Kara Para Aklama Suçu

KARA PARA AKLAMA SUÇU

Kara para aklama suçu yani suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu, son zamanlarda gerek Türkiye’de gerekse tüm dünya ülkelerinde sıkça gündeme gelen ve de üzerinde çokça konuşulan ciddi sorun teşkil eden konulardan biridir.

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu veyahut halk arasında bilinen diğer adıyla kara para aklama suçu, 1996 tarihli 4208 sayılı kanun ile hukuk sistemimizde tanımlanmıştır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 282’nci maddesi ile “Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama” başlığı altında yeniden düzenlenmiştir.

Bahse konu suç kapsamında korunan hukuki değer genel anlamda kamu düzeninin korunması halini teşkil etmektedir.

Aklama kavramını ve bu kapsamda ele alınacak süreci kavramak adına bahse konu suçun, “öncül suç” ve “suç geliri” kavramları ile değerlendirilmelidir. Zira kara para aklama suçundan bahsedebilmek açısından, öncesinde bir suç işlenmiş olması gerekmektedir.

Huzurdaki yazımızda, kara para aklama suçunun cezasını, aşamalarını, yöntemlerini ve unsurlarına hukuken değinecek ve inceleyeceğiz.

ÖNCÜL SUÇ NEDİR?

Öncül suç, işlenmesi halinde kara para aklama suçuna konu olabilecek maddi menfaati, kazancı getiren başka bir deyişle suç gelirinin elde edilmesini sağlayan suçlar olarak tanımlanabilir. Yani bir paranın aklanabilmesi için öncelikle o aklanacak paranın bir suç vasıtasıyla kazanılmış, elde edilmiş olması gerekmektedir. Zira ortada aklanacak bir para varsa öyleyse bu paranın elde edilmesine dair bir süreç de vardır. İşte bu da öncül suçtur. Öncül suçlar nitelikli dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, yasadışı bahis gibi suçlar olabilir.

Öncül suçlar, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 282. Maddesinde “alt sınırı altı ay ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar” olarak eşik yöntemle belirlenmiştir.

KARA PARA NEDİR?

Suç olarak nitelendirilen fiillerin işlenmesi ile diğer bir deyişle yasal olmayan yollarla elde edilen maddi menfaatler ve bu elde etme biçimini, gayrimeşru kaynağını gizlemek suretiyle oluşan her türlü eylem ve işlem olarak tanımlanabilir.

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasından bahsedebilmek açısından;

  • Alt sınırı altı ay ve daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suç işlenmiş (öncül suç),
  • İşlenen suç sonucunda maddi menfaat, kazanç elde edilmiş olmalı (suç geliri),
  • Söz konusu ekonomik değerlere yasal görünüm kazandırmak suretiyle suça yönelik fiillerin işlenmiş olması gerekmektedir.

SUÇTAN KAYNAKLANAN MALVARLIĞI DEĞERLERİNİ (KARA PARA) AKLAMA SUÇU NEDİR?

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu veyahut halk arasında bilinen diğer adıyla kara para aklama suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Adliyeye Karşı Suçlar” başlığı altında 282’nci madde ile yaptırım altına alınmış ve düzenlenmiştir.

Alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan elde edilen, bahse konu para veya malvarlığı değerlerine yasal bir görünüm kazandırma amacıyla çeşitli yöntemler kullanılmak suretiyle başkaca maddi menfaatlere dönüştürülerek kara para aklama suçu işlenmektedir.

Gelişen günümüz teknolojisinin getirileriyle birlikte oldukça karışık ve anlaşılmasını güçleştirici, çeşitli yöntemlerle, suç sonucu elde edilen malvarlığı değerlerini kaynağından uzaklaştırmak amaçlanmaktadır.

SUÇTAN KAYNAKLANAN MALVARLIĞI DEĞERLERİNİ (KARA PARA) AKLAMA SUÇUNUN CEZASI NEDİR?

