Gizlilik kararı, ceza soruşturmasında müdafiin dosyayı inceleme ve belgelerden örnek alma yetkisinin hâkim kararıyla kısıtlanmasıdır. Uygulamada “dosyada gizlilik” veya “kısıtlılık kararı” denilen bu tedbir, CMK m.153/2’de sayılan suçlarda ve dosyaya erişimin soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebileceği hâllerde uygulanabilir. Karar, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimince verilir.
Dosyada gizlilik kararı bulunması, bütün belgelerin savunmadan saklanabileceği anlamına gelmez. Kanunun kısıtlama dışında tuttuğu tutanaklar ve bilirkişi raporları incelenebilir. Kısıtlama kararına itiraz mümkündür; iddianamenin mahkemece kabulüyle CMK m.153/2’ye dayanan kısıtlama sona erer.
İçindekiler
- 1. Gizlilik Kararının Dayanağı Nedir? (CMK 153)
- 2. Gizlilik Kararı Hangi Durumlarda Verilir?
- 3. Soruşturmada Gizlilik Kararı Neden Verilir?
- 4. Gizlilik Kararı Hangi Suçlarda Verilebilir?
- 5. Gizlilik Kararı Ne Kadar Sürer?
- 6. Gizlilik Kararı Kapsamında Hangi Belgeler İncelenebilir?
- 7. Gizlilik Kararı Ne Zaman Sona Erer?
- 8. Gizlilik Kararı ile Basın Yasağı Arasındaki Fark Nedir?
- 9. Gizlilik Kararına Karşı İtiraz Yolu Nasıldır?
- 10. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi’nin Gizlilik Kararı Hakkındaki Kararları
- 11. Gizlilik Kararı Olmadan Dosya İnceleme Talebi Reddedilebilir mi?
- 12. Gizlilik Kararı Mağduru ve Avukatını da Kapsar mı?
- 13. Gizlilik Kararını Kim Verir?
- 14. Gizlilik Kararı Varken Tutuklama Kararına İtiraz Edilebilir mi?
- 15. Gizlilik Kararı İddianame Kabul Edildikten Sonra Devam Eder mi?
- 16. Gizlilik Kararı Kalkar mı? Nasıl Kaldırılır?
- 17. Sıkça Sorulan Sorular
Gizlilik Kararının Dayanağı Nedir? (CMK 153)
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 153. maddesi, dosyayı inceleme hakkını ve bu hakkın hangi şartlarda kısıtlanabileceğini düzenlemektedir:
- CMK m.153/1: Müdafi, soruşturma dosyasını inceleyebilir ve istediği belgelerin örneklerini harçsız alabilir.
- CMK m.153/2: Kanunda sayılan suçlarda, soruşturmanın amacının tehlikeye düşmesi ihtimali varsa savcının istemi üzerine hâkim kısıtlama kararı verebilir.
- CMK m.153/3: Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak, bilirkişi raporları ve bu kişilerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlerin tutanakları kısıtlama dışında kalır.
- CMK m.153/4: İddianamenin kabulünden itibaren müdafi dosyayı ve muhafaza altındaki delilleri inceleyebilir; tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız alabilir.
- CMK m.153/5: Bu maddedeki haklardan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır.
CMK m.157’deki soruşturmanın gizliliği ise ayrı bir düzenlemedir. Soruşturma işlemlerinin kamuya açık olmaması, savunma haklarına zarar verecek şekilde dosyaya erişimin engellenmesine tek başına dayanak oluşturmaz.
Gizlilik Kararı Hangi Durumlarda Verilir?
Kısıtlama için hem soruşturulan suçun CMK m.153/2’de bulunması hem de dosyanın incelenmesinin soruşturmayı nasıl tehlikeye düşürebileceğinin gösterilmesi gerekir. Suçun kanundaki listede yer alması, tek başına yeterli gerekçe değildir.
