 310’da tutuklama olur mu?
TCK 310/1 bakımından cevap verirsek; suçun işlendiğine yönelik kuvvetli deliller söz konusu ise suçun cezai yaptırımı oldukça ağır olduğundan ve dahi suç katalog suç olduğundan ötürü kuvvetle muhtemel şüpheli tutuklanacaktır. Yukarıda bu konuya detaylı değinmiştik.
Tutuklama nedenleri ve itiraz konulu makalemize buradan ulaşabilirsiniz.
15. Fatih Altaylı neden gözaltına alındı? Fatih Altaylı neden tutuklandı?
Fatih Altaylı’nın Sayın Cumhurbaşkanı ile ilgili yaptığı açıklamalar sırasında kullandığı ifadeler, Türk Ceza Kanunu’nun 310. maddesinin 2. fıkrasındaki Cumhurbaşkanı’na karşı “diğer fiili saldırılar” kapsamında değerlendirilmiş ve Altaylı bu yüzden gözaltına alınmış ve tutuklanmıştır. Bir başka deyişle Fatih Altaylı’nın ifadeleri Cumhurbaşkanı’na karşı tehdit olarak değerlendirilmiş ve fakat doğrudan TCK 106’daki tehdit suçundan değil, TCK madde 310/2’de yer alan “Cumhurbaşkanı’na yönelik diğer fiili saldırılar” yönünden işlem yapılmıştır. Bu maddenin de katalog suç olması Altaylı’nın tutuklanmasına sebep olmuştur. Ancak basın yoluyla sözlü tehdidin TCK 310/2′ de bahsedilen “fiili saldırı” olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hukukçular arasında tartışmalıdır.
16. Cumhurbaşkanı’nı tehdit diye bir suç var mı?
Kanunda Cumhurbaşkanı’na hakaret suçu özel olarak düzenlenmiş olsa da Cumhurbaşkanı’nı tehdit diye özel olarak düzenlenmiş bir suç bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir fiil gerçekleşmesi halinde kanunumuzda düzenlenmiş olan normal tehdit suçunun mu yoksa tehdit suçu delaletiyle TCK madde 310/2 deki “diğer fiili saldırılar” ibaresinin mi gündeme gelmesi gerektiği hukukçular arasında tartışmalıdır. Bir görüş Cumhurbaşkanına hakaret suçunun özel olarak düzenlenmiş olmasının dahi hakaret hariç Cumhurbaşkanı’na yönelen diğer tüm suçların TCK 310/2 kapsamında kalacağını işaret ettiğini savunurken, bir görüş ise sözlü tehdidin “fiili saldırı” olarak değerlendirilemeyeceğini iddia etmektedir.
Burak Temizer Hukuk Bürosu iletişim; https://temizerhukuk.com/iletisim/
**Söz konusu yazı TCK madde 310 bağlamında sadece ve sadece hukuki değerlendirme içermekte olup, içeriğin herhangi bir kısmı dahi siyasi saiklerle kaleme alınmamıştır ve nitekim hiçbir yönden siyasi şekilde yorumlanamaz, değerlendirilemez.