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu Türk Ceza Kanunu’nun 282. Maddesinde düzenlenmiş olup şu şekildedir:

TCK Madde 282-

“(1) Alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini, yurt dışına çıkaran veya bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla, çeşitli işlemlere tâbi tutan kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Birinci fıkradaki suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, bu suçun konusunu oluşturan malvarlığı değerini, bu özelliğini bilerek satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Bu suçun, kamu görevlisi tarafından veya belli bir meslek sahibi kişi tarafından bu mesleğin icrası sırasında işlenmesi halinde, verilecek hapis cezası yarı oranında artırılır.

(4) Bu suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.

(5) Bu suçun işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

(6) Bu suç nedeniyle kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri yetkili makamlara haber vererek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişi hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle cezaya hükmolunmaz.

Söz konusu hüküm gereğince kara para aklama suçu için öngörülen yaptırımlar:

  • Hürriyeti bağlayıcı hapis cezası
  • Adli para cezası
  • Müsadere/El koyma

şeklindedir.

SUÇTAN KAYNAKLANAN MALVARLIĞI DEĞERLERİNİ (KARA PARA) AKLAMA SUÇUNUN NİTELİKLİ HALLERİ NEDİR?

Kara para suçundan dolayı verilecek cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli hal TCK’nın 282. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında düzenlenmiştir.

TCK 282/4 hükmü gereğince, “Bu suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.”

Türk Ceza Kanunu’nun 220. Maddesi kapsamında suç örgütü kurma ve cezai yaptırımı düzenlenmiştir.

ÖNERİLEN MAKALE :  18 YAŞINDAN KÜÇÜĞE KARŞI CİNSEL SUÇLAR, ÇOCUĞA KARŞI CİNSEL SUÇ TCK 103, TCK 104

TCK Madde 220-

“(1) Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir

(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

Kanun maddesinde de açıklandığı gibi suç örgütünden bahsedebilmek için;

  • Haksız çıkar sağlamayı amaçlayan en az üç kişi olmalıdır.
  • Bu kişiler arasında bir hiyerarşik sistemin söz konusu olması gerekmektedir.
  • Suç işlemeyi süreklilik haline getirmiş olmalıdırlar.
  • Suç işlemeye elverişli malzemelere sahip olmalıdırlar.

TCK m.282/4 hükmü gereğince örgüt faaliyeti çerçevesinde kara para aklama suçunun işlenmesi cezayı artırıcı sebep olarak görülmekte olup cezai yaptırımı, 6 yıldan 14 yıla kadar hapis cezası ve 40 bin güne kadar adli para cezası şeklinde düzenlenmiştir.

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunun aşamaları

SUÇTAN KAYNAKLANAN MALVARLIĞI DEĞERLERİNİ (KARA PARA) AKLAMA SUÇUNUN AŞAMALARI NEDİR?

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması suçu üç aşamadan oluşmaktadır.

  1. YERLEŞTİRME AŞAMASI

Bu aşamada suç sonucu elde edilen maddi menfaat yani suç geliri, fiziki anlamda çeşitli yollarla nakit formu değiştirilerek finansal sisteme yerleştirilmektedir.

Yerleştirme aşamasında nakit para söz konusu ise;

  • Denetimin az olduğu ülkelerde bankaya yatırılmak suretiyle yurtdışına çıkarılabilir,
  • Menkul veya gayrimenkul mallar alınarak, hisse senedi, bono, çek gibi farklı maddi araçlara dönüştürülebilir,
  • Paravan veyahut göstermelik bir şirkete para aktarımı yapılarak şirket karı şeklinde gösterilmek suretiyle bahse konu nakit paranın formu değiştirilebilir.
  1. AYRIŞTIRMA AŞAMASI

Bu aşamada ise bir önceki yerleştirme aşamasında nakit formundan kurtarılarak finansal sisteme dahil edilen nakit parayı, çeşitli yöntemler ve işlemlerle yasadışı olan asıl kaynağından uzaklaştırarak ilişkisinin koparılması ve bu sayede paranın izinin kaybettirilmesi amaçlanmıştır.

