Şike ve teşvik primi, müsabakalarda bir takımın, rakiplerine ya da rakiplerinin sporcularına karşı haksız galibiyet elde etme amaçlı karşı takıma, karşı takımın sporcusuna veya üçüncü bir takıma ya da üçüncü bir takımın sporcusuna verilen primlerdir. Örneğin haksız bir şekilde galibiyet elde etmek isteyen bir takım, müsabaka oynayacağı rakibine yenilmesi için bir miktar para verirse şike yapmış olur. Ancak 3. takıma karşı rakibine karşı daha iyi oynaması için para verirse de teşvik primi olur. Türk spor gündemini son dönemde sıklıkla ilgilendiren şike teşvik primi suçunun cezası ve diğer tüm detaylardan içeriğimizde bahsedeceğiz.
İçindekiler
- 1 Şike Nedir?
- 2 Teşvik Primi Nedir?
- 3 Şike Suçunun Unsurları
- 4 Şike Suçunun Nitelikli Halleri
- 5 Şike Suçunda Teşebbüs
- 6 Şike Suçunda Etkin Pişmanlık
- 7 Şike Yapmanın Cezası 2026
- 8 Şike Suçunda Görevli Mahkeme
- 9 Teşvik Primi Suçunun Unsurları
- 10 Teşvik Pirimi Suçun Nitelikli Halleri
- 11 Teşvik Primi Vermenin Cezası 2026
- 12 Teşvik Primi Suçunda Görevli Mahkeme
- 13 UEFA Disiplin Talimatları Doğrultusunda Şike ve Teşvik Primi
- 14 Sıkça Sorulan Sorular
Şike Nedir?
Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre şike: ‘’Bir spor müsabakasının sonucuna etki etmek için maddi ya da manevi çıkar karşılığı taraflar arasında yapılan anlaşma’’ olarak tanımlanır. Şike nedir? sorusuna en kısa tabirle bu şekilde yanıt verebiliriz. Şike yapan ya da şike yapma teşebbüsünde bulunan bir spor kulübü, haksız menfaat elde ederek başarıya ulaşmaya çalışır.
Şikenin ya da şike teşebbüsünün var olması için, müsabaka oynayacağı rakibinin yönetimine, teknik heyetine ya da sporcularına maddi ya da manevi menfaat sunulması yeterlidir. Örneğin; karşı takımın futbolcusuna ‘’bu maç kırmızı kart gör sana şu kadar para vereceğiz’’ denmesinin ardından futbolcunun bilerek ve isteyerek kırmızı kart görmesi şikenin varlığı açısından yeterlidir.
Şikenin Toplumsal ve Ekonomik Sonuçları
Şike, sporun “adil rekabet” iddiasını temelden sarsar. Taraftar açısından maçın sonucu artık sahadaki emek ve performansla açıklanamaz hale geldiğinde, spora duyulan güven erir; bu da tribün kültüründe gerilimi ve kutuplaşmayı artırır, “hak ederek kazanma” fikrini zayıflatır. Özellikle gençler bakımından sporun rol model ve disiplin kazandıran tarafı darbe alır; spor, birleştirici bir ortak payda olmaktan uzaklaşır.
Ekonomik cephede ise güven kaybı doğrudan paraya dönüşür: izlenme oranları düşer, yayın gelirleri ve sponsorluklar baskılanır, kulüplerin bilet/ürün satışları geriler. Şike şüphesinin kalıcılaştığı liglerde marka değeri zayıfladığı için yatırımcı ve sponsor daha düşük bedel teklif eder ya da tamamen çekilir; kulüpler daha kırılgan bir mali yapıya sürüklenir. Bahisle bağlantılı şike eylemleri ayrıca haksız kazanç ve kayıt dışı para akışını büyüterek, sporun çevresinde ikinci bir “gölge ekonomi” oluşturur ve bu da hem sektörel itibarı hem de düzenleyici baskıyı artırır.
Bahis Şikesi Nedir?
