İçindekiler
- 1. Zimmet Suçu Nedir?
- 2. Zimmet ve Bankacılık Zimmeti Farkı
- 3. Zimmet Suçunun Unsurları Nelerdir?
- 4. Zimmet Suçunun Cezası 2026
- 5. Zimmet Suçunun Nitelikli Halleri
- 6. Suçun Özel Görünüş Biçimleri
- 7. Denetim Görevinin İhmali Suretiyle Zimmet Suçu
- 8. Zimmet Suçunda Etkin Pişmanlık
- 9. Zimmet Suçunda Dava Zamanaşımı
- 10. Zimmet Suçu Şikayete Tabi Bir Suç Mudur?
- 11. Zimmet Suçu Uzlaşmaya Tabi Bir Suç Mudur?
- 12. Zimmet Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme Nedir?
- 13. Sıkça Sorulan Sorular
- 14. Sonuç
Zimmet Suçu Nedir?
TCK m.247/1’e göre, “Görevi nedeniyle zilyedliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Zimmete geçirme, mal üzerinde malik gibi tasarrufta bulunarak onu kendisinin veya başka bir kişinin zimmetine geçirme şeklinde gerçekleşebilir. Malın geçici süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere kullanılması hâlinde TCK m.247/3 uyarınca cezada indirim öngörülür. Bu nedenle her usule aykırı kullanım tek başına zimmet suçunu oluşturmaz. Suçun icrai veya ihmali davranışla işlenip işlenmediği, görevin kapsamı ve somut olayın özelliklerine göre belirlenir.
Zimmet, rüşvet suçu ve irtikap suçu ile unsurları bakımından ayrılır. Zimmette görevi nedeniyle zilyetliği veya koruma ve gözetimi altındaki malı zimmete geçirme; rüşvette kamu göreviyle ilgili bir iş karşılığında menfaat üzerinde anlaşma; irtikapta ise kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak yarar sağlaması söz konusudur.
Zimmet suçunda korunan hukuki değer konusunda öğretide farklı görüşler bulunmaktadır. Bu nedenle mağdurun kimliği her dosyada ayrıca değerlendirilir. Malın maliki veya zimmet nedeniyle doğrudan zarar gören kişi ya da kurumun suçtan zarar gören sıfatı gündeme gelebilir. Kamu görevlisinin eylemi zimmet suçunun unsurlarını taşımıyorsa, TCK m.257’deki koşulların bulunup bulunmadığı da somut olayda değerlendirilir; bu konuda görevi kötüye kullanma suçu başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.
Zimmet ve Bankacılık Zimmeti Farkı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’ndaki zimmet suçu ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 160. maddesindeki bankacılık zimmeti, bazı ortak özellikleri bulunsa da farklı suç tipleridir. TCK m.247’deki zimmetin faili kamu görevlisiyken, Bankacılık Kanunu m.160’ta suçun faili banka yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile bankanın diğer mensuplarıdır.
İki suç, suçun konusu bakımından da ayrılır. TCK m.247’de görevi nedeniyle zilyetliği devredilen veya koruma ve gözetimi altında bulunan mal; Bankacılık Kanunu m.160’ta ise para, para yerine geçen evrak veya senetler ile diğer mallar düzenlenmiştir.

Zimmet Suçunun Unsurları Nelerdir?
Zimmet suçunun maddi ve manevi unsurlarının yanı sıra açıklamaları ile ilgili tüm detaylar aşağıda yer almaktadır:
Maddi Unsurlar
Zimmet suçunun maddi unsurlarından olan fail, mağdur, fiil ve suçun konusu ile ilgili detaylar şu şekildedir:
- Fail:
TCK m.247’de fail “kamu görevlisi” olarak gösterildiğinden zimmet özgü suçtur. Kamu görevlisi kavramı TCK m.6/1-c’de, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi şeklinde tanımlanır. Bu nedenle kamu görevlisi sıfatı yalnızca kadro unvanına veya vatandaşlığa bakılarak belirlenmez; yürütülen görevin ve faaliyetin niteliği incelenir.
Zimmet suçunun faili, malı zimmetine geçirdiği sırada TCK m.6 anlamında kamu görevlisi olmalıdır. Bu nitelik yoksa kişi TCK m.247’nin faili olamaz; fiilin güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık veya başka bir suçu oluşturup oluşturmadığı olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Kamu görevlisi olmayan kişi özgü suçun işlenişine iştirak etmişse, TCK m.40/2 uyarınca azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.
- Mağdur:
Zimmet suçunda mağdurun kim olduğu konusunda öğretide farklı görüşler vardır. Kamu idaresinin yanı sıra zimmete geçirilen mal nedeniyle doğrudan zarar gören kişi veya kurumun konumu da somut olayda değerlendirilir. Malın malikliği tek başına mağdur sıfatını belirlemez.
