Kişinin hatırasına hakaret suçu ile anlatılmak istenen vefat etmiş bir kişinin hatırasına kanunun öngördüğü hallerin varlığı ile hakaret edilmesi ya da zarar verilmesidir. Biz de sizin için hazırladığımız bu içerikte kişinin hatırasına hakaret suçunun neyi kapsadığını, şartlarını, unsurlarını, bu suç ile karşı karşıya kalındığında gidilebilecek hukuki yolları ve sahip olduğunuz hakları sizlere en doğru şekilde anlatacağız.
İçindekiler
- 1 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu (TCK 130) Nedir?
- 2 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunun Unsurları
- 3 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunun Cezası 2026
- 4 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunda Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
- 5 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu Şikayete Tabii Midir?
- 6 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunda Manevi Tazminat
- 7 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunda Uzlaşma Mümkün Mü?
- 8 Adli Para Cezasına Çevrilebilir Mi?
- 9 HAGB Uygulanabilir Mi?
- 10 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- 11 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçuyla İlgili Örnek Yargıtay Kararları
- 12 Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu: Temizer Hukuk
- 13 Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu (TCK 130) Nedir?
Kişinin hatırasına hakaret suçu, ölen bir kimsenin anısına alenen hakaret edilmesi veya cesedi ya da kemiklerine yönelik aşağılayıcı fiillerde bulunulması hâlinde oluşur. Bu suç, Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenmiş olup, toplumun ölen kişiye duyduğu saygıyı ve manevi değerleri korumayı amaçlar. Türk Ceza Kanunu’nun 130. Maddesinde suç kapsamı ile ilgili aşağıdaki açıklamalar yer almaktadır.:
(1) Bir kimsenin öldükten sonra hatırasına en az üç kişiyle ihtilat ederek hakaret eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Ceza, hakaretin alenen işlenmesi halinde, altıda biri oranında artırılır.
(2) Bir ölünün kısmen veya tamamen ceset veya kemiklerini alan veya ceset veya kemikler hakkında tahkir edici fiillerde bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kişinin hatırasına hakaret suçu ile anlatılmak istenen vefat etmiş bir kişinin hatırasına kanunun öngördüğü hallerin varlığı ile hakaret edilmesi ya da zarar verilmesidir.
Kişinin hatırasına hakaret suçu Türk Ceza Kanunu’nun 130. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre bir kişinin vefatının ardından yine o kişinin hatırasına yönelik bir hakaretin mevcut olması aranır. Yalnızca hakaretin varlığı kişinin hatırasına hakaret suçunu oluşturmak için yeterli değildir. Aynı zamanda en az üç kişiyle ihtilat etmesi gerekir. (En az 3 kişinin bu hakareti görmesi, duyması, okuması ya da farklı yollarla tanık olması anlatılmak istenmiştir.)
Bunun yanı sıra bir cesede bir kısmının ya da tamamının veyahut kemiklerine tahkir edici davranışlarda bulunmak da aynı suç kapsamında değerlendirilmektedir.
Ceza Hukuku alanında merak ettiğiniz diğer konular hakkında da bilgi edinmek için içeriğimize göz atabilirsiniz.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunun Unsurları
Türk Ceza Kanunu’nun 130. maddesi kapsamında düzenlenen suçun unsurları ve açıklamaları aşağıdaki gibidir:
Maddi Unsur
Bir suçun maddi unsuru; o fiilin suç olarak kabul edilebilmesi için somut olarak gözlemlenebilir verilerdir. Kişinin hatırasına hakaret suçu maddi unsuru Türk Ceza Kanunu’nun 130. Maddesinin 2. Fıkrasında düzenlenmiştir. İlgili hüküm uyarınca vefat etmiş birinin cesedinin ya da kemiklerinin bir kısmına ya da tamamına zarar verilmesi, tahkir edici davranışlarda bulunmasıdır. Tahkirden kastedilen kişinin şeref haysiyet ve sosyal saygısına zarar verecek davranışlardır.
