İhtiyati haciz, para ve teminat alacaklarının zamanında tahsil edilmesini güvence altına almak üzere borçlunun malvarlığına mahkeme kararıyla geçici olarak el konulmasını sağlayan hayati bir hukuki koruma müessesesidir. Alacaklının hak kaybına uğramasını ve borçlunun mal kaçırma riskini önlemeyi amaçlayan bu yöntem, bağımsız bir dava veya icra takibi olmamakla birlikte asıl takibe hazırlık niteliği taşır. İcra ve İflas Kanunu bünyesinde düzenlenen bu hukuki yol, kanunda belirtilen şartların varlığı halinde uygulanmaktadır.
İçindekiler
İhtiyati Haciz Nedir?
İhtiyati haciz, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 257 ve devamı maddelerinde düzenlenen; para alacaklarının zamanında tahsil edilmesini güvence altına almak amacıyla borçlunun malvarlığına mahkeme kararıyla geçici olarak el konulması imkanı sağlayan bir geçici hukuki koruma müessesesidir. İhtiyati haciz nedir? sorusuna en net tabiri ile bu şekilde yanıt verebiliriz.
İhtiyati haciz bağımsız bir icra takibi veya dava olmayıp, alacaklının alacağını ileride alacağı ilamın veya yürüteceği takibin icrasını temin etmek üzere başvurulan geçici bir tedbirdir. Bu hukuki yola yalnızca konusu para ve teminat alacakları olan uyuşmazlıklarda başvurulabilmektedir.
İcra İflas Hukuku ile ilgili daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız, ilgili kategorimize göz atabilirsiniz.
İhtiyati Haciz Şartları Nelerdir?
İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için İcra ve İflas Kanunu’nun 257. maddesinde öngörülen kanuni şartların gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Mahkemenin ihtiyati hacze hükmedebilmesi için alacaklı tarafından bu şartların mevcudiyetinin yaklaşık ispat kuralları çerçevesinde belgelenmesi zorunludur.
- Para Alacağının Bulunması: İhtiyati haciz talebine konu alacak mutlaka bir para alacağı veya teminat alacağı olmalıdır.
- Alacağın Rehinle Temin Edilmemiş Olması: Alacak, rehin veya ipotek ile güvence altına alınmamış olmalıdır (İİK m. 45 uyarınca rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip zorunluluğu gereği).
- Alacağın Muaccel (Vadesi Gelmiş) Olması: Kural olarak ihtiyati haciz istenebilmesi için alacağın vadesinin gelmiş olması gerekir.
- Vadesi Gelmemiş Alacaklar İçin Özel Hallerin Varlığı: Vadesi gelmemiş alacaklarda borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemesi, kaçırması ya da kendisinin kaçmaya hazırlanması durumunda ihtiyati haciz talep edilebilir.
- Teminat Gösterilmesi: Alacaklı, haksız ihtiyati haciz nedeniyle borçlunun veya üçüncü kişilerin uğrayabileceği muhtemel zararları karşılamak üzere mahkemece takdir edilecek teminatı (uygulamada genellikle alacak miktarının %15 ile %15-20’si oranında) yatırmak zorundadır.
Bu şartların varlığı halinde alacaklı, yetkili ve görevli mahkemeye başvurarak ihtiyati haciz kararı verilmesini talep edebilmektedir. Mahkeme, sunulan deliller ışığında yaklaşık ispat ölçütünü gözeterek kararlarını tesis etmektedir.
İhtiyati Haciz Kararını Kim Verir?
İhtiyati haciz kararı verme yetkisi kanunen yalnızca genel mahkemelere tanınmıştır; icra müdürlüklerinin ihtiyati haciz kararı verme yetkisi bulunmamaktadır. Alacaklının talebi üzerine görevli ve yetkili mahkeme hakimi, dosya üzerinden veya gerekli gördüğü takdirde duruşma açarak ihtiyati haciz talebini inceler ve karara bağlar. Mahkemece verilen ihtiyati haciz kararının uygulanması (infazı) için ise alacaklı tarafından yetkili icra dairesine başvurulması gerekmektedir.
İhtiyati Haciz Nasıl Kalkar?
İhtiyati haciz kararı, kanunda öngörülen süreçlerin işletilmesi, kanuni sürelerin kaçırılması veya borçlu tarafından hukuki imkanların kullanılması neticesinde ortadan kalkmaktadır. İhtiyati haczin kalkmasına neden olan temel durumlar şunlardır:
- Süresi İçinde Takip veya Dava Açılmaması: İhtiyati haciz kararının uygulanmasından itibaren 10 gün içinde esas hakkında icra takibi başlatılmaz veya dava açılmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır.
- Borçlunun Karara İtiraz Etmesi: Borçlu, ihtiyati haciz kararının yüzüne karşı verilmesi halinde kararın tefhiminden, yokluğunda verilmesi halinde tebliğden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Mahkemece itirazın kabulü halinde haciz kalkar.
- Teminat Gösterilmesi (İİK m. 266): Borçlu, borcu karşılayacak miktarda teminat (nakit, banka teminat mektubu vb.) göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden talep edebilir.
- Alacaklının Feragati veya Borcun Ödenmesi: Alacaklının ihtiyati haciz talebinden veya esas takipten feragat etmesi yahut borcun tamamen ödenmesi durumunda ihtiyati haciz kalkar.