Bahis şikesi, bahis mafyalarının para kazanmak amacıyla özellikle futbol müsabakalarına müdahale etmesi şeklinde olacağı gibi bizzat futbolcu, teknik heyet veya yönetim üyeleri tarafından da yapılabilir. Bahis mafyalarının bazı futbol müsabakalarına müdahale ederek kolay yoldan para kazanmaları özellikle gelişmemiş futbol liglerinde var olduğu bilinen bir durumdur. Venezuela, Kolombiya, Peru gibi Güney Amerika ülkelerinde, Hırvatistan, Sırbistan, Bulgaristan gibi Balkan ülkelerinde Afrika liglerinde, Rusya futbol liginde bahis mafyalarının futbol müsabakalarına etki ettiği sporseverler ya da bahisçiler tarafından sürekli dillendirilmektedir.
Ayrıca futbolcular, teknik heyet ve yöneticilerin de zaman zaman bahis şikesine karıştıkları görülmüştür. Yakın tarihte de birçok örnek söz konuşur. Örneğin geçen yıl İngiltere Premier Lig takımlarından Brentford’un futbolcusu Ivan Toney, İngiltere Futbol Federasyonu’nun bahis kurallarını 232 kez ihlal etmesi sebebiyle 50.000 Sterlin para cezasına çarptırılmış ve 8 ay futboldan men edilmişti.
Spor Hukuku ve Ceza Hukuku alanlarında merak ettiğiniz diğer konular hakkında da bilgi edinmek isterseniz, ilgili kategorimizde yer alan içeriklerimize göz atabilirsiniz.
Teşvik Primi Nedir?
Teşvik TDK’de ‘’İsteklendirme, bir kimseyi kötü bir işe yönlendirmek amacıyla yönlendirmek’’ anlamına gelmektedir. Teşvik primi nedir? sorusuna en kısa tabirle bu şekilde yanıt verebiliriz. Örneğin; iki farklı spor kulübü, şampiyonluk yarışındadır. Şampiyonluk yarışında olan A takımı, ligin son haftası mücadele edeceği C takımına ya da C takımının futbolcusuna maçı kaybetmeleri amacıyla para verirse şike söz konusudur. Ancak A takımı, şampiyonluk yarışında olduğu B takımının rakibi D takımına ya da D takımının futbolcusuna, B takımını yenmeleri ya da en azından B takımına puan kaybettirmeleri amacıyla para verirse teşvik söz konusudur. Teşvik primi, sporcuya motivasyon kazandırarak, teşvik veren kişi ya da kişilere haksız menfaat sağlamayı amaçlar.
Şike Suçunun Unsurları
Şike suçunun oluşması için gerçekleşmesi gereken unsurlar ve bu unsurların açıklamaları aşağıdaki gibidir:
- Fiil:
6222 sayılı Kanun’un 11/1 hükmü uyarınca, bir spor müsabakasının sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına kazanç veya sair bir menfaat temin eden kişi hapis cezası ile cezalandırılır. Bu düzenlemeden hareketle şike suçunun maddi unsurunu oluşturan fiil; müsabakanın sonucuna (ve uygulamada çoğu kez seyrine) etki etmeye yönelik bir amaçla, sporcuya, teknik ekibe, kulüp mensubuna veya etki alanındaki herhangi bir kişiye menfaat sağlanması (ya da sağlanmasının üstlenilmesi) şeklinde ortaya çıkar.
Burada “menfaat” kavramı dar yorumlanmaz; para olabileceği gibi, prim, hediye, borcun üstlenilmesi/silinmesi, taşınır-taşınmaz tahsisi, transfer vaadi, iş temini, sponsorluk bağlantısı, üçüncü kişiye sağlanan çıkar gibi ekonomik değeri bulunan veya fiilen çıkar sağlayan her türlü avantaj bu kapsamda değerlendirilir. Önemli olan, sağlanan/vaat edilen yararın müsabaka sonucunu etkilemeye elverişli bir etki yaratma hedefiyle ilişkilendirilebilmesidir.