Kişinin cesedine ya da kemiklerine değil de doğrudan kişiliğine hakaret edildiğinde TCK 130. Maddenin 1. Fıkrası uygulanır. 103/2 uygulanması için ceset hakkında tahkir edici eylemin varlığı aranır.
TCK madde 130/ ve 130/2 bakımından kişinin hatırasına hakaret suçu farklı seçimlik hareketli suç olarak belirlenmiştir. Seçimlik suç; bir suçun birden fazla ve farklı fiillerle işlenebileceği, suçun oluşması için kanunda öngörülen fiillerden sadece birinin gerçekleşmesinin yeterli olacağı durumdur. Kişinin hatırasına hakaret suçunda TCK madde 130/1 ve 130/2 bu nedenlerle seçimlik hareketli suçtur. 130/1 ve 130/2 farklı suçlar değildir. 1. Fıkradaki ya da 2. Fıkradaki fiillerden birinde bulunulması kişinin hatırasına hakaret suçunu oluşturur. 2 halin de varlığı şart değildir.
Manevi Unsur
Suçun manevi unsuru fiil ile failin iradesi arasındaki bağlantıdır. Yani fiilin fail tarafından hangi saikle işlendiğidir. Bir fiilin suç sayılabilmesi için sadece maddi unsurun varlığı yeterli değildir. Maddi unsurla birlikte manevi unsurun da varlığı aranır.
Kişinin hatırasına hakaret suçunun manevi unsuru kasttır. Fail bilerek ve isteyerek bu suçu işleyebilir. Taksir ile kişinin hatırasına hakaret suçunun işlenmesi mümkün değildir. Çünkü kişi yanlışlıkla vefat etmiş kişiye hakaret edemez. Cesedine ya da kemiklerine saygısızlık yapacak şekilde tahkir edici davranışlarda bulunamaz.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunun Cezası 2026
Kişinin hatırasına hakaret suçu Türk Ceza Kanunu’nun 130. maddesinde düzenlenmiştir. 130. maddenin 1. fıkrasında failin, vefat eden kişinin hatırasına en az 3 kişi ile birlikte ihtilat ederek (en az 3 kişinin fiili, görmesi, duyması, okuması vb. şekillerde tanık olması) hakarette bulunması halinde 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını ya da adli para cezasını öngörmüştür. Bu suç şikayete tabi suçlar arasında görülmüştür. Ölenin 2. dereceye kadar olan yakınlarının şikayet etmek hakları bulunmaktadır.
İlgili maddenin 2. fıkrasında ise vefat eden kişinin cesedine ya da kemiklerine ve bunların tamamına ya da bir kısmına tahkir edici hareketlerde bulunulmasının suç olarak kabul edildiğini ve 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını öngörmüştür. Bu fıkrada belirtilen hal şikayete tabi değildir. Şikayet olmasa bile savcılık bu durumdan haberdar olduğunda resen soruşturma açar.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunda Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
Kişinin hatırasına hakaret suçunda şikayet süresi vefat eden kişinin 2. Dereceye kadar olan yakınlarının faili ve fiili öğrendikleri andan itibaren 6 aydır. Yani mağdurun yakınları suçu ve suçluyu öğrendikleri günden itibaren 6 ay içerisinde şikayette bulunmalıdır. Bulunmadıkları takdirde bu süre hak düşürücü süre olduğu için şikayet haklarını kaybedeceklerdir.
Dava zamanaşımı ise 8 yıl olarak öngörülmüştür. Bu süre fiilin işlendiği andan itibaren başlar. Yani fiilin işlendiği andan itibaren 8 yıl içerisinde soruşturmaya ya da kovuşturmaya başlanmalıdır. Eğer soruşturma ya da kovuşturma bu süre içerisinde başlatılmazsa dosya zamanaşımına uğrar.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu Şikayete Tabii Midir?