Delillerin henüz toplanmamış olması, tanıklara baskı yapılması veya devam eden soruşturma işlemlerinin açığa çıkması gibi riskler değerlendirilebilir. Ancak hâkim, bu risklerin incelenen dosyada neden mevcut olduğunu açıklamalıdır. Bütün dosyalara aynı sözlerle uygulanabilecek bir gerekçe, somut incelemenin yerini tutmaz.

Soruşturmada Gizlilik Kararı Neden Verilir?
Tedbirin amacı, henüz tamamlanmamış soruşturma işlemlerinin ve toplanacak delillerin korunmasıdır. Örneğin belirli bir belgenin açıklanması, henüz ele geçirilmemiş delillerin ortadan kaldırılması için kullanılabilecekse bu risk kısıtlama talebinde gösterilebilir.
Bununla birlikte kararın kapsamı ve devamı, soruşturmanın bulunduğu aşamayla uyumlu olmalıdır. Delil toplandıktan veya gerekçe gösterilen tehlike ortadan kalktıktan sonra aynı kısıtlamanın sürdürülmesi yeniden değerlendirilmelidir. Dosyanın kalabalık olması ya da suçlamanın ağır olması, savunmanın bilgiye erişimini bütünüyle engelleyen genel bir gerekçe olarak kullanılamaz.
Gizlilik Kararı Hangi Suçlarda Verilebilir?
CMK m.153/2 uyarınca dosya inceleme yetkisinin kısıtlanabileceği suçlar aşağıdaki listede gösterilmiştir. Madde numaraları önemlidir; aynı bölümdeki bütün suçların kapsamda olduğu varsayılmamalıdır.
- Kasten öldürme: TCK m.81, 82 ve 83.
- Cinsel saldırı: TCK m.102, birinci fıkra hariç.
- Çocukların cinsel istismarı: TCK m.103.
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti: TCK m.188.
- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma: TCK m.220.
- Devletin güvenliğine karşı suçlardan TCK m.302, 303, 304, 307 ve 308.
- Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar: TCK m.309, 310, 311, 312, 313, 314, 315 ve 316.
- Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından TCK m.326, 327, 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336 ve 337.
- 6136 sayılı Kanun m.12’deki silah kaçakçılığı suçları.
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.160’taki zimmet suçu.
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda tanımlanan suçlar.
Örneğin yalnızca hakaret veya basit yaralama suçuna ilişkin bir soruşturmada CMK m.153/2’ye dayanılarak kısıtlama kararı verilmesi mümkün değildir. Ayrıca tutuklama, iletişimin dinlenmesi ve dosya incelemesinin kısıtlanması için öngörülen suç listeleri birbirinin aynısı değildir. Bu ayrım katalog suçlar yazımızda açıklanmaktadır.
Gizlilik Kararı Ne Kadar Sürer?
CMK m.153’te kısıtlama için üç ay, altı ay gibi sabit bir üst süre belirlenmemiştir. Bununla birlikte kararın soruşturma boyunca hiçbir inceleme yapılmadan sürdürülmesi gerektiği sonucu çıkarılamaz. Kısıtlama gerekçesinin devam edip etmediği ve savunmaya etkisi değerlendirilmelidir.
İddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle bu maddeye dayanan kısıtlama sona erer. Soruşturma devam ederken de gerekçelerin ortadan kalkması veya kararın hukuka aykırı olması nedeniyle kaldırılması talep edilebilir.
Gizlilik Kararı Kapsamında Hangi Belgeler İncelenebilir?
CMK m.153/3 uyarınca şu belgeler, ikinci fıkradaki kısıtlama kararının kapsamına alınamaz:
- Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak,
- Bilirkişi raporları,
- Yakalanan kişinin veya şüphelinin hazır bulunmaya yetkili olduğu diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar.
Talepte, incelenmek veya örneği alınmak istenen belgenin adı ve mümkünse tarihi belirtilmelidir. Örneğin dosyada bulunan bir bilirkişi raporuna erişim talebi, yalnızca genel kısıtlama kararına dayanılarak reddedilemez. Buna karşılık kanundaki istisna, bütün tanık ifadeleri ile dosyadaki her tutanağın koşulsuz olarak erişime açık olduğu şeklinde genişletilmemelidir.

