Müstehcenlik suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 226. maddesinde düzenlenir. Müstehcen içeriği çocuğa göstermek, yayımlamak, belirli biçimlerde satışa sunmak ve kanunda belirtilen bazı içerikleri üretmek veya bulundurmak farklı cezalarla karşılanır. Bu nedenle bir internet sitesine girmek, bir görüntüyü indirmek ve aynı görüntüyü başkalarına göndermek aynı hukuki sonucu doğurmaz.
Yetişkinlere ait, rızaya dayalı ve TCK 226/4’te sayılan içerikleri taşımayan bir görüntünün kişisel olarak izlenmesi veya saklanması, sırf cinsel içerikli olması nedeniyle müstehcenlik suçu oluşturmaz. Buna karşılık çocukların kullanıldığı müstehcen ürünleri bilerek bulundurmak da suçtur; satış veya paylaşım şartı aranmaz.
Müstehcenlik Suçu Nedir? TCK 226 Neleri Yasaklar?
TCK 226, bütün cinsel içerikleri kapsayan genel bir yasak koymaz. Hüküm; görüntünün, yazının veya sözün niteliğini, nasıl kullanıldığını ve çocuklara ulaşıp ulaşmadığını esas alır. Ceza sorumluluğu için maddede belirtilen fiillerden birinin kasten gerçekleştirilmesi gerekir.
Bir fotoğrafın açık kıyafet içermesi veya bir kitabın cinsellikten söz etmesi, o ürünün müstehcen sayılması için yeterli bir gerekçe değildir. İçeriğin bütünü, sunuluş biçimi, cinsel anlatımın amacı ve hitap ettiği kişiler dikkate alınır. Eser niteliğindeki ürünlerde bilim, sanat ve ifade özgürlüğüne ilişkin güvenceler de uygulanır. Kişisel beğeni veya ahlak anlayışı, suçun kanuni unsurlarının yerine geçemez.
TCK 226/1’de özellikle şu davranışlar cezalandırılır:
- Çocuğa müstehcen ürün vermek; içeriğini göstermek, okumak, okutmak veya dinletmek.
- İçeriği çocukların girebileceği ya da görebileceği yerde veya alenen göstermek, görülebilecek biçimde sergilemek, okumak, okutmak, söylemek veya söyletmek.
- Ürünü, içeriği görülebilecek biçimde satışa veya kiraya sunmak.
- Bu ürünleri, satışlarına ayrılmış yerler dışında satışa sunmak, satmak veya kiralamak.
- Başka mal veya hizmet satışı yanında ücretsiz vermek ya da dağıtmak.
- Müstehcen ürünlerin reklamını yapmak.
Çocuğun içeriği görmesi ile çocuğun görüntü üretiminde kullanılması farklı fiillerdir. Örneğin yetişkinlere ait müstehcen içeriğin çocuğa gösterilmesi 226/1-a kapsamında olabilirken, çocuğun kullanıldığı bir içeriği başka bir çocuğa göstermek 226/5 kapsamındaki daha ağır cezayı gündeme getirir.
Müstehcenlik Suçunun Cezası Ne Kadar?
Ceza, TCK 226’nın hangi fıkrasının uygulandığına göre değişir. Kanunda hapis ve adli para cezası birlikte öngörülmüştür. Tablodaki süreler, indirim ve artırımlar uygulanmadan önceki ceza aralıklarıdır.
| Fiil | Hapis cezası | Adli para cezası |
|---|---|---|
| 226/1’deki çocuğa gösterme, sergileme, satış ve reklam fiilleri | 6 ay–2 yıl | 5–730 gün |
| Müstehcen içeriği basın ve yayın yoluyla yayımlama veya yayımına aracılık etme — 226/2 | 6 ay–3 yıl | 5.000 güne kadar |
| Üretimde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi görünen kişileri kullanma — 226/3, ilk cümle | 5–10 yıl | 5.000 güne kadar |
| 226/3’teki ürünleri bulundurma, depolama, çoğaltma, satma veya başkalarının kullanımına sunma gibi fiiller — 226/3, ikinci cümle | 2–5 yıl | 5.000 güne kadar |
| 226/4’te sayılan içerikleri üretme, bulundurma, depolama veya maddede belirtilen diğer biçimlerde kullanma | 1–4 yıl | 5.000 güne kadar |
| 226/3 ve 226/4 kapsamındaki içerikleri basın ve yayın yoluyla yayımlama, yayımına aracılık etme veya çocuklara gösterme, dinletme, okutma — 226/5 | 6–10 yıl | 5.000 güne kadar |
TCK 226/5’in alt sınırı altı yıldır. Çocuğun kullanıldığı içeriği üretmenin cezası ile o ürünü bulundurmanın cezası da aynı değildir. Dosyada yalnız bulundurma iddiası varsa, üretim fiili kanıtlanmadan 5–10 yıllık ceza aralığı esas alınamaz.