Suçun tamamlanması bakımından belirleyici nokta şudur: Şike suçu, yalnızca “bir teklif” seviyesinde kalmayıp taraflar arasında menfaat temini yönünde bir mutabakat/bağlantı kurulmuşsa (yani menfaatin müsabaka sonucunu etkileme amacıyla verilmesi/vaat edilmesi ve bunun muhatapça kabulü veya anlaşmanın kurulması) tamamlanmış kabul edilir. Buna karşılık, menfaatin sağlanmasına ilişkin girişimler karşı tarafça kabul görmeden ya da mutabakat oluşmadan kesilmişse, somut olaya göre teşebbüs hükümlerinin uygulanması gündeme gelebilir. Bu ayrım, dosyada mesajlaşmalar, para hareketleri, tanık anlatımları ve zamanlama gibi olgularla somutlaştırılır.
- Fail:
Suçu gerçekleştirmiş olan kişiye fail denir. Kanunda faile ilişkin herhangi bir düzenleme mevcut değildir. Dolayısıyla suçun faili herkes olabilir (Kulübün yöneticisi, teknik sorumlusu, futbolcusu vs.). 11.maddenin ikinci fıkrasına göre şike anlaşmasının varlığından haberdar olan ve anlaşılmış olan müsabaka sonucunun elde edilmesi için katkıda bulunan kimseler de bir ila üç yıl arası hapisle cezalandırılır.
- Mağdur:
Şike suçunda mağdur, müsabakayı kaybettikleri halde şike anlaşmasının varlığından haberdar olmayan kişilerdir. Bu kişiler; oyuncular, spor kulüpleri, taraftarlar olabilir.
Şike Suçunun Manevi Unsuru
Şike suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Failin, bir spor müsabakasının sonucunu veya seyrini hukuka aykırı şekilde etkilemek amacıyla hareket etmesi gerekir. Bu nedenle şike bakımından aranan kast, yalnızca “menfaat sağlama” düşüncesi değildir; asıl olarak müsabakanın sportif dürüstlüğünü bozma iradesi (sonucu/seyrini etkileme bilinci ve isteği) bulunmalıdır. Fail, yaptığı teklifin/verdiği menfaatin veya kurduğu anlaşmanın müsabaka üzerinde etki doğurmaya elverişli olduğunu bilerek ve bu etkiyi hedefleyerek hareket eder. Buna karşılık, tarafların iradesi “şaka”, “övünme”, “boş vaat”, “sonuçtan bağımsız bir hediye/prim” gibi müsabaka sonucunu etkilemeye dönük olmayan bir zeminde kalıyorsa, somut olayın koşullarına göre kastın oluşmadığı ileri sürülebilir. Şike suçunda taksirle (dikkatsizlikle) işlenme mümkün değildir; manevi unsur bakımından belirleyici ölçüt, eylemin müsabaka sonucunu/seyrini etkilemeye yönelen bilinçli ve iradi bir davranış olup olmadığıdır.
Şike Suçunun Nitelikli Halleri
Şike suçunun nitelikli hallerini içeren aşağıdaki durumlarda suçu işleyen fail hakkında hükmolunacak ceza yarı oranında artırılır:
- Kamu Görevinin Sağladığı Güvenin Kötüye Kullanılması Suretiyle İşlenmesi: Şike eyleminin bir kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmesi tek başına nitelikli hal için yeterli değildir. Kamu görevlisinin, görevinden kaynaklanan nüfuz ve güveni kullanarak şikeyi gerçekleştirmesi veya kolaylaştırması gerekir. Yani artırımın dayanağı “sıfat” değil, bu sıfatın sağladığı güvenin kötüye kullanılmasıdır.
- Sporun Kurumsal Aktörleri Tarafından İşlenmesi: Şike, ilgili spor dalının federasyonunda görev/üyelik sıfatı bulunanlar ile spor kulübü üyeleri veya kulüp yöneticileri tarafından; ayrıca teknik ekip mensupları ya da sporcuların menajerleri gibi müsabaka süreçlerine etkisi olan kişilerce işlenirse ceza ağırlaşır. Burada korunan değer, sporun iç işleyişine duyulan güvenin içeriden sarsılmasıdır.
- Örgüt Faaliyeti Kapsamında İşlenmesi: Şike fiili, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün planlı, koordineli ve süreklilik arz eden faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilmişse nitelikli hal uygulanır. Tekil ve rastlantısal bir girişim değil; örgütsel yapı ve faaliyet bağlantısı aranır.