Gizlilik Kararı Ne Zaman Sona Erer?
CMK m.153/2’ye dayanan kısıtlama, iddianamenin mahkemece kabul edildiği tarihte sona erer. Savcılığın iddianameyi hazırlaması veya mahkemeye göndermesi ile iddianamenin kabulü aynı işlem değildir. Dosyaya erişim bakımından kabul tarihi esas alınır.
Soruşturma sırasında kararın kaldırılması hâlinde de kısıtlama sona erer. Ancak tanık koruma ve kişisel verilerin korunması gibi özel düzenlemeler ayrıca uygulanabilir; dosya inceleme hakkı, dosya içeriğinin herkesle paylaşılması yetkisi vermez.
Gizlilik Kararı ile Basın Yasağı Arasındaki Fark Nedir?
CMK m.153 kapsamındaki kısıtlama, soruşturma dosyasının incelenmesine ve belge örneği alınmasına ilişkindir. Yayın yasağı ise belirli bilgi veya içeriklerin yayımlanmasıyla ilgilidir; dayanağı ve kapsamı ayrıca değerlendirilir. Bir dosyada kısıtlama kararı bulunması, kendiliğinden bütün haberler hakkında yayın yasağı bulunduğu anlamına gelmez.
Soruşturmanın gizliliği, kapalı duruşma ve tanığın kimliğinin korunması da farklı düzenlemelerdir. Bu nedenle kararın yalnızca adına bakılmamalı; hangi kanun maddesine dayandığı ve hangi işlemleri kapsadığı incelenmelidir.
Gizlilik Kararına Karşı İtiraz Yolu Nasıldır?
Kısıtlama kararına karşı genel itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. CMK m.267–268 uyarınca dilekçe, kararı veren sulh ceza hâkimliğine sunulur. Hâkimlik itirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde yetkili itiraz merciine gönderir.
Bu karara itirazı, CMK m.268/3-a’daki görev dağılımına göre başka bir sulh ceza hâkimliği inceler. Aynı yerde birden fazla hâkimlik varsa kural olarak numara bakımından izleyen hâkimlik, son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimlik görevlidir. Tek hâkimlik bulunan yerlerde kanundaki coğrafi görev kuralları uygulanır. Buradaki merci, tutuklama kararına itirazı inceleyen merciyle karıştırılmamalıdır.
İtirazda özellikle şu hususlar açıklanabilir:
- Soruşturulan suçun CMK m.153/2’deki listede bulunup bulunmadığı,
- Kararda hangi somut tehlikenin gösterildiği ve bu tehlikenin devam edip etmediği,
- Kısıtlanan belgelerin kanunen erişime açık belgelerden olup olmadığı,
- Kısıtlamanın savunma ve tutuklamaya etkili itiraz hakkını nasıl etkilediği.
İtiraz süresinin geçirilmesiyle, soruşturmadaki yeni gelişmelere dayanarak kısıtlamanın kaldırılmasını istemek aynı mesele değildir. Sonradan toplanan deliller veya ortadan kalkan riskler, gerekçeli bir kaldırma talebine konu edilebilir.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi’nin Gizlilik Kararı Hakkındaki Kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 16.03.2021, E. 2020/856, K. 2021/2685: Kararda, belirli bir mağdurun adını yazılı olarak bildiren ve avukat kimliğinin örneğini sunan avukatın, kısıtlama bulunmayan soruşturma dosyasını inceleme talebi değerlendirilmiştir. Daire, bu koşullarda inceleme talebinin kabul edilmesi gerektiğini belirtmiş; incelemeye izin veren hâkimlik kararına yönelik kanun yararına bozma istemini reddetmiştir. Karar, dosyayla ilgisini açıklamayan her avukatın bütün soruşturmaları inceleyebileceği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Yargıtay kararının tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
AYM, Hüda Kaya [GK], B. No: 2023/102251, 25.02.2025: Mahkeme, dosyaya erişimin soruşturmayı nasıl tehlikeye düşüreceğinin açıklanması gerektiğini belirtmiştir. İncelenen olayda kanun hükmünün tekrarlanmasıyla yetinilmiş; kısıtlamanın somut gerekçesi ortaya konulmamıştır. Tutuklamaya etkili itiraz imkânının sağlanmadığı değerlendirilerek Anayasa’nın 19. maddesinin sekizinci fıkrasının ihlal edildiğine karar verilmiştir. Bu karar, her kısıtlamanın hukuka aykırı olduğu anlamına gelmemekte; gerekliliğin gerekçelendirilmesini ve savunmaya etkisinin gözetilmesini aramaktadır.