TCK 226/3’ün ikinci cümlesi; ülkeye sokma, çoğaltma, satışa sunma, satma, nakletme, depolama, ihraç etme, bulundurma ve başkalarının kullanımına sunmayı kapsar. Kanun, bu fiillerin tamamının birlikte gerçekleşmesini aramaz. Örneğin bilerek bulundurma kanıtlanmışsa ayrıca satış yapıldığının gösterilmesi gerekmez.
TCK 226/6 uyarınca bu suçlardan dolayı tüzel kişiler hakkında da bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır. Şirket adına faaliyet yürütülmesi, fiili gerçekleştiren gerçek kişinin ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Adli para cezası önce gün olarak belirlenir; ardından kişinin ekonomik ve kişisel durumu gözetilerek bir günün karşılığı hesaplanır. TCK 52’de gün karşılığı 100–500 TL’dir. Örneğin 100 gün üzerinden, bir günün karşılığı 200 TL kabul edilirse adli para cezası 20.000 TL olur. Bu hesap, ayrıca verilen hapis cezasının yerine geçmez. Suç tarihine göre lehe kanun değerlendirmesi yapılır. Bu yüzden geçmiş tarihli bir karardaki para tutarı bugünkü dosyaya aynen taşınamaz.
Çocukların Kullanıldığı İçeriklerde Suç Nasıl Oluşur?
Ceza hukukunda on sekiz yaşını doldurmamış kişi çocuktur. TCK 226/3, gerçek çocukların yanında temsili çocuk görüntülerini ve çocuk gibi görünen kişilerin kullanıldığı müstehcen ürünleri de kapsar. Ürünün çizim veya dijital üretim olması, hükmün uygulanmasına başlı başına engel değildir. Bununla birlikte çocuğun bulunduğu her fotoğraf müstehcen değildir; günlük yaşam, sağlık veya aile fotoğrafı ile çocuğu cinsel içerik üretiminde kullanmak birbirinden ayrılır.
Çocuktan müstehcen görüntü üretmesini istemek ve bu üretimi sağlamak, yalnız daha önce hazırlanmış bir dosyayı edinmekten farklıdır. Üretime katılma, görüntüyü elde etme ve sonradan yayma fiillerinin her biri ayrı incelenir. Çocuğun görüntüyü kendisinin göndermesi, alıcıya sınırsız bir saklama veya paylaşma hakkı vermez.
Görüntüdeki kişinin yaşına ilişkin hata, TCK 30 uyarınca suçun çocuk unsuruna yönelik kastı etkileyebilir. Mahkeme, “çocuk olduğunu bilmiyordum” savunmasını yazışmalar, tarafların tanışıklığı, yaşa ilişkin açıklamalar ve içeriğin özellikleriyle birlikte inceler. Çocuk olma ihtimalini öngörüp bunu kabullenerek hareket etme hâlinde olası kast gündeme gelebilir.
Çocukların kendi aralarındaki rızaya dayalı cinsel görüntü alışverişinin cezalandırılması öğretide tartışılmaktadır. Ancak TCK 226/3’te, çocuğun rızasına dayanılarak müstehcen ürün üretimini veya bulundurmayı genel olarak serbest bırakan bir hüküm yoktur.
Porno İzlemek, İndirmek ve Telefonda Saklamak Suç mu?
Porno izlemek veya indirmek için her durumda geçerli bir ceza yoktur. İlk ayrım içeriğin niteliğidir. Yetişkinler arasındaki rızaya dayalı, TCK 226/4 kapsamına girmeyen içeriğin kişisel izlenmesi ile çocuklara ilişkin veya 226/4’te sayılan bir ürünün bilerek saklanması farklıdır. İkinci grupta paylaşım yapılmasa da bulundurma veya depolama nedeniyle ceza sorumluluğu doğabilir.
TCK 226/4; şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya kanunun ifadesiyle “doğal olmayan yoldan” yapılan cinsel davranışlara ilişkin ürünleri düzenler. Hükmün uygulanması için içerikteki davranış somut olarak belirlenmelidir. Bir kişinin cinsel yönelimi ya da bir uygulamanın toplumun bir kesimince alışılmadık bulunması, bu fıkradan ceza vermenin gerekçesi yapılamaz.