- Bahis Oyunlarının Sonuçlarını Etkileme Amacıyla İşlenmesi: Şike, yalnızca müsabaka sonucunu değil, bahis oyunlarının sonuçlarını etkilemeye dönük bir amaçla yapılmışsa ceza yarı oranında artırılır. Eylemin bahis düzenine sirayet edecek şekilde kurgulanması ve bu yönde bir kastın bulunması belirleyicidir.
Yukarıdaki nitelikli hallerin gerçekleşmesi durumunda şike ve teşvik pirimi kapsamında verilen ceza, yarı oranında artırılmaktadır.
Şike Suçunda Teşebbüs
Eğer bir taraf şike yapmak istiyor ancak karşı taraf yanaşmıyorsa suçun teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilir. Burada çok önemli bir hususa dikkat çekmek istiyoruz. Eğer iki taraf, şike anlaşması yaptığı halde müsabakada anlaşmanın dışında bir sonuç çıktıysa (örneğin; A takımı ile B takımı, müsabakayı A takımının kazanması üzerine anlaşmalarına rağmen müsabaka berabere bitmiş ya da B takımı kazanmıştır) suç teşebbüs aşamasında kalmamıştır. Tamamlanmıştır. Ama verdiğimiz örnekte B takımı, eğer anlaşmayı kabul etmezse A tarafının işlediği suç teşebbüs aşamasında kalmıştır. Teşebbüs aşamasında kalan suç da cezalandırılır. Ancak doktrindeki görüşe göre, teşebbüs aşamasında kalmış şikenin varlığını ispatlamak zor olacaktır. (Özen/Yılmaz 2012:32)
Şike Suçunda Etkin Pişmanlık
6222 sayılı Kanun’un 11/8 hükmüne göre; müsabaka oynanmadan önce suçu ortaya çıkartan kişi cezalandırılmaz. Etkin pişmanlık, suçun tamamlanmasının ardından failin pişman olmasıdır. Ancak 6222 sayılı Kanun’da müsabaka oynanmadan önce suçu ortaya çıkartan kişinin cezalandırılmayacağı ön görülmüştür. Çünkü yukarıda da bahsettiğimiz üzere şike suçu için anlaşmaya varılmış olması suçun tamamlanması açısından yeterlidir.
Etkin Pişmanlık konusu hakkında daha detaylı bilgi almak isterseniz, içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.
Şike Yapmanın Cezası 2026
Şike fiili bakımından hem disiplin hukukuna ilişkin yaptırımlar hem de ceza hukuku yaptırımları gündeme gelir. Disiplin yönünden; TFF Futbol Disiplin Talimatı’nın 56. maddesi uyarınca şike eylemine karışan kişiler hakkında sürekli hak mahrumiyeti cezası uygulanır. Şikenin kulüp yöneticileri tarafından gerçekleştirilmesi halinde, kulüp hakkında bir alt lige düşürme yaptırımı öngörülür. Ayrıca ihlalde sorumluluğu bulunan diğer kişiler yönünden de para cezası gibi disiplin yaptırımları söz konusu olabilir.
Ceza hukuku yönünden ise; 6222 sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında şike yapan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile 20.000 güne kadar adli para cezası verilir. Somut olayın niteliğine göre, menfaatin sağlanması/vaat edilmesi ve taraflar arasındaki anlaşmanın varlığı gibi hususlar suçun oluşumu ve cezalandırma bakımından belirleyici olacaktır.
Şike Suçunda Görevli Mahkeme
Şike ve teşvik primi suçlarında görevli mahkeme, Asliye Ceza Mahkemesi olarak belirlenmiştir. Suç kapsamındaki tüm davalar, Asliye Ceza Mahkemesi’nde yürütülmektedir.
Teşvik Primi Suçunun Unsurları
- Fiil:
6222 sayılı Kanun’un 11/1. fıkrası “şike” fiilini düzenlemekte; bir müsabakanın sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına kazanç veya sair menfaat temin eden kişinin cezalandırılacağını öngörmektedir. Kanun koyucu, teşvik primi olarak adlandırılan hâli ise aynı maddenin 5. fıkrasında ayrıca düzenlemiş ve bir takımın müsabakada başarılı olması amacıyla menfaat sağlanması/vaat edilmesi durumunda, fail hakkında hükmolunacak cezada yarı oranında indirim yapılacağını belirtmiştir.