Genel anlamda nakit paranın kaynağından uzaklaştırılması işlemi, küçük parçalara bölünerek paranın bankalar arası aktarımı yoluyla gerçekleşmektedir.

Böylece suç gelirinin yasadışı kaynağı belirsiz hale getirilerek, kaynağının bulunması ve yakalanması imkânsız hale gelecektir.

  1. BÜTÜNLEŞTİRME AŞAMASI

Bu aşamada bir önceki ayrıştırma aşaması ile parçalara ayrılarak yasadışı kaynağı ile ilişkisini koparıp izini kaybettiren para, finansal sisteme aklanmış olarak sokulacaktır.

Bu sayede aklanan paranı kaynağına ilişkin herhangi bir soru olması halinde meşru yollarla elde edildiği izlenimi sağlanmış olacaktır.

SUÇTAN KAYNAKLANAN MALVARLIĞI DEĞERLERİNİ (KARA PARA) AKLAMA YÖNTEMLERİ NEDİR?

Çeşitli kara para aklama yöntemleri bulunmakla birlikte söz konusu yöntemler ülkeden ülkeye veyahut finansal sistemlerde kullanılan çeşitliliğe bağlı olarak değişmektedir.

Bu yöntemlerden bazıları şu şekildedir:

  • KARA PARA FONLARIN FİZİKEN ÜLKE DIŞINA ÇIKARILMASI:

Suç gelirinin yani maddi kazancın, elde edildiği ülkeden, kaynağından uzaklaştırma maksadıyla fiziki olarak başka bir ülkeye çıkarılması halidir.

  • KARA PARA ŞİRİNLER YÖNTEMİ:

Şirinler yöntemi, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini bir diğer adıyla kara para aklama suçu kapsamında elde edilen suç gelirlerinin, dikkat çekmemek adına farklı kişiler tarafından küçük parçalara bölünerek finans sistemine sokulması işlemidir ve bu işlem aklama aşamalarından yerleştirme aşamasını teşkil etmektedir.

  • KARA PARA PARÇALAMA YÖNTEMİ:

Şirinler yöntemine göre tespit edilmesi daha kolay olan bu parçalama yönteminde kayıt altına alınmaktan kaçınmak ve iz bırakmamak adına bölme tekniğinin kullanılması suretiyle işlemlerin küçük parçalara ayırarak yapılmasıdır.

  • VERGİ CENNETLERİ (OFF-SHORE):

Yatırımcılarını sıfır ya da sıfıra yakın vergilendirmeye tabi tutan ülkelerdir. Vergi cenneti olarak bahsedilen bu ülkelerdeki bankalar yatırımcılarına sundukları gizlilik, politik istikrar ve düşük vergilendirme gibi özellikleriyle bilinmektedir.

  • PARAVAN VEYA HAYALİ ŞİRKETLER:

Bahse konu paravan ve hayali şirketler, göstermelik şirketlerden farklı olarak herhangi bir ticaret faaliyetinde bulunmamakla birlikte kağıt üzerinde var olan şirketlerdir.

Kurulmalarındaki amaç suç gelirini, para aklama aşamasının ikincisi olan ayrıştırma aşamasında transferin gerçekleştirileceği şirket olmasıdır. Bu sayede denetim halinde anlaşılması ve iz sürülmesinin zorlaştırılması sağlanacaktır.

  • DÖVİZ BÜROLARI:

Nakit formundaki yasadışı suç gelirinin formunu değiştirmek suretiyle döviz büroları tarafından alınarak finansal sisteme dahil edilmesi halidir.