İzleme, indirme ve depolama dijital incelemede de birbirinden ayrılmalıdır. Tarayıcının geçici kayıt oluşturması, kullanıcının bir dosyayı seçip kalıcı olarak saklamasıyla aynı işlem değildir. Dosyanın bulunduğu klasör, oluşma ve erişim kayıtları, cihazdaki kullanıcı hesabı ve kişinin dosya üzerindeki hâkimiyeti incelenir. Ekranda görülen bir görüntüden doğrudan bilinçli depolama sonucu çıkarılamaz.
Suçun oluşması için belirli sayıda fotoğraf veya video bulunması şart değildir. TCK 226/3 veya 226/4 kapsamındaki bir ürünün bilerek bulundurulması da suç oluşturabilir. Dosya sayısından önce, içeriğin bu hükümlerden hangisine girdiği ve kişinin onu bilerek saklayıp saklamadığı belirlenir.
Silinmiş bir dosya incelemede geri getirilmiş olsa da yalnız bu bulguya bakılarak dosyayı kimin, nasıl kaydettiği kesinleştirilemez. Bilirkişi, dosyanın kaynağını ve kullanıcı işlemleriyle bağlantısını açıklamalıdır. Buna karşılık yasak kapsamındaki ürünü daha önce bilerek bulundurduğu kanıtlanan kişinin sonradan dosyayı silmesi, gerçekleşmiş fiili suç olmaktan çıkarmaz.
Bulut hesabı da dosyaların saklanabildiği bir ortamdır. İçeriği bilerek kendi bulut alanına kaydeden kişinin durumu, dosyanın yalnız telefonda bulunmaması gerekçesiyle hukuka uygun hâle gelmez. Öte yandan hesabın başkasınca kullanılması veya uygulamanın kullanıcının bilgisi dışında dosya kaydetmesi iddiası, erişim ve işlem kayıtlarıyla değerlendirilir.
WhatsApp, Sosyal Medya ve Ücretli Paylaşımlarda Sorumluluk
WhatsApp’tan gelen her cinsel görüntü, alıcı bakımından suç oluşturmaz. Müstehcenlik kasten işlenebilen bir suçtur. Kişinin istemediği bir dosyanın gönderilmesi, o dosyayı bilerek edinmesi, saklaması veya başkasına iletmesiyle aynı değildir. Alıcının içeriği öğrenmesinden sonraki davranışı ve dosyayı muhafaza edip etmediği de önem taşır.
Bir mesajlaşma grubuna üye olmak, gruptaki herkesin paylaştığı içerikten sorumlu olmak anlamına gelmez. Paylaşımı yapan, paylaşılmasına bilerek yardım eden veya suç oluşturan ürünü kendi iradesiyle bulunduran kişinin fiili ayrı belirlenir. Grup yöneticisi sıfatı da başkalarının her davranışını yöneticinin fiiline dönüştürmez; kişinin paylaşım üzerindeki bilgisi, katkısı ve kendi eylemi gösterilmelidir.
İnternet üzerinden yayımlama ile belirli bir kişiye özel mesaj göndermek de farklıdır. Basın ve yayın yoluyla yayma bakımından içeriğin belirsiz sayıda kişiye ulaşabilmesi önemlidir. Buna rağmen özel mesaj olması her paylaşımı hukuka uygun kılmaz. Çocukların kullanıldığı bir ürünün başkasının kullanımına sunulması 226/3 kapsamında olabilir; aynı içeriğin bir çocuğa gösterilmesi ise 226/5 kapsamına girebilir.
Hesabın gizli olması veya izleyicilerin ücret ödemesi suç oluşmasını önleyen genel bir istisna değildir. Takipçi ya da abone çevresinin nasıl oluştuğu, içeriğe kimlerin erişebildiği, ürünün satılıp satılmadığı ve çocuklara ulaşıp ulaşmadığı önemlidir. Ücretli içerik bakımından satış ve yayım hükümleri ayrı ayrı gündeme gelebilir.
Abonelik karşılığı içerik paylaşımının ayrıntıları için OnlyFans Yayını Yapmak Suç mu? yazımızı okuyabilirsiniz.
Müstehcenlik ile Hayasızca Hareketler ve Özel Hayatın Gizliliği Arasındaki Fark
TCK 225, alenen cinsel ilişkide bulunmayı ve teşhirciliği düzenler. TCK 226 ise müstehcen ürünlerin üretimi, gösterilmesi, yayılması ve maddede sayılan diğer fiillerle ilgilidir. Örneğin alenen cinsel ilişki TCK 225; bu ilişkiye ait müstehcen görüntünün yayımlanması TCK 226 kapsamında incelenir.
Açık kıyafet, mini etek, mayo veya bikini giymek TCK 225 ya da 226’da suç olarak düzenlenmemiştir. Kıyafetin bir kişi tarafından uygunsuz bulunması ceza sorumluluğu yaratmaz. Teşhircilik ise kıyafet tercihinden farklı bir fiildir; aleniyet ve davranışın niteliği üzerinden değerlendirilir.