Bu itibarla m.11/5, bağımsız bir “ceza miktarı” belirlemekten ziyade, m.11/1 kapsamında öngörülen yaptırımın esas alınarak, fiilin mahiyetinin “şike” değil “teşvik primi” olduğunun kabulü hâlinde cezanın yarıya indirilmesini emreden özel bir hükümdür. Başka bir ifadeyle; somut olayda menfaat temininin/vaadinin müsabakaya etki etmeye yönelik olduğu tespit edilmekle birlikte, amaç müsabakanın sonucunu bozmak değil de bir tarafın başarısını temin etmek ise, mahkemece m.11/1’deki ceza belirlenir; ardından m.11/5 uygulanarak bu ceza yarı oranında indirilir.
Ayrıca teşvik primi bakımından da, tıpkı şikede olduğu gibi, müsabaka sonucunun fiilen değişmesi veya beklenen sonucun gerçekleşmesi zorunlu bir unsur değildir; menfaatin müsabakayı etkileme amacıyla temin edilmesi veya bu yönde vaat/teklif ilişkisinin kurulması halinde, somut olayın özelliklerine göre suçun oluştuğu kabul edilebilir. Suçun oluşması için teşvik primi vaadinin verilmesi bile yeterli kabul edilir.
- Fail:
Kanun koyucu, teşvik primi suçu ile şike suçunu işleyenler bakımından fail tanımında bir ayrım gözetmemiştir. Şike suçundaki gibi fail herkes olabilir.
- Mağdur:
Kanun koyucu, mağdur tanımında teşvik primi suçu ile şike suçu bakımından bir ayrım yapmamıştır. Şike suçundaki gibi mağdurlar, müsabakayı kaybettikleri halde şike anlaşmasının varlığından haberdar olmayan kişilerdir.
Teşvik Primi Suçunun Manevi Unsuru
Teşvik primi suçu da kasten işlenir. Ancak burada hedef, rakibin mağlubiyetini satın almak değil; bir takımın/sporcunun daha iyi performans göstermesini sağlamak üzere, müsabaka sonucuna etki edebilecek nitelikte menfaat temin etmek veya vaat etmek suretiyle sportif rekabeti hukuka aykırı biçimde yönlendirmektir. Fail, verdiği/vaat ettiği menfaatin müsabakaya katılan kişi(ler)in motivasyonunu ve davranışını etkileyerek müsabakanın adil rekabet şartlarını bozacağını bilerek ve isteyerek hareket etmelidir.
Bu suçta da sırf “ödüllendirme” görüntüsü altında dahi, ödül/prim müsabakaya etki etmek amacıyla veriliyor ve bu amaç somut verilerle ortaya konulabiliyorsa kast vardır. Öte yandan, müsabaka tamamlandıktan sonra, önceden kurulmuş bir anlaşma veya vaat bulunmaksızın, tamamen “kutlama/tebrik” mahiyetinde yapılan ve müsabakanın seyrine yönelmeyen ödemelerde (özellikle amaç unsuru zayıfsa) manevi unsur tartışmalı hale gelebilir; yine de değerlendirme somut olayın akışına, taraflar arasındaki iletişime, zamanlamaya ve menfaatin bağlamına göre yapılır. Teşvik primi suçunda da taksir yeterli değildir; aranan, sportif karşılaşmayı etkilemeye dönük doğrudan kasttır.
Teşvik Pirimi Suçun Nitelikli Halleri
Şike suçundaki nitelikli haller teşvik primi suçunda da geçerlidir. Aşağıdaki durumlarda teşvik primi suçu bakımından faile verilecek ceza yarı oranında artırılır:
- Kamu görevinin sağladığı güvenin kötüye kullanılması suretiyle işlenmesi: Teşvik primi eylemi bir kamu görevlisi tarafından gerçekleştirilmiş olsa bile tek başına bu yeterli değildir; kamu görevlisinin, görevinin sağladığı güven ve nüfuzu kullanarak suçu işlemesi veya suçu kolaylaştırması gerekir.