- Suçun Konusu:
Zimmet suçunun konusunu, kamu görevlisinin kamu görevinin gereği olarak elinde bulundurduğu veya kendisine teslim edilen, kullanması için verilen ve görevi nedeniyle koruması ve gözetmesi beklenen mal oluşturur. Bu mal kavramını geniş bir anlamda anlamak gerekmektedir. Bu nedenle bu mal taşınır bir mal olabileceği gibi taşınmaz bir mal da olabilir. Ayrıca malın mülkiyetinin kime ait olduğu da bu suçun oluşması bakımından bir önem taşımamaktadır.
- Fiil:
Zimmet suçundaki fiil, kamu görevlisinin görev nedeniyle zilyetliği kendisine devredilen veya koruma ve gözetimi altında bulunan malı kendisinin ya da başkasının yararına zimmetine geçirmesidir. Malın üçüncü kişiye verilmesi, satılması, harcanması veya rehin edilmesi bu fiile örnek olabilir. Her olayda mal üzerindeki tasarrufun niteliği ve failin iradesi birlikte değerlendirilir.
Zimmet fiili, olayın özelliğine göre icrai bir davranışla ortaya çıkabilir. Örneğin, görev nedeniyle teslim edilen paranın kişisel hesaba aktarılması zimmete geçirme fiiline örnek oluşturur. Görevin gereğini yerine getirmemek tek başına zimmet sayılmaz; ihmali davranışın zimmete geçirme kastı ve mal üzerindeki tasarrufla bağlantısı somut delillerle ortaya konulmalıdır. Muhasebe hatası veya denetim eksikliği de kendi başına TCK m.247 anlamında zimmet suçunu göstermez.
Manevi Unsurlar
Zimmet suçu kasten işlenebilir; taksirli hâli kanunda suç olarak düzenlenmemiştir. Failin, görevi nedeniyle zilyetliğinde bulunan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren davranışı bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir. Bu irade; mal üzerindeki tasarruf, kayıtlar, malın kullanımı ve diğer deliller birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Zimmet Suçunun Cezası 2026
Basit zimmet suçunun cezası kanunda belirtildiği üzere 5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Zimmet suçunun işlenmesinde ortaya çıkmaması için hileli davranışlarda bulunulması şeklinde bir hareket yapılması durumunda kişiye verilecek olan cezada artırıma gidilir. Zimmet suçunun işlenirken kullanma zimmeti amacıyla işlenmesi veya suçun işlendiği malın değerinin az bir miktar olması durumunda verilecek olan cezada indirime gidilecektir.
Suçtan sonra malın aynen iadesi veya zararın tamamen giderilmesi, TCK m.248’deki etkin pişmanlık koşulları ve zamanlaması çerçevesinde değerlendirilir.
Zimmet Suçunun Nitelikli Halleri
Zimmet suçunun nitelikli halleri ve nitelikli hallerde ceza miktarının artış oranı ile ilgili tüm detaylar aşağıdaki gibidir:
Daha Az Cezayı Gerektiren Nitelikli Haller
Zimmet suçunun daha az cezayı gerektiren nitelikli halleri kullanma zimmeti ve alınan malın değerinin azlığıdır.
- Kullanma Zimmeti:
TCK m.247/3 uyarınca, zimmet suçunun malın geçici süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi hâlinde ceza yarı oranına kadar indirilebilir. Kullanma zimmetinde iade etme iradesi ve fiilin özellikleri somut olayda değerlendirilir.
- Malın Değerinin Azlığı:
TCK m.249, malın değerinin azlığı nedeniyle cezanın üçte birden yarıya kadar indirilmesini öngörür. Malın değeri suç tarihindeki koşullara göre belirlenir. Değerin çok düşük olduğu ve birden fazla fiilin zincirleme suç oluşturduğu ileri sürülen olaylarda suçun oluşumu ve değer hesabı ayrıca tartışılabilir; bu nedenle her durumda ceza verileceği yönünde kesin bir ifade doğru olmaz. Bu konu, 2026 tarihli Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi çalışmasında da incelenmiştir.
Daha Ağır Cezayı Gerektiren Nitelikli Haller
TCK m.247/2, zimmetin ortaya çıkmasını engellemeye yönelik hileli davranışlarla işlenmesi hâlinde cezanın yarı oranında artırılmasını öngörür. Nitelikli hâlin uygulanması için, zimmeti gizlemeye yönelen hileli davranışın somut olayda ortaya konulması gerekir; yalnızca hesap veya belge düzensizliği bulunması yeterli değildir.