Aleniyet ve teşhircilik konusundaki ayrıntılar için Hayasızca Hareketlerde Bulunma Suçu ve Cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Bir yetişkinin kendi özel görüntüsünü rıza gösteren başka bir yetişkine göndermesi ile görüntünün izinsiz olarak üçüncü kişilere aktarılması farklıdır. İzinsiz paylaşım, özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturabilir. İstenmeyen cinsel görüntü gönderme cinsel taciz; görüntüyü yayma tehdidiyle menfaat isteme ise şantaj kapsamında değerlendirilebilir. Aynı fiil birden fazla farklı suçu oluşturuyorsa TCK 44 gereğince en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir. Görüntüyü kaydetme, tehditle menfaat isteme ve sonradan paylaşma ayrı fiillerse her fiilin hangi suçu oluşturduğu ayrıca belirlenir.
İzinsiz kayıt ve paylaşımın sonuçları için Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu yazımızı inceleyebilirsiniz.
Bilimsel, Sanatsal ve Edebî Eserlerde Müstehcenlik
TCK 226/7, bilimsel eserler hakkında bu madde hükümlerinin uygulanmayacağını belirtir. Sanatsal ve edebî değeri olan eserler bakımından ise üçüncü fıkra dışında kalma ve çocuklara ulaşmasının engellenmesi koşullarını getirir.
Eserin sanatsal veya edebî değeri, bütünü ve anlatımın bağlamı üzerinden, gerektiğinde alanında uzman kişilerin görüşü alınarak belirlenir. Bir romandan seçilen cinsel içerikli cümleler, eserin geri kalanından koparılarak değerlendirilemez. AYM’nin aşağıda açıklanan İrfan Sancı (2) kararı da bu yaklaşımı esas alır.
Müstehcenlik Suçunda Yargıtay ve AYM Kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 06.01.2026: İçeriğin niteliği açıklanmalı
2023/933 E., 2026/67 K. sayılı kararda, özel cinsel görüntülerin kaydedilmesiyle bağlantılı dosyada TCK 226/4’ten verilen mahkûmiyet incelendi. Daire, görüntülerin şiddet içerip içermediğinin denetlenebilir ek bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini belirterek hükmü bozdu. Karar, içeriği genel bir ifadeyle nitelendirip hangi yasak kapsamına girdiğini açıklamadan ceza verilemeyeceğini gösterir. Bu bir bozma kararıdır; doğrudan beraat kararı olarak sunulamaz.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 15.04.2024: Çocuğa gönderilen özel görüntüler
2021/1707 E., 2024/1709 K. sayılı kararda, on yedi yaşındaki kişinin özel görüntülerinin rızası dışında yine on yedi yaşındaki başka bir kişiye gönderilmesi ele alındı. Daire, fiilin özel hayatın gizliliğini ihlalin yanında TCK 226/5’i de oluşturduğunu ve aynı fiil nedeniyle TCK 44 uyarınca daha ağır cezayı gerektiren suçun uygulanması gerektiğini belirtti. Kararın önemi, gönderimin özel mesaj niteliğinde olmasının çocuğa gösterme fiilini ortadan kaldırmamasıdır.
AYM, İrfan Sancı (2), 30.03.2022: Eser bağlamından koparılamaz
2018/5652 başvuru numaralı kararda, bir romanı yayımlayan kişi hakkındaki ceza süreci incelendi. AYM; eserin bütünü, yazılma amacı, hitap ettiği kesim ve uzmanlık gerektiren edebî özellikleri yerine seçilmiş bölümlere ve kişisel ahlak anlayışına dayanan değerlendirmeyi eleştirdi. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi. Kararın 58–75. paragraflarında, çocukların kitaba erişimini sınırlayan daha hafif önlemler mümkünken ceza yaptırımına neden ihtiyaç duyulduğunun açıklanması gerektiği vurgulanır.
NCMEC Bildirimi, Dijital Deliller ve Beraat
NCMEC, çocukların kaybolması ve cinsel istismarıyla mücadele alanında çalışan ABD merkezli kuruluştur. CyberTipline bildirimleri üzerinden iletilen bilgiler ilgili kolluk birimleriyle paylaşılabilir. Böyle bir bildirim Türkiye’de soruşturmaya dayanak olabilir; bildirimde adının veya hesabının geçmesi kişinin mahkûm olduğu anlamına gelmez.