- Sporun kurumsal yapısı içinde yer alan kişilerce işlenmesi: İlgili spor dalının federasyonunda görev/üyelik sıfatı bulunanlar ile spor kulübü üyeleri, kulüp yöneticileri; ayrıca teknik ekip, sporcuların menajerleri gibi spor faaliyeti üzerinde fiilî etkisi bulunan kişiler tarafından teşvik primi verilmesi/vaadi/temini hâlinde nitelikli hal gündeme gelir. Buradaki mantık basittir: “sporun içinden” gelen kişi, sistemin güvenini içeriden aşındırdığı için ceza ağırlaşır.
- Örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi: Teşvik primi fiili, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde, planlı ve süreklilik arz eder şekilde icra ediliyorsa cezanın yarı oranında artırılması söz konusu olur. Tekil/dağınık bir girişim değil, örgütsel bir düzen içinde yürütülen eylem aranır.
- Bahis oyunlarının sonuçlarını etkileme amacıyla işlenmesi: Teşvik primi, yalnızca müsabaka motivasyonunu ve rekabeti sakatlamakla kalmayıp aynı zamanda bahis piyasasına etki edecek şekilde, bahis sonuçlarını yönlendirme kastıyla veriliyor ya da vaat ediliyorsa nitelikli hal uygulanır. Burada belirleyici olan, eylemin bahis düzenine sirayet edecek hedefle gerçekleştirilmesidir.
Teşvik Pirimi Suçunda Teşebbüs
6222 Sayılı Kanun bakımından şike suçuna ilişkin teşebbüs hükümleri, teşvik primi bakımından da uygulama alanı bulur. Zira teşvik primi, 6222 sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında şike ile aynı sistematik içerisinde düzenlenmiş; fiilin teşvik primi niteliğinde olması halinde yalnızca m.11/5 uyarınca cezada indirim öngörülmüştür. Bu nedenle, menfaat teminine/vaadine yönelik icra hareketlerine başlanmasına rağmen suçun tamamlanmaması hâlinde, somut olayın özelliklerine göre teşebbüs değerlendirmesi yapılması mümkündür.
Disiplin hukuku yönünden de TFF Futbol Disiplin Talimatı m.56, teşvik primi fiilinin yanı sıra teşebbüsü de açıkça yaptırım kapsamına almıştır. Dolayısıyla teşvik priminin fiilen gerçekleşmemiş olması, yalnızca teşebbüs aşamasında kalması, disiplin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; eylemin niteliğine göre ilgili kişiler hakkında Talimat’ta öngörülen yaptırımlar uygulanabilir.
Teşvik Pirimi Suçunda Etkin Pişmanlık
Şike suçunda olduğu gibi teşvik primi suçunda da müsabaka oynanmadan önce suçu ortaya çıkartan kişi cezalandırılmaz. Bu kapsamda etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanma şansı ortaya çıkar.
Teşvik Primi Vermenin Cezası 2026
Teşvik primi fiili bakımından hem spor disiplin hukuku kapsamında yaptırımlar hem de ceza hukuku kapsamında sonuçlar gündeme gelir. Disiplin yönünden, TFF Futbol Disiplin Talimatı m.56 uyarınca teşvik primi eylemine karışan kişiler hakkında sürekli hak mahrumiyeti cezası uygulanır; fiilin kulüp yöneticileri tarafından gerçekleştirilmesi hâlinde ise kulüp bakımından bir alt lige düşürme yaptırımı söz konusu olabilir. Ayrıca ihlalde sorumluluğu bulunan diğer kişiler hakkında da para cezası dâhil disiplin yaptırımları uygulanabilir.
Ceza hukuku yönünden ise teşvik primi, 6222 sayılı Kanun sistematiğinde m.11 kapsamında değerlendirilmekte olup, somut olayda fiilin teşvik primi niteliğinde olduğunun kabulü hâlinde m.11/5 gereğince fail hakkında belirlenen cezada yarı oranında indirim yapılır. Bu yönüyle teşvik primi, şike ile aynı maddede düzenlenmekle birlikte, şikeden temel farkı, şike için öngörülen yaptırımın teşvik primi hâlinde indirime tabi tutulmasıdır.