Suçun Özel Görünüş Biçimleri
Zimmet suçunun özel görünüş şekillerinden olan teşebbüs, iştirak ve içtimai ile ilgili tüm detaylar aşağıdaki gibidir:
- Teşebbüs:
Zimmet suçu, kamu görevlisinin görevi nedeniyle zilyetliğinde bulunan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının yararına fiilen zimmetine geçirmesiyle tamamlanır. Fail bu sonuca yönelen elverişli icra hareketlerine başlamış ancak elinde olmayan nedenle malı zimmetine geçirememişse TCK m.35 uyarınca teşebbüs hükümleri değerlendirilebilir. Hazırlık hareketleri tek başına teşebbüs oluşturmaz; icraya başlama ve tamamlanma anı somut olayın işleniş biçimine göre belirlenir.
- İştirak:
Zimmet suçu iştirake elverişli bir suçtur ancak sadece kamu görevlileri tarafından işlenebilen bir suç olduğundan dolayı özgü bir suçtur ve bu nedenle de yalnızca kamu görevlileri bu suçun faili olabilir. Bu suçu işleyen kamu görevlisi haricindeki kişiler fail değil yalnızca azmettiren veya yardım eden olabilir.
Denetim görevinin ihlali, zimmetin işlenmesine sağladığı katkıya ve kamu görevlisinin bilgisine göre TCK m.251 kapsamında ayrıca değerlendirilir; denetimdeki her eksiklik zimmet suçuna iştirak oluşturmaz.
- İçtima:
Fiilin birden fazla kez işlendiği olaylarda zincirleme suç hükümlerinin uygulanması için TCK m.43’teki koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca incelenir. Zimmet başka suçlarla birlikte işlendiğinde içtima hükümleri somut fiillere göre belirlenir. Örneğin zimmetle bağlantılı olarak sahte belge düzenlenmesi veya kullanılması hâlinde, TCK m.212 uyarınca sahtecilik ve ilgili suçtan ayrı ayrı hüküm kurulması gündeme gelebilir.
Denetim Görevinin İhmali Suretiyle Zimmet Suçu
TCK m.251, zimmet ve irtikap suçlarının işlenmesine denetim yükümlülüğünü ihlal ederek katkı sunan kamu görevlileri için iki ayrı düzenleme içerir. Denetimle yükümlü kamu görevlisi, zimmet veya irtikap suçunun işlenmesine kasten göz yumarsa m.251/1 uyarınca işlenen suçun müşterek faili olarak sorumlu tutulur.
M.251/2’de, zimmet veya irtikap suçunun işlendiğini bilmeyen; buna karşın denetim görevini kasten ihmal ederek suçun işlenmesine imkân sağlayan kamu görevlisi için üç aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Suçun işlenmesine imkân sağlama bağı aranır; yalnızca sonradan eksik denetim saptanması bu fıkranın koşullarını karşılamaz.
Zimmet Suçunda Etkin Pişmanlık

TCK m.248’e göre, zimmete geçirilen malın aynen iade edilmesi veya zararın tamamen giderilmesi hâlinde indirim, işlemin yapıldığı aşamaya göre belirlenir:
- Soruşturma başlamadan önce iade veya tam tazmin gerçekleşirse cezanın üçte ikisi indirilir.
- Kovuşturma başlamadan önce gönüllü iade veya tam tazmin yapılırsa cezanın yarısı indirilir.
- Kamu davası açıldıktan sonra hüküm verilmeden önce iade veya tam tazmin gerçekleşirse cezanın üçte biri indirilir.
Zimmet Suçunda Dava Zamanaşımı
TCK m.66/1-d uyarınca zimmet suçunda genel dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Sürenin başlangıcı ve hesabı; suçun tamamlanma biçimine, zincirleme suç iddiasına ve zamanaşımını durduran ya da kesen nedenlere göre değişebilir. Somut dosyada ayrıca hesaplama yapılmalıdır.
Zimmet Suçu Şikayete Tabi Bir Suç Mudur?
Zimmet suçu şikayete tabi bir suç değildir. Soruşturma ve kovuşturma yapılması için şikayet şartı aranmaz. Bu suçun mağduru olan kişinin yetkili mercilere özel bir bildirim yapmasına gerek yoktur. Bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması için yetkili mercilere yapılan ihbar, onların harekete geçmesi için yeterli olacaktır.
Zimmet Suçu Uzlaşmaya Tabi Bir Suç Mudur?
Zimmet suçu uzlaşmaya tabi olan suçlardan biri değildir. Zimmet suçundan zarar gören veya mağdur olan taraf ile bu suçun faili aralarında uzlaşmış olsalar bile bunun soruşturma ve kovuşturmaya bir etkisi olmayacaktır.
Zimmet Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme Nedir?