Bildirimdeki dosya, hesap, IP adresi, tarih ve saat bilgilerinin somut olayla eşleştirilmesi gerekir. İnternet aboneliği bağlantının kimin adına olduğunu gösterir; dosyayı hangi kişinin indirdiği veya gönderdiği ise ayrı bir ispat konusudur. Ortak kullanılan telefon, iş bilgisayarı veya kablosuz ağ varsa fiili gerçekleştiren kullanıcı belirlenmelidir.
CMK 134, bilgisayar ve dijital verilerde arama ve kopyalama için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ile başka yolla delil elde etme imkânının bulunmamasını arar. Kural hâkim kararıdır. Gecikmesinde sakınca bulunan durumda savcı karar verebilir; karar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir. Cihazın incelenmesi, kopyaların alınması ve gerektiğinde iadesi bu hükmün güvencelerine uygun yürütülmelidir.
Telefon ve bilgisayar ne zaman iade edilir?
CMK 134/2 kapsamındaki el koymada şifre çözüldükten ve gerekli kopyalar alındıktan sonra cihazın gecikmeden iadesi gerekir. CMK 131 uyarınca da soruşturma veya kovuşturma için tutulmasına gerek kalmayan ya da müsadereye tabi olmayacağı anlaşılan eşyanın iadesi istenebilir. İade talebinin reddine itiraz edilebilir.
Delil incelemesi için el koyma ile eşyanın devlet mülkiyetine geçirilmesi anlamındaki müsadere farklıdır. TCK 54 uygulanırken cihazın suçta nasıl kullanıldığı, iyi niyetli üçüncü kişiye ait olup olmadığı ve cihazın tümünün müsaderesinin fiile göre ağır bir sonuç doğurup doğurmadığı değerlendirilir. Telefona inceleme için el konulmuş olması, mülkiyetinin kesin olarak kaybedildiği anlamına gelmez.
Beraat kararında hangi gerekçeler önemlidir?
Müstehcenlik suçu beraat kararları değerlendirilirken beraatin gerekçesine bakılmalıdır. Fiilin kanunda suç sayılmaması, kastın bulunmaması, fiilin sanık tarafından işlenmediğinin belirlenmesi veya sanığın işlediğinin kanıtlanamaması farklı beraat nedenleridir. Hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Eksik bilirkişi incelemesi nedeniyle verilen bozma ise, dosyanın yeniden incelenmesini gerektirir; beraat ile aynı karar değildir.
Aynı yayın hakkında müstehcenlik nedeniyle 5651 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında içerik çıkarma veya erişim engelleme kararı verilmişse, kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararıyla bu tedbir hükümsüz kalır. Savcılık veya mahkeme, ilgili internet adresini belirterek karar örneğini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığına gönderir. Başka bir hukuki nedene dayanan ayrı tedbir varsa onun durumu ayrıca ele alınır.
Şikâyet, Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve Cezanın Sonuçları
Müstehcenlik suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık suç şüphesini öğrendiğinde soruşturma yapabilir. Şikâyetten vazgeçmek, bu suç yönünden dosyanın kapanmasını sağlamaz. Yetişkin şüpheliler bakımından TCK 226 uzlaştırma kapsamında değildir ve önödeme uygulanmaz. Çocuklar hakkındaki usul kuralları ayrıca değerlendirilir.
5235 sayılı Kanun’un 11–14. maddelerine göre, yetişkin sanığın yalnız müstehcenlik suçuyla yargılandığı davada görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Çocuklara özgü mahkemeler ve başka suçlarla bağlantı nedeniyle birleştirilen davalar için ayrı görev kuralları bulunur.
Yetişkinler bakımından olağan dava zamanaşımı, 226/3’ün üretime ilişkin ilk cümlesinde ve 226/5’te 15 yıl; 226/1, 226/2, 226/3’ün ikinci cümlesi ve 226/4’te 8 yıldır. Başlangıç tarihi, durma ve kesilme nedenleri süre hesabını etkiler. Devam eden bulundurma fiilinde başlangıç tarihi ayrıca önem taşır. Kesinleşmiş cezanın infazına ilişkin ceza zamanaşımı ise farklıdır ve TCK 68’e göre belirlenir.
Müstehcenlik soruşturmasında tutuklama olur mu?
Yalnız TCK 226/1 kapsamındaki fiil nedeniyle tutuklama kararı verilemez; bu fıkranın üst sınırı iki yıl hapistir ve CMK 100/4’teki tutuklama yasağı uygulanır. Diğer fıkralarda ise cezanın üst sınırına bakılarak doğrudan tutuklama kararı verilemez.
TCK 226, CMK 100/3’teki katalog suçlar arasında sayılmamıştır. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve kaçma veya delilleri karartma tehlikesi gibi kanuni bir tutuklama nedeni gerekir. Tedbir ölçülü olmalı; adli kontrolün neden yetersiz kalacağı da kararda somut olarak açıklanmalıdır.