  • KUMARHANE VE GAZİNOLAR:

Kumarhane ve gazinolarda çokça nakit formunda para dönmesi sebebiyle ve bu yerlerin denetiminin zor olmasından kaynaklı para aklamada sıklıkla başvurulan bir yöntemdir.

  • SAHTE FATURA:

Sahte fatura halk arasında bilinen adıyla naylon fatura, değeri yüksek ve aslında olmayan malların ihracat ya da ithalat edilmesi şeklinde gösterilerek elde edilmektedir.

SUÇTAN KAYNAKLANAN MALVARLIĞI DEĞERLERİNİ (KARA PARA) AKLAMA SUÇUNUN UNSURLARI

Kara para aklama suçu, öncesinde öncül suç işlenmesiyle meydana gelmekle birlikte genel kastla ve iki farklı seçimlik hareketle işlenebilen bir suç tipidir.

Söz konusu seçimlik hareketlerden birinin işlenmesi hali suçun gerçekleşmesi bakımından yeterlidir.

Bu seçimlik hareketlerden ilki TCK’nın 282. Maddesinin 1.fıkrasında yer alan “…malvarlığı değerlerini, yurt dışına çıkaran…”  ifadesinden de anlaşıldığı üzere suç gelirinin kaynağından uzaklaştırılmak suretiyle yurt dışına çıkarılması halidir.

ÖNERİLEN MAKALE :  YASADIŞI BAHİS OYNANMASI İÇİN BANKA HESABINI KULLANDIRMAK

Seçimlik hareketlerden ikincisi olarak da yine TCK’nın 282. Maddesinin 1.fıkrasında yer alan “…bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak…” ifadesinden de anlaşıldığı üzere bahse konu suç kaynağını gizlemek amacıyla suçun işlenmesi halidir.

KARA PARA AKLAMA SUÇUNUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ ŞEKİLLERİ NELERDİR?

  • Suça teşebbüs mümkün müdür?

Söz konusu suçun gerçekleşmiş olması için kara paranın meşru bir yolla elde edildiği kanaatini uyandırmak yani suç gelirine yasal bir görünüm kazandırmak şart değildir.

Seçimlik hareketlerden birinin işlenmiş olması halinde suç gerçekleşmiş sayılır. Bu sebepten ötürü kara para aklama suçuna teşebbüs mümkün değildir.

  • Suça iştirak mümkün müdür?

Kara para aklama suçu iştirak bakımından bir özellik arz etmemekle birlikte bu suç kapsamında iştirake ilişkin genel hükümler uygulanmaktadır.

KARA PARA AKLAMADA MÜCADELE KAPSAMINDA MASAK NE YAPAR?

KARA PARA AKLAMADA MÜCADELE KAPSAMINDA MASAK NE YAPAR?

Mali suçları araştırma kurulu (MASAK), Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı olarak kurulmuş olan ülkemizin mali istihbarat birimidir. MASAK 4208 sayılı Kara paranın aklanmasının önlenmesine dair kanun ile kurulmuş ve faaliyete başlamıştır.

MASAK’ın görevleri;

  • Kara para akama suçunu,
  • Terör finansmanı
  • Kitle imha silahları yayılımının finansmanını,

 önlemek şeklindedir.

Ayrıca bahsedilenler hakkında araştırma yapmak, önlemler geliştirmek ve elde edilen bilgileri gerekli makamlara sunmakta görevleri arasında yer almaktadır.

KARA PARA AKLAMADA ETKİN PİŞMANLLIK

Etkin pişmanlık, bir suçun işlenmesi neticesinde, failin suç sonrasında pişmanlık duyması ve bu suç sonucu mağdurun uğradığı zararı telafi etme yönünde davranışlarda bulunması halinde cezanın azaltılması veyahut ortadan kaldırılması durumudur.

Kara para aklama suçunda da etkin pişmanlık halinden bahsetmek mümkündür. TCK’nın 282. Maddesinin 6. Fıkrası “Bu suç nedeniyle kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri yetkili makamlara haber vererek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişi hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle cezaya hükmolunmaz.” şeklinde düzenlenmiştir.