Teşvik Primi Suçunda Görevli Mahkeme
Teşvik primi suçu işleyen kişilerin hukuki süreçlerinin yürütüldüğü görevli mahkeme, Asliye Ceza Mahkemeleridir. Tüm davalar, Asli Ceza Mahkemeleri tarafından yürütülmektedir.
UEFA Disiplin Talimatları Doğrultusunda Şike ve Teşvik Primi
Aşağıdaki koşulların en az birinin gerçekleşmesi halinde UEFA Disiplin Talimatları çerçevesinde yaptırım uygulanır:
- Kendisine veya üçüncü bir tarafa avantaj sağlamak amacıyla bir müsabakanın gidişatını ve/veya sonucunu yasa dışı olarak etkileyecek şekilde hareket etmek
- Müsabakayla ilgili bahis olaylarına doğrudan ya da dolaylı bir şekilde karışmak
- Kamuya açık olmayan, futbol içindeki konumu sayesinde elde ettiği ve bir maçın veya müsabakanın dürüstlüğüne zarar veren veya verebilecek olan bilgileri kullanmak veya başkasına ulaştırmak
- Bir müsabakanın gidişatının hukuka aykırı olarak değiştirildiğinden haberdar olan kişinin, durumu UEFA’ya bildirmemesi.
Kulüp üyeleri, yöneticileri, futbolcuları veya yetkililerinden herhangi birinin bu talimatlara aykırı davranması halinde ilgili kulübe UEFA müsabakalarından geçici olarak men, bu eylemin futbolcular, yönetici, teknik heyet vs. tarafından işlenmesi halinde ise hak mahrumiyeti cezası verilir.
Şike ve teşvik primi suçları ile ilgili hukuki desteğe ihtiyaç duyuyorsanız, Burak Temizer Hukuk Büromuzun deneyimli İstanbul ceza avukatı kadrosundan destek alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Şike ve Teşvik Primi Farkı Nedir?
Şike ve teşvik farklı kavramlardır. Şike: ‘’Bir spor müsabakasının sonucuna etki etmek için maddi ya da manevi çıkar karşılığı taraflar arasında yapılan anlaşma’’ olarak tanımlanır. Teşvik ise TDK’de ‘’İsteklendirme, bir kimseyi kötü bir işe yönlendirmek amacıyla yönlendirmek’’ anlamına gelmektedir.
Örneğin; iki farklı kulüp, şampiyonluk yarışındadır. Şampiyonluk yarışında olan A takımı, ligin son haftası mücadele edeceği C takımına ya da C takımının futbolcusuna maçı kaybetmeleri amacıyla para verirse şike söz konusudur. Ancak A takımı, şampiyonluk yarışında olduğu B takımının rakibi D takımına ya da D takımının futbolcusuna, B takımını yenmeleri ya da en azından B takımına puan kaybettirmeleri amacıyla para verirse teşvik söz konusudur.
Şike İşe Yaramasa Da Suç Mudur?
Müsabakanın tarafları eğer şike yapmak üzerine anlaşmışlarsa ancak anlaşma maçın sonucunu istenildiği şekilde etkilememişse de şike suçtur. Ancak, bir tarafın karşı tarafa şike yapmak üzerine teklif verdiği halde karşı taraf bunu reddediyorsa suç teşebbüs aşamasında kalmıştır. Şike teklif eden tarafa teşebbüs hükümlerine göre ceza verilir.
Bahis Şikesi Ne Demek?
Bahis şikesi, bahis mafyalarının para kazanmak amacıyla özellikle futbol müsabakalarına müdahale etmesi şeklinde olacağı gibi bizzat futbolcu, teknik heyet veya yönetim kurulu üyeleri tarafından da yapılabilir. Bahis mafyalarının bazı futbol müsabakalarına müdahale ederek kolay yoldan para kazanmaları özellikle gelişmemiş futbol liglerinde var olduğu bilinen bir durumdur.