Adli para cezasına çevirme, HAGB ve erteleme
Hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha azsa TCK 50’deki şartlarla adli para cezasına çevrilebilir. Kanunda hapisle birlikte ayrıca para cezası öngörülmesi, kısa süreli hapsin çevrilmesiyle farklı bir konudur. Her müstehcenlik cezasının paraya çevrilebileceği söylenemez; sonuç hapis süresi ve sanığın durumu belirleyicidir.
CMK 231’e göre sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa HAGB kararı verilebilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemede yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve suçtan doğan zararın tamamen giderilmesi gerekir. Zarar hemen karşılanamıyorsa, denetim süresinde aylık taksitlerle giderilmesi şartıyla da karar verilebilir. TCK 226 için genel bir HAGB yasağı yoktur; ancak 5–10 veya 6–10 yıllık ceza aralıklarında yalnız takdiri indirim uygulanması, iki yıllık sınıra inmeyi sağlamaz.
HAGB kararı, CMK 231/13 uyarınca bu kararlara özgü bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkemece bu maddede belirtilen amaçla kullanılabilir; olağan adli sicil kaydıyla karıştırılmamalıdır.
Güncel CMK 231/12’ye göre HAGB kararına karşı, CMK 272/3’teki istisnalar saklı kalmak üzere istinafa başvurulabilir. Denetim ihlali üzerine hükmün açıklanması veya yeni hüküm kurulması kararında ise CMK 231/11’deki sınırlı itiraz yolu uygulanır. Önceki tarihlerde verilen kararlar bakımından geçiş hükümleri de dikkate alınır.
Ertelemede ise TCK 51 uygulanır. Genel süre sınırı iki yıl hapistir; fiil tarihinde on sekiz yaşından küçük veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde üç yıldır. Önceki kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis mahkûmiyetinin bulunmaması ve mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine ulaşması gerekir. Erteleme, mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz. HAGB verilen hapis hükmü aynı zamanda ertelenemez veya seçenek yaptırıma çevrilemez.
Denetim süresi ve kararın sonuçları için Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) yazımızı okuyabilirsiniz.
Müstehcenlik suçu memuriyete engel mi?
657 sayılı Kanun’un 48/A-5. maddesinde müstehcenlik adıyla sayılan bir suç bulunmaz. Ancak kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis mahkûmiyeti genel memuriyet engelidir. Mevcut memur bakımından bu şartın kaybedilmesi, 98/b uyarınca görevin sona ermesine yol açabilir. Hapis cezasının ertelenmiş olması, onu HAGB’ye dönüştürmez.
HAGB ile kesinleşmiş mahkûmiyet aynı hukuki sonucu doğurmaz. Bunun yanında kurumun özel mevzuatı ve disiplin hükümleri ayrıca uygulanabilir. Dolayısıyla “yüz kızartıcı suçtur, her durumda memuriyet biter” veya “listede yok, memuriyeti hiç etkilemez” şeklindeki iki genelleme de yanlıştır. Ceza kararının türü, sonuç ceza ve görev için aranan özel şartlar birlikte okunmalıdır.
Müstehcenlik Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Cinsel içerikli sitelere girmenin cezası var mı?
Yalnız siteye girmek için TCK 226’da genel bir ceza yoktur. Yetişkinlere ait olağan içerikleri kişisel olarak izlemek ile çocuklara ilişkin veya 226/4 kapsamındaki ürünleri bilerek bulundurmak farklıdır. Erişim engeli, ziyaretçilerin tamamının suç işlediği anlamına gelmez.
Porno izlemek ile porno indirmek arasında hukuken fark var mı?
Evet. İzleme ile dosyayı kaydedip saklama farklı fiillerdir. Özellikle çocuklara ilişkin ve 226/4 kapsamındaki içeriklerde bilinçli bulundurma cezalandırılır. Geçici tarayıcı kaydı ile kullanıcının seçerek sakladığı dosya birbirinden ayrılmalıdır.
Telefonumda cinsel içerikli fotoğraf veya video bulunması suç mu?
Her içerik için değil. Yetişkinlere ait olağan özel görüntülerle, çocukların kullanıldığı veya 226/4’te sayılan ürünler farklıdır. İkinci grupta bilinçli bulundurma suç olabilir; dosyanın nasıl geldiği ve kimin tarafından saklandığı belirlenir.
WhatsApp’tan istemeden gelen bir görüntü nedeniyle ceza alabilir miyim?