AYM kararının tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Gizlilik Kararı Olmadan Dosya İnceleme Talebi Reddedilebilir mi?
CMK m.153/1 gereğince müdafiin dosyayı inceleme ve belgelerden harçsız örnek alma hakkı vardır. Kısıtlama kararı bulunmadığı hâlde yalnızca “soruşturma gizlidir” denilerek bu hakkın engellenmesi hukuken isabetli değildir. Bununla birlikte başvuranın kimliği, dosyadaki sıfatı ve temsil ilişkisi belirlenebilir.
Yukarıda açıklanan Yargıtay kararında da avukatın belirli mağdur adına başvurduğunu açıklaması ve kimlik örneğini sunması dikkate alınmıştır. İnceleme talebiyle dosyadan örnek alma talebi ve bunlar için gösterilen temsil belgeleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
İnceleme engellenirse, talep edilen dosya veya belgeler belirtilerek yazılı başvuru yapılması ve ret gerekçesinin öğrenilmesi önem taşır. Başvurulacak yol, bir hâkim kısıtlama kararının mı yoksa bu karar bulunmadan yapılan bir işlemin mi söz konusu olduğuna göre belirlenmelidir.
Gizlilik Kararı Mağduru ve Avukatını da Kapsar mı?
CMK m.153/5 gereğince suçtan zarar görenin vekili, bu maddede düzenlenen haklardan yararlanır. Bu nedenle kısıtlama kararının mağdur vekilinin erişimine etkisi de kararın kapsamı ve kanuni istisnalar gözetilerek değerlendirilir.
Mağdur ve şikâyetçinin hakları ayrıca CMK m.234’te düzenlenmiştir. Soruşturmanın gizliliğini ve amacını bozmamak koşuluyla savcıdan belge örneği istenebilir; dosyanın avukat aracılığıyla incelenmesi CMK m.153’e tabidir. Mağdurun bütün dosya belgelerine her koşulda sınırsız erişimi bulunduğu şeklinde bir açıklama doğru olmayacaktır.
Gizlilik Kararını Kim Verir?
CMK m.153/2 kapsamındaki kısıtlama kararını, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi verir. Savcının talebi üzerine hâkim; suçun kapsamını, gerekçeleri ve soruşturmanın durumunu inceleyerek karar vermelidir. Savcılık veya kolluğun dosyayı kendi kararıyla bu madde kapsamında kısıtlaması mümkün değildir.
Gizlilik Kararı Varken Tutuklama Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Evet. Dosyadaki kısıtlama kararı, tutuklama kararına itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Tutuklama kararına karşı kanuni itiraz süresine uyulmalıdır; gizliliğin kalkmasını beklemek bu süreyi durdurmaz. Ayrıca CMK m.104 uyarınca tahliye talebinde bulunulması mümkündür.
Tutuklamanın dayandığı esaslı delillerin savunmadan saklanması, itiraz hakkının kullanılmasını güçleştirebilir. Bu durumda erişilemeyen belgelerin tutuklamaya itiraz için neden gerekli olduğu açıklanmalı; hem belgelere erişim hem de tutuklama kararı yönünden ilgili talepler sunulmalıdır. AYM’nin yukarıdaki kararı bu inceleme bakımından önem taşımaktadır.
Gizlilik Kararı İddianame Kabul Edildikten Sonra Devam Eder mi?