Kişinin hatırasına hakaret suçu Türk Ceza Kanunu’nda şikayete tabi suçlar arasında yer almaktadır. Ancak ilgili maddenin 2. fıkrasında kişinin cesedine ya da kemiklerine yapılacak hakaret şikayete tabi kabul edilmemiştir. Savcılık resen soruşturma açar.
Şikayette bulunabilecek kişiler mağdurun yakınlarıdır. Vefat eden kişinin 2. dereceye kadar olan yakınları (üstsoy ve alt soyu) eşi ya da kardeşleri şikayet hakkına sahiptirler. Bu yakınların tamamının şikayette bulunması şart değildir. Bir yakının şikayette bulunması soruşturmayı başlatmak için yeterlidir.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunda Manevi Tazminat
Vefat etmiş bir kişinin hatırasına hakaret edilmesi neticesinde yakınlarının uğrayacağı manevi zararın tazmini için manevi tazminat davası açılması mümkündür. Vefat eden kişinin yakınları bu hakaret neticesinde yıpranmış, derin üzüntü duymuş ya da saygınlıklarına zarar gelmiş olabilir. Bu durumda kanunda belirtilen yakınlığa sahip kişiler eğer manevi zarara uğramışlarsa manevi tazminat açma hakkına sahiptirler. Kişinin hatırasına hakaret suçunda açılacak manevi tazminat davası Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmalıdır.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçunda Uzlaşma Mümkün Mü?
Uzlaşma; bir ceza soruşturması ya da davasında mağdur ile failin tarafsız bir uzlaştırmacı tarafından uyuşmazlığın çözülmesi için arabulma yoluna gidilmesidir. Uzlaştırma kanunun öngördüğü hal ve şartlarda yapılır.
Kişinin hatırasına hakaret suçu davası şikayete bağlı bir dava olduğu için fail ile mağdur arasında uzlaşma yoluna gidilmesi ve başarıyla sonuçlanması halinde mağdur şikayetinden vazgeçebilir. Şikayetten vazgeçme davanın düşmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle uzlaşma yoluna gidilirse ve mağdur davacı, fail ile uzlaşırsa şikayetten vazgeçebilir.
Ceza Hukukunda Uzlaştırma konulu içeriğimize de göz atabilirsiniz.
Adli Para Cezasına Çevrilebilir Mi?
Adli para cezası bir suçun varlığı halinde hapis cezası yerine ya da hapis cezası ile beraber hakim tarafından kanunda öngörülen şekilde kararlaştırılan yaptırım türüdür. Kişinin ekonomik durumu ile belirlenen gün sayısının çarpımıyla bulunur.
Kişinin hatırasına hakaret suçu kapsamında adli para cezasına çevrilme mümkündür. TCK madde 130 hükmünde açıkça ‘üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.’ İfadesi bulunmaktadır. Bu da kişinin hatırasına hakaret suçunun cezasının hapis ya da adli para cezası olarak kararlaştırılabileceğini gösterir.
Adli Para Cezası hakkında detaylı bilgi almak için içeriğimize göz atabilirsiniz.
HAGB Uygulanabilir Mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) bir ceza yargılaması sonucunda sanık hakkında verilen mahkumiyet kararının belirtilen şartlar ve süre dahilinde hukuki sonuç doğurmaması, denetim süresi içinde kasti suçların işlenmemesi halinde ceza kararının kalkması ve davanın düşmesi anlamına gelir.
Kişinin hatırasına hakaret suçu kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkündür. Sanık hakkında verilecek hapis cezası belirli şartlar dahilinde hükmün açıklanmasının geriye bırakılması ile ertelenebilir.
HAGB Nedir? sorusuna tüm detayları ile yanıt verdiğimiz içeriğimize de göz atabilirsiniz.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Kişinin hatırasına hakaret suçu davalarına bakmakla görevli mahkeme medeni usul kanunu hükümleri uyarınca asliye ceza mahkemeleridir.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçuyla İlgili Örnek Yargıtay Kararları
- İstanbul 4.Ağır Ceza Mahkemesi, Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2013/11087 E. , 2013/12128 K.