İstemeden dosya almak ile onu bilerek saklamak veya iletmek aynı değildir. Kastınız ve dosya üzerindeki işlemleriniz belirlenmeden ceza verilemez. Uygulamanın indirme ayarı, yazışmalar ve sonraki kullanım kayıtları bu ayrımı açıklayabilir.
Bir gruba eklendim ve grupta müstehcen içerik paylaşıldı; ben de sorumlu olur muyum?
Gruba eklenmiş olmak sizi başkasının paylaşımından sorumlu yapmaz. İçeriği kendiniz paylaşmış, yayılmasına bilerek yardım etmiş veya bulundurulması suç olan ürünü bilerek saklamışsanız, kendi fiilinizden doğan sorumluluk gündeme gelebilir.
Görüntüyü başkasına göndermeden yalnız kendim için saklamam suç mu?
Çocuklara ilişkin veya TCK 226/4 kapsamındaki müstehcen ürünü bilerek bulundurmak, paylaşım yapılmasa da suç olabilir. Yetişkinlere ait, bu kapsamlara girmeyen olağan içeriği kişisel olarak saklamak için TCK 226’da genel bir yasak yoktur.
Müstehcen içeriği telefonda değil, bulut hesabında saklamak sonucu değiştirir mi?
Bulut hesabı da depolama ortamıdır. Yasak kapsamındaki dosya bilerek kaydedilmiş ve kişinin erişimi altında tutulmuşsa, yalnız uzaktaki bir sunucuda bulunması sorumluluğu kaldırmaz. Hesabın fiilî kullanıcısı ve kayıt işlemi yine belirlenmelidir.
Birine kendi çıplak fotoğrafımı göndermek suç mu?
On sekiz yaşını doldurmuş kişinin kendi görüntüsünü, rıza gösteren başka bir yetişkine özel olarak göndermesi sırf çıplaklık nedeniyle müstehcenlik suçu oluşturmaz. Çocuğa gönderme, 226/4 kapsamındaki içerik veya istenmeyen cinsel gönderim farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.
İki yetişkinin rızayla cinsel içerikli mesajlaşması müstehcenlik suçu oluşturur mu?
Olağan cinsel içerikli özel mesajlaşma için genel bir müstehcenlik yasağı bulunmaz. Mesajların üçüncü kişilere izinsiz aktarılması, çocuklara ilişkin içerik paylaşılması veya 226/4 kapsamındaki ürünlerin kullanılması bu cevabın dışındadır.
Sosyal medya hesabım gizliyse paylaştığım içerik nedeniyle ceza alabilir miyim?
Evet, gizli hesap suçtan muafiyet sağlamaz. İçeriğin türü, erişebilen kişiler ve paylaşımın biçimi önemlidir. Herkese açık yayım gerçekleşmese bile çocuklara ait ürünleri başkasının kullanımına sunma veya çocuğa gösterme fiili oluşabilir.
Bir içeriğin yalnız ücret ödeyen kişilere gösterilmesi suç oluşmasını engeller mi?
Hayır. Ücret şartı satış veya yayım fiilini hukuka uygun hâle getirmez. İçeriğin niteliği, abonelik sisteminin kimlere açık olduğu ve çocukların erişimi incelenir.
Görüntüdeki kişinin çocuk olduğunu bilmiyordum; bu durum nasıl değerlendirilir?
Gerçek bir yaş yanılgısı TCK 30 uyarınca kastı etkileyebilir. Yazışmalar, tanışıklık ve yaşa ilişkin bilgiler incelenir. Kişinin çocuk olabileceğini öngörüp bunu kabullenerek hareket etmek ise olası kast bakımından farklı değerlendirilir.
Aynı telefonu veya bilgisayarı birden fazla kişi kullanıyorsa sorumluluk kime aittir?
Suç oluşturan fiili gerçekleştiren kişiye aittir. Cihazın mülkiyeti ile dosyayı indiren veya paylaşan kişinin kimliği aynı mesele değildir. Kullanıcı hesapları, oturumlar, erişim zamanları ve diğer delillerle fiil kişiye bağlanmalıdır.
İnternet aboneliğinin benim adıma olması, içeriği benim indirdiğimi gösterir mi?
Abonelik, bağlantının sizin adınıza olduğunu gösterir; işlemi bizzat sizin yaptığınızı kesinleştirmez. Ortak kullanım, cihaz ve hesap kayıtları dikkate alınarak indirme veya paylaşımı yapan kişinin kimliği belirlenmelidir.
NCMEC bildirimi nedeniyle ifadeye çağrıldım; bu bildirim ne anlama gelir?
Çocukların cinsel istismarına ilişkin şüpheli çevrim içi içeriğin ilgili makamlara bildirildiğini gösterir. Mahkûmiyet kararı değildir. Bildirimin eki, hesap ve bağlantı kayıtları ile size yöneltilen fiil incelenir; ifade sırasında avukat yardımından yararlanabilirsiniz.