CMK m.153/2’deki kısıtlama devam etmez. İddianamenin kabulüyle müdafi, dosya içeriğini ve muhafaza altına alınan delilleri inceleyebilir; tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız alabilir. Soruşturmada verilmiş kısıtlama kararı, bu aşamadan sonra dosyaya erişimin engellenmesine dayanak yapılamaz. Özel koruma hükümleri ise kendi şartları içinde uygulanır.
Gizlilik Kararı Kalkar mı? Nasıl Kaldırılır?
İddianamenin kabulünden önce de kısıtlama kararının kaldırılması istenebilir. Başvuruda kararın tarihi ve numarası belirtilmeli; artık hangi gerekçenin bulunmadığı veya kararın hangi yönden hukuka aykırı olduğu açıklanmalıdır. Soruşturmada gerçekleşen değişikliklerin ve erişimi istenen belgelerin belirtilmesi, talebin somut olarak incelenmesini sağlar.
Savcılık, kısıtlama ihtiyacının kalmadığını değerlendirerek kaldırılmasını isteyebilir. İlgili kişi ve avukatı da kanuni itiraz ve kaldırma taleplerini sunabilir. Sadece itiraz dilekçesi verilmesi kararı kendiliğinden kaldırmaz; talep hakkında karar verilmesi gerekir.
Dosyaya erişim, ifade ve tutuklama işlemlerinin takibi hakkında bilgi almak için ceza hukuku alanındaki hizmetlerimizi inceleyebilir veya Burak Temizer Hukuk Bürosuna başvurabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Gizlilik Kararı Nedir?
CMK m.153/2’deki suç ve şartlarla, soruşturma dosyasını inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisinin hâkim kararıyla kısıtlanmasıdır.
Gizlilik Kararını Kim Verir?
Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi verir. Savcılık talebi tek başına kısıtlama kararı yerine geçmez.
Gizlilik Kararı Her Davada Uygulanır mı?
CMK m.153/2’deki kısıtlama soruşturma evresine özgüdür ve yalnızca maddede sayılan suçlar için uygulanabilir. Suçun listede bulunmasının yanında somut kısıtlama gerekçesi de gerekir.
Gizlilik Kararı Ne Kadar Sürer?
Kanunda sabit bir üst süre yoktur. Gerekçesi devam ettiği ölçüde uygulanabilir; iddianamenin kabulüyle sona erer. Daha önce kaldırılması da istenebilir.
Gizlilik Kararı Hangi Belgelere Uygulanmaz?
Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak, bilirkişi raporları ve bu kişilerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlerin tutanakları CMK m.153/3 uyarınca kısıtlama dışındadır.
Gizlilik Kararı Basın Yasağı mıdır?
Dosyaya erişim kısıtlaması ile yayın yasağı farklıdır. Kısıtlama kararı, tek başına dosya hakkındaki bütün haberlerin yasaklandığı anlamına gelmez.
Gizlilik Kararına Nasıl İtiraz Edilir?
Kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde kararı veren sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Karar düzeltilmezse itiraz, CMK m.268/3-a’daki yetkili sulh ceza hâkimliğine gönderilir.
Dosyada Gizlilik Kararı Ne Zaman Kalkar?
İddianamenin kabulüyle CMK m.153/2 kapsamındaki kısıtlama sona erer. Soruşturma sırasında kaldırılmasına karar verilmesi de mümkündür; yalnızca itiraz edilmiş olması yeterli değildir.
Yargıtay ve AYM Gizlilik Kararları Hakkında Ne Diyor?
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, belirli mağdur adına kimlik örneğiyle yapılan inceleme başvurusunu, dosyada kısıtlama bulunmamasını da gözeterek haklı bulmuştur. AYM ise kısıtlama gerekçesinin dosyaya özgü olarak açıklanmasını ve tutuklamaya etkili itiraz imkânının korunmasını aramaktadır. Karar künyeleri ve tam metin bağlantıları yukarıdaki içtihat bölümündedir.
Av. Burak Temizer — Burak Temizer Hukuk Bürosu