Bahis şikelerinde sadece bir tarafın kazanılmasına odaklanılmaz. Bahse konu olan her türlü durumun şikesi yapılabilir. Örneğin; bir maçta bahis şikesi yapmak isteyen birisi, futbol maçında 3 golden daha az gol olacak bahsi oynadıysa iki tarafın da gol atması bahis şikesi yapanın işine gelmeyecektir. Dolayısıyla bahis şikesi yapan, iki tarafa ve hatta müsabakanın hakemine müsabakada daha az gol atılması için para verebilir. Hakemlerin de bahis şikesinde rolü olabilir. Verilen örnekte, bahis şikesi yapan için müsabakada az gol atılması işine geleceği için para alan hakem, nizami golü iptal edebilir. Kısaca bahis şikesi hem bir tarafa hem iki tarafa hem de hakeme para verilerek yapılabilir.
Rakibin Oynayacağı Takıma Para Vermek Suç Mu?
Rakibin oynayacağı takıma, o takımın kaybetmesi üzerine verilecek para şike suçunu oluştururken, kendi takımının işine yarayacak sonucu almak için, kendisinin oynamadığı maçta, kazanması kendi işine yarayacak olan takıma verilecek para teşvik primi suçunu oluşturur. Şike suçunda karşısındaki rakibin kötü oynaması beklenirken, teşvik primi suçunda ise para verilen takımın iyi oynayıp maçı kazanması beklenir.
Teşvik Primi Ne Demek?
Teşvik, ‘’İsteklendirme, bir kimseyi kötü bir işe yönlendirmek amacıyla yönlendirmek’’ anlamına gelmektedir. Örneğin; A takımı, şampiyonluk yarışında olduğu B takımının rakibi D takımına ya da D takımının futbolcusuna, B takımını yenmeleri ya da en azından B takımına puan kaybettirmeleri amacıyla para verirse teşvik söz konusudur. Teşvik primi, sporcuya motivasyon kazandırarak, teşvik veren kişi ya da kişilere haksız menfaat sağlamayı amaçlar. Şike suçuna göre cezası daha hafiftir.
Şike Nasıl İspat Edilir?
İki tarafın birbirleriyle anlaşıp, bir başkasına bu durumu bildirmediği sürece şikenin ispatlanması kolay olmayacaktır. Şikenin en kolay yoldan ispatı, şike teklif edilen takımın bu teklifi reddedip, yargı merciilerine başvurması ve ilgili federasyona şikayette bulunmasıdır.
Bunun dışında, maç içerisinde beklenmeyen bir sonuç (Örneğin: karşısındakine göre çok daha zayıf olan bir takımın rakibini büyük farkla yenmesi, şike yapan takımın futbolcusunun maçın sonucunu etkileyecek çok büyük bir hata yapması) olduğu zaman da ilgili federasyon tarafından araştırma yapılabilir. Ancak maç içerisinde beklenmeyen sonucun çıkması ya da bir futbolcunun çok kritik bir hata yapması tek başına şikenin varlığı için ispat teşkil etmez. Çünkü top yuvarlaktır ve spor tarihinde birçok müsabakada beklenmeyen sonuçlar çıkmıştır. Dünya yıldızı olarak tabir edilen sporcular çok kritik anlarda çok kritik hatalar yapmışlardır ve yapmaya devam etmektedirler. Bu tip durumlar şikenin varlığı için tek başına yeterli delil teşkil etmezler.
Şikenin varlığının daha net olduğu anlaşılırsa (Örneğin; müsabaka hakeminin aynı müsabakada birden fazla çok kritik hatalı karar vermesi, aynı sporcunun bir müsabakada sürekli kritik hata yapması ya da şike yapan takımın gol atmak için rakip kaleye gitmemesi) ilgili federasyonun gözlemcileri tarafından araştırma yapılır ve ortaya konan bulgularla suç duyurusu yapılarak hukuki süreç başlatılır. Şikenin varlığı federasyon tarafından ispatlanıp mahkeme süreci tamamlandığında 6222 sayılı Kanun çerçevesinde faillere yaptırım uygulanır ve ilgili federasyonun talimatları doğrultusunda şikeye karışmış kulübe men cezası ya da bir alt lige düşürme cezası verilir.