Numaralı dosyada, kişinin hatırasına hakaret suçundan şüpheli M.. K.. hakkında yapılan soruşturma sonucunda, sanık M.. K..’nın Leblebi Tozu isimli kendi kişisel internet sitesi içerisinde yer alan yazısında müşteki N. S.’a “y..” ve “şebek” şeklindeki ifadeler kullandığı olayda sanığın yeterli deliller nedeniyle suçlu bulunduğu kanaatine varmış ve temyiz istemini reddetmiştir.
Sanık M.. K.. kendi açtığı Leblebi Tozu adlı internet sitesinde müşteki N. S. İle mesajlaşmış anlık öfke ve aralarında geçen sohbetten sonra müşteki N.S.’nin ölen aile bireylerine yaptığı hakaretler sonucunda davaya konu kişinin hatırasına hakaret suçunu işlemiştir ve bunun sonucunda hüküm yemiştir.
- Ceza Dairesi Esas No: 2017/8753 Karar No: 2019/6570,
Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen bir davada sanık ölen bir kişiye karşı kişinin hatırasına hakaret suçundan temyize gidilmiş fakat davacı tarafın şikayet hakkını kullanmadığının anlaşılması neticesinde mahkumiyet hükmü kurulması yasaya aykırı bulunup, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu: Temizer Hukuk
Kişinin hatırasına hakaret suçu hem davalı hem de davacı taraf için yıpratıcı bir süreç olabilir. Böyle bir durum ile karşılaşıldığında kişinin haklarını bilmesi, suçun unsurları hakkında bilgi sahibi olması ve hangi hukuki yollara başvurabileceğini bilmesi gerekir. Bu durumla karşı karşıya kaldığınızda hukuki yardım almanız haklarınızı bilmeniz ve korumanız için oldukça önem arz eder. Kişinin hatırasına hakaret suçu davası ve hukuki yardım için bize aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Vefat Eden Kişinin Arkasından Konuşmak Suç Mu?
Burada dikkat edilmesi gereken husus arkadan konuşmaktan neyin kastedildiğidir. Her olumsuz söylem ya da eleştiri hakaret olarak kabul edilmez. İfade özgürlüğü ile hakareti karıştırmamak gerekir. Bu ifadenin kişinin hatırasına hakaret olabilmesi için vefat eden kişinin şerefine, haysiyetine, onuruna ya da toplumdaki saygınlığına zarar verecek ölçüde olması gerekir. Eleştiri, beddua gibi olumsuz söylemler kişinin hatırasına hakaret kapsamında değerlendirilmemektedir.
Atatürk’e Hakaret Suç Mu?
Atatürk’e hakaret suçu diğer hakaret suçlarından farklı olarak özel bir kanun ile düzenlenmiştir. Atatürk’e hakaret suçu 5816 sayılı Atatürk aleyhine işlenen suçlar hakkında kanunda düzenlenmiştir. Bu kanun uyarınca Atatürk’ün hatırasına hakaret eden kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun basın yoluyla, hakla açık yerlerde ya da toplu olarak işlenmesi ağırlaştırıcı sebep olarak kabul edilmiştir. Bu hallerde işlenen suçun cezası yarı oranda artırılır.
Atatürk’e Hakaret Suçu hakkında daha detaylı bilgi almak için içeriğimize göz atabilirsiniz.
Vefat Eden Kişiye Sosyal Medyada Hakaret Etmek Suç Mu?
Ölen kişiye sosyal medya üzerinden hakaret etmek kişinin hatırasına hakaret suçunu oluşturur. Failin kişiye hakaret etme amacı yani kastı mevcuttur. Bu hakareti bilerek ve isteyerek yapmıştır. Hakaretin sosyal medya üzerinden yapılması ise aleniyeti oluşturur. Sosyal medyada topluma açık şekilde ve herkesin görebileceğini bilerek hakarette bulunulması aleniyeti oluşturur. Aleniyetin varlığı kişinin hatırasına hakaret suçunun cezasını ağırlaştırır. Sosyal medyadan yapılan hakaret aynı zamanda delil niteliği taşımaktadır.