- Esas Hakkındaki Davanın Reddedilmesi: Açılan alacak davasının borçlu lehine sonuçlanarak esastan reddedilmesi ve kararın kesinleşmesi halinde ihtiyati haciz hükümsüz hale gelir.
Borcu Ödedim Ama İcra Dosyası Kapanmadı konulu içeriğimize de göz atabilirsiniz.
Sayılan bu durumların gerçekleşmesi halinde, ilgili mahkeme veya icra dairesi tarafından konulan ihtiyati haciz şerhlerinin ve tedbirlerinin kaldırılmasına karar verilir.
İhtiyati Haciz Vekalet Ücreti 2026
İhtiyati haciz taleplerinde uygulanacak avukatlık vekalet ücreti, Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) hükümlerine göre belirlenmektedir. Yargılama giderleri kapsamında sayılan vekalet ücretine ilişkin temel esaslar şu şekildedir:
- Mahkeme Aşamasındaki Vekalet Ücreti: Henüz açılmış bir dava bulunmaksızın bağımsız bir talep olarak mahkemeden istenen ihtiyati haciz işlerinde, kararı veren mahkemece AAÜT’nin Birinci Kısım İkinci Bölüm hükümleri uyarınca maktu vekalet ücretine hükmedilir.
- İcra Takibi Aşamasındaki Vekalet Ücreti: İhtiyati haciz kararının icra dairesinde infaza konulması ve ardından esasa ilişkin takibe dönüştürülmesi durumunda, takip konusu alacak miktarı üzerinden AAÜT Üçüncü Kısım uyarınca nispi vekalet ücreti hesaplanmaktadır.
İhtiyati haciz talebinin mahkemece kabulü veya reddi durumunda hükmedilecek vekalet ücreti, haksız çıkan tarafa yükletilmek üzere ilgili yılın yürürlükteki tarifesine göre karara bağlanmaktadır.
İhtiyati Hacizde Görevli Mahkeme
İhtiyati haciz taleplerinde görevli mahkeme, asıl alacağın yargılamasını yapmaya görevli olan genel mahkemelerdir. Uyuşmazlığın ve hukuki ilişkinin niteliğine göre görevli mahkeme değişiklik gösterir:
- Asliye Hukuk Mahkemesi: Genel görevli mahkemedir. Özel bir mahkemenin görev alanına girmeyen tüm borç ve alacak ilişkilerinden doğan ihtiyati haciz taleplerinde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.
- Asliye Ticaret Mahkemesi: Her iki tarafın tacir olduğu veya Türk Ticaret Kanunu uyarınca ticari iş sayılan hukuki işlemlerden doğan alacaklarda (örneğin bono, çek ve poliçeye dayalı kambiyo alacakları) görevli mahkemedir.
- Tüketici Mahkemesi: Tüketici işlemlerinden ve tüketiciye yönelik hukuki ilişkilerden doğan alacak iddialarında ihtiyati haciz taleplerini incelemeye Tüketici Mahkemesi görevlidir.
- İş Mahkemesi: İş sözleşmesinden veya İş Kanunundan kaynaklanan alacaklarda görevli mahkeme İş Mahkemesidir.
Dava açılmadan önce ihtiyati haciz isteniyorsa yukarıda belirtilen görevli mahkemelere başvurulur. Esas hakkında dava açıldıktan sonra ihtiyati haciz talep edilecekse, kararı vermeye asıl davaya bakmakta olan mahkeme görevlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Maaşa İhtiyati Haciz Konulabilir Mi?
İhtiyati haciz aşamasında borçlunun maaş veya ücretine ihtiyati haciz uygulanıp uygulanamayacağı hususu İcra ve İflas Kanunu hükümleriyle düzenlenmiştir.
İcra ve İflas Kanunu m. 83 uyarınca, borçlunun almakta olduğu maaş veya ücretin en fazla ¼’ü (dörtte biri) haczedilebilmektedir. İhtiyati haciz kararı alındıktan sonra alacaklı tarafça icra dairesi aracılığıyla borçlunun çalıştığı işyerine haciz yazısı gönderilerek maaşının ¼’lük kısmına ihtiyati haciz konulması mümkündür.
Maaş Haczi ile ilgili daha detaylı bilgi almak isterseniz, ilgili içeriğimize göz atabilirsiniz.
İhtiyati Haciz Kararı Tebliğ Edilir Mi?
İhtiyati haciz kararının uygulanması ve taraflara tebliği kanunda özel bir sıraya bağlanmıştır. Alacaklı, ihtiyati haciz kararını aldığı tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden kararın infazını talep etmek zorundadır. İhtiyati haciz borçluya önceden haber verilmeksizin borçlunun gıyabında icra dairesince infaz olunur. Haciz işlemi uygulandıktan sonra düzenlenen ihtiyati haciz tutanağı borçluya tebliğ edilir ve borçlunun kanuni itiraz süreleri bu tebliğ ile başlar.
İhtiyati Haciz Süresi Ne Kadar?
İhtiyati haciz kurumunda alacaklı bakımından kanunla belirlenmiş iki temel hak düşürücü süre bulunmaktadır. Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesine başvurarak kararın infazını istemelidir. Karar infaz edildikten veya haciz tutanağı düzenlendikten sonra ise alacaklı, 10 gün içinde borçluya karşı esas takibi başlatmalı veya dava açmalıdır. Bu hak düşürücü sürelerin geçirilmesi halinde ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar.