Müstehcenlik soruşturmasında telefona veya bilgisayara el konulur mu?
Evet, kanuni koşullarla elkonulabilir ve dijital inceleme yapılabilir. CMK 134’teki karar, şüphe ve delil elde etme koşulları gözetilmelidir. İnceleme için cihazı tutmayı gerektiren neden ortadan kalktığında iade konusu değerlendirilir.
Müstehcenlik suçundan hangi durumlarda beraat kararı verilebilir?
Fiilin suç oluşturmaması, kastın bulunmaması, sanığın işlemediğinin belirlenmesi veya işlediğinin kanıtlanamaması beraat nedeni olabilir. Dayanak CMK 223’tür. Başka bir dosyadaki beraat, farklı içerik ve delillerin bulunduğu dosyada aynı sonucu garanti etmez.
Müstehcenlik suçu memuriyete veya mevcut memuriyet görevine engel olur mu?
Bir yıl veya daha fazla hapis mahkûmiyeti, 657 sayılı Kanun bakımından genel memuriyet engeli doğurabilir. HAGB, mahkûmiyetle aynı değildir. Ayrıca görevin özel şartları ve disiplin hükümleri incelenir; suç adına bakılarak kesin cevap verilemez.
Müstehcenlik suçundan verilen ceza adli para cezasına çevrilebilir mi?
Sonuç hapis cezası bir yıl veya daha azsa TCK 50 koşullarıyla mümkün olabilir. Daha uzun hapis cezası için bu yol uygulanmaz. Maddede ayrıca öngörülen adli para cezası ile hapsin paraya çevrilmesi farklıdır.
Müstehcenlik suçunda HAGB veya cezanın ertelenmesi mümkün mü?
Evet. HAGB’de iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası; ertelemede kural olarak iki yıl veya daha az hapis gerekir. HAGB için önceki kasıtlı suç mahkûmiyetinin bulunmaması aranırken, ertelemede önceki kasıtlı suçtan üç ayı aşan hapis mahkûmiyeti engel oluşturur. Mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine ulaşması da gerekir.
Açık giyinmek suç mu?
Hayır. Açık giyinmek TCK 225 veya 226’da suç olarak tanımlanmamıştır. Bir kişinin kıyafeti beğenmemesi ya da ahlaken uygun bulmaması ceza verilmesini sağlamaz.
Mini etek giymek suç mu?
Hayır. Mini etek giymek müstehcenlik veya hayasızca hareketler suçunu oluşturmaz. Kanunda etek boyuna bağlı bir ceza düzenlemesi yoktur.
Dekolteli kıyafetle sosyal medyada fotoğraf paylaşmak suç mu?
Sırf dekolteli kıyafetle fotoğraf paylaşmak suç değildir. Fotoğrafın bu nedenle müstehcen olduğu kabul edilemez. Suç iddiasında kıyafet tercihi yerine kanunda yasaklanan somut içerik ve fiil gösterilmelidir.
Bikinili veya mayolu fotoğraf paylaşmak müstehcenlik sayılır mı?
Olağan bir plaj, havuz veya tatil fotoğrafı, bikini ya da mayo içerdiği için müstehcenlik sayılmaz. Görüntünün bağlamı ve sunuluş biçimi önemlidir; kıyafetin adı suçun ölçütü değildir.
Çıplaklık içeren bir resim, heykel veya film müstehcenlik suçu oluşturur mu?
Çıplaklık bulunması eseri doğrudan suç konusu yapmaz. TCK 226/7 bilimsel eserler için ayrı istisna getirir. Sanatsal ve edebî eserlerde üçüncü fıkra dışında kalma ve çocuklara ulaşmasının engellenmesi koşulları aranır; eser bütünüyle değerlendirilir.
Yazar: Av. Burak Temizer
Burak Temizer Hukuk Bürosu
Akademik kaynaklar: Gökhan Taneri, “Müstehcenlik Suçu”, ERÜHFD, XIII/1, 2018, s.561–624, özellikle s.601–605; tam metin. Neslihan Can, “Sosyal Medyada Paylaşılan Çocuklara Ait Görüntülerin Müstehcenlik Suçları (TCK m.226/3 ve 226/5) Bağlamında Değerlendirilmesi”, MÜHF-HAD, 29/1, 2023, s.276–313, özellikle s.297–301; yayın kaydı. Özge Duman, “Müstehcenlik Suçu (TCK m.226)”, İstanbul Üniversitesi, yüksek lisans tezi, 2019, özellikle s.123–125 ve 141; üniversite kaydı.