Bir Kişinin Öldüğünü Bilmeden Hakaret Etmek Suç Mu?
Kişinin hatırasına hakaret suçu taksirle işlenebilen suçlardan değildir. Kasten işlenebilen suçlardandır. O halde failin bu hakareti bilerek ve isteyerek yani kasıtlı olarak işlemesi gerekir. Yani failin hakaret ettiği kişinin öldüğünü bildiği durumda kişinin hatırasına hakaret suçu oluşur.
Fail hakaret ettiği kişinin öldüğünü bilmiyorsa suçun unsurlarından lan kastın yokluğu nedeniyle bu suç oluşmayacaktır. Dolayısıyla kişinin hatırasına hakaret suçundan ceza almayacaktır. Ancak bu durum kişinin tamamen masum olduğu ya da cezasız kalacağı anlamına gelmez. Türk Ceza Kanunu’nun diğer ilgili hükümlerinden gıyapta hakaret suçu ile yargılanabilir ve cezai yaptırım ile karşılaşabilir.
Ölen Kişiye Küfürlü Tezahürat Suç Mu?
Vefat eden kişiye yönelik hakaret grup halinde yapıldıysa ancak bu hakareti eden kişilerin kimliğinin tespit edilmesi durumunda suç sayılabilir. Çünkü suçun bir ya da birden fazla kişiye isnat edilebilmesi gerekir. Failin ya da faillerin kimliğinin tespit edilemediği durumlarda masumiyet karinesi gereği suçluluğu ispat edilemeyen kişiler suçsuz kabul edilecektir. Eğer faillerin kimliği tespit edilebiliyorsa kişinin hatırasına hakaret suçu oluşmuş olacak ve cezai yaptırım uygulanabilecektir.
Ölen Kişinin Mezar Taşını Tahrip Etmek Suç Mudur?
Mezar taşını tahrip etmek, yazı yazmak gibi durumlar kişinin hatırasına hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir. Burada failin vefat eden kişinin hatırasına zarar verme amacı vardır. Bu da kast unsurunun varlığını gösterir. Aynı zamanda Türk Ceza Kanunu’nun 153. Maddesinde düzenlenen ibadethanelere ve mezarlıklara zarar verme suçunun varlığı da değerlendirilebilir. Failin alacağı cezanın miktarının artması söz konusu olabilir.
Ölen Kişinin Sevgilisi Ölen Kişiye Edilen Hakaret İçin Şikayetçi Olabilir Mi?
Vefat eden kişinin hatırasına hakaret suçu için yalnızca ölen kişinin altsoy, üstsoy, eş, kardeş veya diğer mirasçılarıdır. Ölen kişinin sevgilisi ya da nişanlısı altsoyu, üstsoyu, kardeşi ya da eşi veya diğer mirasçıları olarak kabul edilmediği için bu şikayet hakkına sahip değildirler.
İhtilat Nedir?
İhtilat kelime anlamıyla, görüşme, toplanma, bir araya gelme demektir. Hukuki terim olarak ise kanunda öngörüldüğü şekilde ve sayıda kişinin görmesi, duyması ya da benzer şekillerde bir fiile tanık olması anlamına gelmektedir. Yani hukukun aradığı şart, bir fiilin en az 3 kişinin göreceği, duyacağı ya da okuyacağı vb şekillerde gerçekleşmesidir. Burada aranılan en az 3 kişinin fiile tanık olmasıdır.
Zamanaşımı Nedir?
Hukuki bir hakkın kanunda belirlenen süreler içerisinde kullanılmaması ya da kanunda öngörülen bir suçun yine kanunda öngörülen süreler içerisinde soruşturulmaması neticesinde cezalandırılabilirliğini ya da şahısların talepte bulunma haklarını kaybetmelerine neden olan hukuki bir terimdir. Bu sürenin kaçırılmasıyla hak düşümü ya da dava düşümü meydana gelebilir.
ECENUR BAYSAL