Zimmet suçunda görevli mahkeme eğer kamu davası açılması durumu varsa Ağır Ceza Mahkemesidir. Zimmet suçunda yetkili olan mahkeme ise suçun işlenmiş olduğu yer mahkemesidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Zimmet Suçu Nedir?
Zimmet suçu, kamu görevlisi olan kişinin kamu görevi nedeniyle kendisine devredilen koruma ve gözetim yükümlülüğü altında bulundurduğu malı kendisinin veya başka bir kişinin zimmetine geçirmesi durumudur.
Güveni Kötüye Kullanma Suçu ile Zimmet Suçu Arasındaki Fark Nedir?
Güveni kötüye kullanma suçunda kişinin kendisine emanet edilen ve koruma ve gözetmekle yükümlü olduğu malda kendisininmiş gibi tasarrufta bulunması gerekir ve bunun için de kişinin şahsının bir önemi yoktur. Zimmet suçunda ise kamu görevlisinin kendisine kamu görevinden dolayı emanet edilen ve koruma ve gözetmekle yükümlü olduğu mal üzerinde tasarrufta bulunması durumu vardır. Yani güveni kötüye kullanma suçunda fail herhangi bir kişi olabilirken zimmet suçunda fail her zaman kamu görevlisi olmak zorundadır.
Zimmet Suçunda Kast Aranır Mı?
Zimmet suçu kasten işlenebilir; taksirli hâli cezalandırılmaz. Failin, görevi nedeniyle zilyetliğinde bulunan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren davranışı bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir. Olası kastın yeterli olup olmadığı öğretide tartışılır; her olayda failin iradesi ve deliller değerlendirilir.
Zimmet Suçu Kim Tarafından İşlenebilir?
Zimmet suçunu işleyebilecek olan kişiler ancak kamu görevlileri olabilir. Kamu görevlisi dışındaki kişiler bu suçun faili olamazlar ancak eğer suça dahil olurlarsa sadece yardım eden veya azmettiren olarak cezalandırılırlar.
Zimmet Suçunun Cezası Paraya Çevrilebilir Mi?
Temel ceza beş yıldan başlasa da kanundaki indirimler sonrasında hükmedilen sonuç ceza bir yıl veya daha az olursa, TCK m.50 kapsamında adli para cezasına çevirme değerlendirilebilir. Bunun mümkün olup olmadığı, somut dosyadaki ceza ve indirimlere bağlıdır.
Zimmet Suçunu İşledim Ancak Zararı Gidermek İstiyorum. Yine De Hapis Cezası Alır Mıyım?
Malın aynen iadesi veya zararın tamamen giderilmesi, zamanına göre TCK m.248’deki indirimleri gündeme getirebilir: soruşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisi, kovuşturma başlamadan önce gönüllü olarak yarısı, kamu davası açıldıktan sonra hükümden önce ise üçte biri indirilir. TCK m.248’deki indirim, malın iadesi veya zararın giderilmesinin tek başına beraat ya da cezasızlık sonucu doğurduğu anlamına gelmez.
Zimmet Suçu Uzlaştırma Kapsamında Mıdır?
Zimmet suçu, uzlaşmaya tabi bir suç değildir. Uzlaşma, mağdur olan kişi ile suçun failini bir araya getirerek çözüm önerisi sunma ve anlaşma sağlamaya çalışma durumudur. Ancak zimmet suçu uzlaştırma kapsamına girmeyen bir suçtur.
Zimmet Suçunda Dava Zamanaşımı Kaç Yıldır?
Genel dava zamanaşımı süresi TCK m.66/1-d uyarınca 15 yıldır. Başlangıç tarihi ile durma ve kesilme nedenleri somut dosyada ayrıca incelenmelidir.
Zimmet suçlamasında tutuklama kararı verilebilir mi?
Tutuklama için isnat edilen suçun adı tek başına yeterli değildir. CMK m.100 uyarınca kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, bir tutuklama nedeni ve ölçülülük koşulu birlikte değerlendirilir.
Zimmet suçundan mahkûmiyet memuriyete engel olur mu?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5, zimmet suçundan mahkûm olmamayı devlet memurluğuna giriş şartı olarak düzenler. Kesinleşen mahkûmiyetin görevdeki memuriyete etkisi, m.98 ve kişinin tabi olduğu personel mevzuatına göre değerlendirilir.
Sonuç
Zimmet suçunun oluşup oluşmadığı; kamu görevlisi sıfatı, malın görev nedeniyle zilyetlik ya da koruma ve gözetim altında bulunması, zimmete geçirme kastı ve deliller birlikte değerlendirilerek belirlenir. Ceza miktarını ise suçun işleniş biçimi, malın değeri, iade zamanı ve kanundaki diğer koşullar etkiler.
BURCU SENA URUÇ