Söz konusu yasa hükmü gereğince yetkili makamlara haber veren kişi etkin pişmanlıktan yararlanarak hakkında cezaya verilmeyecektir.

KARA PARA AKLAMA SUÇU VE HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI NASIL GERÇEKLEŞİR?

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanık kişi için 5 sene boyunca gözlemlenmesi ve sanık ile ilgili verilen hükmün bu 5 senelik sürede bir daha meydana gelmemesi istenilmekle birlikte yeni bir suç işlememesi halinde de hakkında olan davanın düşmesi olarak açıklanabilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı,  söz konusu suçtan dolayı verilen cezanın 2 yıldan az olması halinde geçerlidir. Ve dahi başkaca şartlar da vardır kişinin bir daha suç işlemeyecek intibahını uyandırması gerekir.

Kara para aklama suçu için Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması TCK 282/1 bakımından belirlenen ceza alt sınırının iki yıldan fazla olması sebebiyle mümkün değildir. Ancak TCK 282/2 bakımından mümkün olabilir.

KARA PARA AKLAMA İLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR:

  1. Suç Geliri Nedir?

Mevzuat kapsamında suç sayılan fiiller sonucu elde edilen her türlü maddi menfaat, kazanç “suç geliri” olarak tanımlanabilir.

  1. Kara para aklama suçu nedir?

Öncül suçtan elde edilen, para veya malvarlığı değerlerine yasal bir görünüm kazandırma amacıyla çeşitli yöntemler kullanılmak suretiyle başkaca maddi menfaatlere dönüştürülerek işlenen suçtur. Bu suç TCK’nın 282. Maddesinde düzenlenmiştir.

  1. Kara para aklama suçunun cezası nedir?

Kara para aklama suçu, üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

  1. Kara para aklama suçu şikâyete tabi midir?

Kara para aklama suçu şikâyete tabi olmamakla birlikte Cumhuriyet Savcısı tarafından re’sen soruşturulur. Ancak elbette vatandaşlar bu suç kapsamında da ihbar haklarını kullanabilirler.

  1. Kara Para Aklama Suçunda Dava Zamanaşımı Süresi Nedir?

Kara para aklama suçunda dava zamanaşımı süresi 15 yıl olarak belirlenmiştir. Bu 15 yıllık süre içerisinde dava açılmazsa dava düşecektir.

  1. Kara Para Aklama Suçuna Hangi Mahkeme Bakar?

Kara para aklama suçu şikâyete tabi olmamakla birlikte Cumhuriyet Savcısı tarafından re’sen soruşturulur.

Bu kapsamda kara para aklama suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi olacaktır.

  1. Kara Para Aklama Suçu Adli Para Cezasına Çevrilebilir Mi?

Kara para aklama suçundan hükmolunan cezanın doğrudan adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

  1. Bu suç kapsamında nakit formdaki paradan neden kurtulmak istenmektedir?

Nakit formundaki para dikkat çekici ve yakalanma riski fazla olduğundan ötürü paranın formu suç kapsamında değiştirilerek finansal sisteme sokulmaktadır. Bu sayede paranın hareketliliği kolaylaşacaktır.

  1. Suç gelirlerinin aklanması hangi aşamalardan oluşur?

Kara paranın aklanması suçu; yerleştirme, ayrıştırma ve bütünleştirme aşamalarından oluşmaktadır.

  1. MASAK’ın görevi nedir?

Adından da anlaşıldığı üzere Mali suçları araştırma kurulu (MASAK), mali istihbarat birimi olarak kara para aklanmasını önlemeyi amaçlamaktadır. MASAK oldukça yetkin ve elinde geniş yetkiler barındıran bir kurumdur.

 

Yaren KARINDAŞ
BURAK TEMİZER HUKUK BÜROSU

 

Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir